{"id":612,"date":"2014-05-29T17:23:28","date_gmt":"2014-05-29T14:23:28","guid":{"rendered":"https:\/\/tesam.org.tr\/?p=612"},"modified":"2019-04-19T11:40:39","modified_gmt":"2019-04-19T08:40:39","slug":"cin-raporu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/cin-raporu\/","title":{"rendered":"\u00c7in Raporu"},"content":{"rendered":"

Genel De\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 20\u2019sini bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir \u00fclkenin k\u00fcresel ekonomi ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi hem \u00c7in hem de d\u00fcnya \u00fclkeleri i\u00e7in dengeleri de\u011fi\u015ftirmekte ve \u00f6zelikle k\u00fcresel ticaret kompozisyonunda b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc beraberinde getirmektedir. Son 25 y\u0131lda \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi taraf\u0131ndan kademeli olarak uygulanan reform s\u00fcreci, 2001 y\u0131l\u0131nda \u00fclkenin D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc (DT\u00d6) \u00fcyesi olmas\u0131 ile ivme kazanm\u0131\u015f ve uluslararas\u0131 ekonomide kartlar\u0131n yeniden da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

DT\u00d6 \u00fcyeli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde yabanc\u0131 \u015firketlerin \u00c7in pazar\u0131na eri\u015fimi kolayla\u015fm\u0131\u015f ve ticari faaliyetleri nispeten g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f; ithalatta g\u00fcmr\u00fck tarifeleri azalt\u0131lm\u0131\u015f ve yabanc\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlara daha \u00e7ekici bir i\u015f ortam\u0131 sunulmu\u015ftur. 2004 y\u0131l\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn liberalle\u015ftirilmesi de DT\u00d6 \u00fcyeli\u011finden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerde mesafe kat edildi\u011finin somut bir g\u00f6stergesidir. Bu t\u00fcrde d\u00fczenlemeler \u00c7in\u2019in ekonomik reform ve kalk\u0131nma s\u00fcre\u00e7lerine katk\u0131da bulundu\u011fu gibi hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kural\u0131n\u0131n yerle\u015fmesine de imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak \u00fclke ekonomisi yabanc\u0131lar\u0131n artan ilgisi ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ile zenginle\u015fmekte ve devlet eliyle h\u0131zla liberalle\u015fen bir ekonomi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. 2004 y\u0131l\u0131nda 1648 milyar dolarl\u0131k yurti\u00e7i h\u00e2s\u0131laya ula\u015fan ekonominin y\u00f6netimi uluslararas\u0131 otoritelerce ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmu\u015f ve 2005 y\u0131l\u0131 ve sonras\u0131 i\u00e7in beklenen b\u00fcy\u00fcme y\u0131l\u0131k ortalama y\u00fczde 8 olarak a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ancak \u00c7in H\u00fck\u00fcmetini 2006 y\u0131l\u0131 ve sonras\u0131nda bir dizi sorun da beklemektedir. \u00dclkenin i\u00e7 ve bat\u0131 b\u00f6lgelerinin kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, kuzeydo\u011fu eyaletlerinde eski sanayi tesislerinin elden ge\u00e7irilmesi, baz\u0131 sekt\u00f6rlerde a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn al\u0131nmas\u0131 ve i\u015fsizli\u011fin azalt\u0131lmas\u0131 devletin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nem i\u00e7in ba\u015fl\u0131ca hedefleridir. Ayr\u0131ca yoksulluk sorunu ciddi boyutlardad\u0131r; k\u0131rsal y\u00f6relerde 30, kentlerde ise 20 milyon \u00c7inli yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n

Dikkat \u00e7ekici bir geli\u015fme \u00fclkenin k\u00fcresel do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlarda ad\u0131ndan giderek daha fazla s\u00f6z ettirmesidir. 2004 y\u0131l\u0131nda 3,6 milyar dolar de\u011ferinde \u00c7in sermayesi \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde yerle\u015fik faaliyete ge\u00e7mi\u015ftir. Bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fclkenin siyasi idaresi taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin \u00fclkenin n\u00fcfuzunu giderek art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Orta Asya b\u00f6lgesinde toplam \u00c7in yat\u0131r\u0131m\u0131 bir milyar dolar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in i\u015f d\u00fcnyas\u0131 uluslararas\u0131 ekonomiyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftik\u00e7e ve \u00fclkeye giren yabanc\u0131 sermayeli yat\u0131r\u0131mlardan \u00e7e\u015fitli teknolojileri ve y\u00f6netim tekniklerini \u00f6\u011frendik\u00e7e yurtd\u0131\u015f\u0131na a\u00e7\u0131lmaya devam edecektir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye ile \u00c7in aras\u0131ndaki ticari ili\u015fkiler ise T\u00fcrk taraf\u0131 i\u00e7in bekleneni vermekten uzakt\u0131r. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticarete 2004 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019den \u00c7in\u2019e yap\u0131lan ihracat\u0131n ithalat\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131 y\u00fczde 8,7 olmu\u015f ve bu \u00fclkeyle ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rt milyar dolar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk i\u015f d\u00fcnyas\u0131 \u00c7in\u2019in yurtd\u0131\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndan kayda de\u011fer pay alamam\u0131\u015f; \u00c7in\u2019e de \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131m ihra\u00e7 etmi\u015ftir. Bir\u00e7ok \u00fclkenin turizm stratejisinde \u00f6n plana \u00e7\u0131kan \u00c7inli turistler de T\u00fcrkiye\u2019ye hen\u00fcz fazla ilgi g\u00f6stermemi\u015ftir. Ayr\u0131ca 2005 itibariyle d\u00fcnyada tekstil ve konfeksiyon \u00fcr\u00fcnlerine uygulanan kotalar\u0131n kalkmas\u0131 T\u00fcrkiye-\u00c7in ekonomik ili\u015fkilerinde ciddi \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na neden olmu\u015ftur. B\u00fct\u00fcn bunlar k\u0131sa d\u00f6nemli stratejilerle tersine \u00e7evrilemeyecek geli\u015fmelerdir.<\/p>\n

Co\u011frafi, \u0130dari ve Demografik \u00d6zelikler<\/strong><\/p>\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti, Asya\u2019n\u0131n Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fusunda 9.571.300 km2\u2019lik bir alana yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131 Mo\u011folistan, Rusya, Tacikistan, K\u0131rg\u0131zistan, Kazakistan, Afganistan, Pakistan, Hindistan, Nepal, Bhutan, Burma, Laos, Vietnam ve Kuzey Kore\u2019dir. \u00dclkenin do\u011fusunda d\u00fczl\u00fckler, deltalar ve tepeler; bat\u0131s\u0131nda ise y\u00fcksek platolar ve \u00e7\u00f6ller h\u00e2kimdir. Arazinin geni\u015f bir co\u011frafyaya yay\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcneyde tropik iklimden kuzeyde yar\u0131-arktik iklime kadar farkl\u0131 hava ko\u015fular\u0131 h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir.<\/p>\n

Devletin resmi dini Ateizm\u2019dir ancak uygulamada Taoizm, Budizm, \u0130slam, H\u0131ristiyanl\u0131k gibi \u00e7e\u015fitli dinlerin mensuplar\u0131 vard\u0131r. \u00dclkenin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu kuzeye \u00f6zg\u00fc Mandarin \u00c7incesi (Putonghua) konu\u015furken ba\u015fta Kantonca olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli yerel \u015fiveler mevcuttur. Haftal\u0131k resmi \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi 40 saattir. Para birimi Yuan\u2019d\u0131r (Renminbi).<\/p>\n

\u00c7in\u2019in dev n\u00fcfusu baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan avantajlar sa\u011flarken baz\u0131 konularda da \u00fclke idaresini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. 1980\u2019lerde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren \u201cher aileye tek \u00e7ocuk\u201d politikas\u0131 resmi n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131 yava\u015flatm\u0131\u015f ve 1991\u20132002 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda resmi n\u00fcfus her y\u0131l y\u00fczde 1 oran\u0131nda artm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 do\u011fumlar eklendi\u011finde \u00c7in n\u00fcfusunun daha y\u00fcksek \u00e7\u0131kmas\u0131 beklenmektedir. N\u00fcfusun i\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar art\u0131\u015f g\u00f6stermesi ve 1,6 milyar dolarlar\u0131nda stabilize olmas\u0131 beklenmektedir. Ancak tek \u00e7ocuk politikas\u0131 beraberinde gen\u00e7 n\u00fcfus oran\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131 ve \u00c7in halk\u0131n\u0131n ya\u015flanmas\u0131n\u0131 getirmi\u015ftir. 1990 y\u0131l\u0131nda 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc n\u00fcfus toplam n\u00fcfusun y\u00fczde 9\u2019unu olu\u015ftururken, 2030 y\u0131l\u0131nda bu oran\u0131n y\u00fczde 22 olmas\u0131 beklenmektedir. Bu da sosyal sigorta ve emeklilik fonlar\u0131na \u00fclke ekonomisinden daha fazla pay ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirecektir.<\/p>\n

Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 d\u00fczensizli\u011fi merkezi h\u00fck\u00fcmetin \u00f6n\u00fcn\u00fc almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ciddi bir sorundur. \u00dclkenin kalk\u0131nma yolunda pazarlar\u0131n\u0131 yabanc\u0131 sermayeye a\u00e7mas\u0131 ve d\u0131\u015f ticaretini art\u0131rmas\u0131 genelde ula\u015ft\u0131rma altyap\u0131s\u0131 daha geli\u015fmi\u015f olan do\u011fu ve k\u0131y\u0131 kesimlerinde refah seviyesinin i\u00e7 ve bat\u0131 b\u00f6lgelere k\u0131yasla daha \u00e7ok artmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00f6zelikle kentler ve k\u0131rsal aras\u0131nda fark belirgindir. K\u0131rsal kesimin gelir seviyesi tah\u0131l fiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f g\u00f6stermesi, merkezi h\u00fck\u00fcmetin k\u0131rsal b\u00f6lgeleri kalk\u0131nd\u0131rma politikas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn azaltmas\u0131 gibi etmenlerle 2003 y\u0131l\u0131nda bu kesimin gelirleri nominal de\u011ferlerle y\u00fczde 4,2, reel de\u011ferlerle y\u00fczde 9,3 oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6stererek 317 dolar olmu\u015ftur. Ancak kent merkezlerinde gelir seviyesi y\u00fczde 26,3 artm\u0131\u015f ve 1023 dolar olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 kentler i\u00e7erisinde de d\u00fczensizdir. \u00d6rne\u011fin Pekin\u2019de t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n y\u0131l\u0131k ortalama \u00fccreti 3060 dolar iken yabanc\u0131 \u015firket \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in ortalama \u00fccret 5400 dolard\u0131r. Bu d\u00fczensizli\u011fin bir sonucu olarak \u00fclkede orta s\u0131n\u0131f hen\u00fcz belirgin bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Orta gelir d\u00fczeyi, bir ev halk\u0131 i\u00e7in y\u0131l\u0131k 3000\u20133600 dolar aras\u0131 olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda bu s\u0131n\u0131f toplam n\u00fcfusun y\u00fczde 13,5\u2019ini; 7230\u201360000 aras\u0131 tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda ise y\u00fczde 5,04\u2019\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. Ancak 2020 y\u0131l\u0131 itibariyle orta s\u0131n\u0131f\u0131n toplam n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131na yakla\u015fmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

\u00c7in \u0130\u00e7 Siyaseti ve D\u0131\u015f \u0130li\u015fkileri<\/strong><\/p>\n

\u00dclkede 1949 y\u0131l\u0131ndan beri \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir. 1978 \u2013 1997 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda partiyi ve \u00fclkeyi y\u00f6neten Deng Xiaoping \u201c\u00c7in Sosyalizmi\u201d politikas\u0131n\u0131 \u00fcretmi\u015f ve ekonomik serbestle\u015fmeyi ve d\u0131\u015f ticaretin geli\u015ftirilmesini savunmu\u015ftur. Ancak bu serbestlik siyasi arenada ge\u00e7erli olmam\u0131\u015f; siyasi hareketler yasaklanm\u0131\u015f ve zaman zaman olu\u015fan protestolar bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Deng\u2019in siyasi hayattan \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan Jiang Zemin Devlet Ba\u015fkan\u0131 Li Peng ve Zhu Rongji Ba\u015fbakan olmu\u015f ve bu liderler 1997\u2019de \u00c7in\u2019in Hong Kong\u2019la b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi ile 2001 y\u0131l\u0131nda \u00fclkenin DT\u00d6\u2019ye kat\u0131lmas\u0131 s\u00fcre\u00e7lerine \u00f6nayak olmu\u015flard\u0131r. \u00d6te yandan muhalif seslerin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 devam etmi\u015f; \u00f6zelikle ruhani Falun Gong hareketinin 1999\u2019da yasaklanmas\u0131 ve y\u00fczlerce sempatizan\u0131n tutuklanmas\u0131 yank\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00f6netimin bu tutumu son d\u00f6nemde de de\u011fi\u015fmemi\u015f ve \u00f6rne\u011fin 1989 Tiananmen Meydan\u0131 olaylar\u0131nda \u0131l\u0131ml\u0131 tutumun y\u00fcz\u00fcnden b\u00fct\u00fcn g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan eski ba\u015fbakan Zhao Ziyang, 2005 Ocak ay\u0131ndaki \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar ev hapsinde tutulmu\u015ftur.<\/p>\n

2002 y\u0131l\u0131n\u0131n Kas\u0131m ay\u0131nda 16. Parti Kongresinde Hu Jintao Parti Lideri, Wen Jiabao ise Ba\u015fbakan se\u00e7ilmi\u015ftir. Hu Jintao daha sonra Mart 2003 tarihinde \u00c7in Halk Cumhuriyeti Devlet Ba\u015fkan\u0131 olmu\u015ftur. Hu Jintao h\u00fck\u00fcmetin eyalet d\u00fczeyinde \u00f6rg\u00fctlenmesine ve \u00fclke \u00fczerindeki mutlak h\u00e2kimiyetinin s\u00fcrmesine \u00f6zen g\u00f6stermi\u015f ve ekonomik reform s\u00fcrecine ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nmay\u0131 kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in ciddi bir m\u00fccadele verilmi\u015f; ancak b\u00fcy\u00fcmeden fayda sa\u011flayan baz\u0131 b\u00fcrokratlarla da yolsuzluk m\u00fccadelesine giri\u015fmek gerekmi\u015ftir. Ayr\u0131ca k\u0131rsal ve k\u0131y\u0131 kesimleri aras\u0131ndaki gelir fark\u0131n\u0131n yaratmas\u0131 beklenen sosyal s\u0131k\u0131nt\u0131lar, \u00e7e\u015fitli baraj ve in\u015faat projeleri dolay\u0131s\u0131yla yerinden olan \u00e7ift\u00e7ilerin isyanlar\u0131, etnik \u00e7o\u011funluk olan Han \u00c7inlileri ile az\u0131nl\u0131klar aras\u0131nda \u015fiddet olaylar\u0131na varan \u00e7at\u0131\u015fmalar gibi sorunlar da \u00fclkede siyasi istikrar\u0131 tehdit etmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti i\u00e7 siyasete oldu\u011fu kadar k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte de g\u00fcc\u00fcn\u00fc per\u00e7inlemeye devam etmektedir. 1960\u2019l\u0131 y\u0131larda Sovyetler Birli\u011fi ile p\u00fcr\u00fczler ya\u015famas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bir izolasyon s\u00fcrecine giren ve 1972 y\u0131l\u0131nda ABD ile yak\u0131nla\u015farak bu izolasyonu k\u0131ran \u00c7in\u2019in Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 ile ili\u015fkileri 1989 Tiananmen Meydan\u0131 olaylar\u0131 nedeniyle yeniden zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. 1990\u2019l\u0131 y\u0131larda ekonomik reform s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131ran \u00fclkenin uluslararas\u0131 ili\u015fkileri de g\u00fc\u00e7lenmi\u015f ve \u00fclke b\u00f6lgesel ve hata k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olarak kendine g\u00fcvenini tekrar kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

2005 y\u0131l\u0131 itibariyle \u00c7in d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli konusu ABD ile ili\u015fkileridir. ABD i\u015f d\u00fcnyas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn geli\u015fmekte olan en b\u00fcy\u00fck pazar\u0131 \u00c7in\u2019de b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlar g\u00f6rmekte, \u00fclke y\u00f6netimi ise \u00c7in\u2019in d\u00fcnya g\u00fc\u00e7 dengesini de\u011fi\u015ftirecek \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lenmesine kar\u015f\u0131 politikalar \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fmakta ve DT\u00d6 \u00fcyeli\u011finden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirilmesi i\u00e7in bask\u0131 uygulamaktad\u0131r. \u00c7in-ABD ili\u015fkilerinde zaman zaman parlayan bir sorun da Tayvan meselesidir. 1949 y\u0131l\u0131ndan bu yana anak\u0131tadan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 savunan de facto bir y\u00f6netimin ba\u015fta oldu\u011fu Tayvan, adan\u0131n kendisine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu savunan \u00c7in taraf\u0131ndan ilhak edilme ihtimaline kar\u015f\u0131n ABD\u2019nin askeri ve siyasi korumas\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. ABD\u2019nin pozisyonu mevcut durumun korunmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde olsa da bu \u00fc\u00e7l\u00fc aras\u0131nda gerginlik zaman zaman t\u0131rmanmaktad\u0131r. \u00c7in ile Japonya aras\u0131nda tarihsel nedenlerden kaynaklanan sorunlar d\u00f6nemsel olarak g\u00fcndeme gelse de iki \u00fclkenin ekonomik ba\u011flar\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Kuzey ve G\u00fcney Kore ile ili\u015fkilerde ise ibre giderek de\u011fi\u015fmekte ve G\u00fcney Kore ile ili\u015fkiler s\u0131k\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Bunda ekonomik ba\u011flar kadar ge\u00e7mi\u015fte benzer \u015fekilde Japon istilas\u0131na maruz kalman\u0131n psikolojisi de rol oynamaktad\u0131r. Di\u011fer bir kritik durum da s\u0131n\u0131r kom\u015fusu Hindistan ile ili\u015fkilerde g\u00f6zlenmektedir. D\u00fcnyan\u0131n en kalabal\u0131k bu iki devleti aras\u0131nda 1962 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan s\u0131n\u0131r \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan ve \u00c7in\u2019in Pakistan ile s\u0131k\u0131 ili\u015fkiler kurmas\u0131ndan kaynaklanan gerginlik s\u00fcrmektedir. ASEAN (G\u00fcneydo\u011fu Asya \u00fclkeleri Birli\u011fi) \u00fcyesi baz\u0131 \u00fclkelerle de G\u00fcney \u00c7in Denizi\u2019nde bulunan Spratly adalar\u0131 \u00fczerindeki egemenlik iddialar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden s\u00fcrt\u00fc\u015fmeler ya\u015fanmaktad\u0131r. Ancak hem Hindistan, hem de ASEAN \u00fclkeleriyle 1990\u2019l\u0131 y\u0131lardan bu yana ekonomik ba\u011flar\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesi gerginlikleri t\u00f6rp\u00fcleyici bir unsur olmu\u015ftur. 2002 y\u0131l\u0131nda imzalanan bir anla\u015fmaya g\u00f6re ASEAN \u00fcyesi 10 \u00fclke ile \u00c7in aras\u0131nda 2010\u20132015 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda bir serbest ticaret b\u00f6lgesinin hayata ge\u00e7mesi karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Rusya ile ili\u015fkilerde ise ekonomik de\u011fil siyasi ili\u015fkiler \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu \u00fclke ile ticaret hacmi \u00fclkenin toplam ticaretinin y\u00fczde 1,8\u2019ini olu\u015ftursa da benzer rejim de\u011fi\u015fiklikleri ya\u015fayan iki \u00fclkenin ABD\u2019nin hamlelerine verdikleri tepkilerin k\u0131smen benzer olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla d\u0131\u015f siyasetlerinde ve dolay\u0131s\u0131yla ikili ili\u015fkilerinde bir \u00f6rt\u00fc\u015fme g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u00c7in ile Rusya aras\u0131ndaki ili\u015fkilere Orta Asya \u00fczerindeki g\u00fc\u00e7 dengesi payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n damgas\u0131n\u0131 vurmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

\u00c7in \u2013 Orta Asya \u0130li\u015fkileri<\/strong><\/p>\n

\u00c7in\u2019in Orta Asya \u00fclkeleri \u00fczerindeki etkisi hen\u00fcz Rusya ve ABD\u2019nin olduk\u00e7a gerisinde olmas\u0131na ra\u011fmen giderek g\u00fc\u00e7lenmektedir. 20 y\u0131l i\u00e7erisinde ABD, Japonya ve AB \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 durabilecek bir d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc olma yolunda ilerleyen \u00fclke, bunun \u00f6ncesinde siyasi ve ekonomik olarak kendisini besleyebilecek sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00f6lgesel ili\u015fkileri yaratma hedefindedir. \u00dclkenin bu ama\u00e7la b\u00f6lgedeki g\u00fc\u00e7 dengelerinden i\u00e7 siyasette ta\u015flar\u0131 yerine oturmayan Rusya Federasyonu\u2019nun aleyhine pay almas\u0131; bununla beraber ABD\u2019nin de etki alan\u0131n\u0131n daralmas\u0131na ra\u011fmen Rusya ve \u00c7in aras\u0131nda bir denge unsuru olarak pozisyonunu g\u00fc\u00e7lendirmesi beklenmektedir.<\/p>\n

\u00c7in\u2019in 1989 y\u0131l\u0131nda uygulamaya koydu\u011fu Orta Asya stratejisi, T\u00fcrki Cumhuriyetlerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131na kavu\u015fmalar\u0131yla daha da belirginle\u015fmi\u015ftir. Bir d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc olma hedefi \u00e7er\u00e7evesinde tampon b\u00f6lge olarak kulland\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki milliyet\u00e7i hareketleri bast\u0131rmak, Orta Asya \u00fclkeleri \u00fczerinde n\u00fcfuz sahibi olmaya \u00e7al\u0131\u015fmak ve bu yola Avrupa ile aras\u0131ndaki ula\u015f\u0131m\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak niyetindedir. B\u00f6ylece \u00fclke, bat\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamay\u0131, rakip g\u00fc\u00e7lerin b\u00f6lgede h\u00e2kimiyetinin engellenmesini ve b\u00f6lgenin do\u011fal kaynaklar\u0131na eri\u015fimin sorunsuz olmas\u0131n\u0131 arzulamaktad\u0131r. \u00c7in tarihinde ilk ortak askeri tatbikat 2002 y\u0131l\u0131nda K\u0131rg\u0131zistan ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ekonomik a\u00e7\u0131dan ise \u00c7in\u2019in enerji ve hammadde gereksinimi Orta Asya cumhuriyetleri ile ticaret ve yat\u0131r\u0131m ba\u011flar\u0131n\u0131n daha somut ve h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015fmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Yeni ticaret yolar\u0131, boru hatlar\u0131, kara ve demiryollar\u0131 b\u00f6lgeyi \u00c7in\u2019le daha yak\u0131n ili\u015fkilere sevk etmekte; \u00f6zelikle Kazakistan ve T\u00fcrkmenistan\u2019la olan ba\u011flant\u0131lar \u00c7in petrol ve madenlerinin i\u00e7 pazara yeti\u015femedi\u011fi durumlarda a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir. 2004 May\u0131s ay\u0131nda \u00c7in ve Kazakistan aras\u0131nda imzalanan bir anla\u015fma ile Kazakistan\u2019\u0131n Karaganda B\u00f6lgesi ve \u00c7in\u2019in Sincan Eyaleti aras\u0131nda 1000 km\u2019lik bir boru hatt\u0131 in\u015faat\u0131na ba\u015flanmas\u0131 ve 2005 y\u0131l\u0131 sonuna kadar bitirilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu proje \u00c7in\u2019i Hazar Denizi petrollerine ba\u011flayacak 3000 km\u2019lik uzun vadeli bir plan\u0131n ilk aya\u011f\u0131 say\u0131labilir. Ayr\u0131ca \u00c7in\u2019in ula\u015ft\u0131rma altyap\u0131s\u0131 projeleri de b\u00f6lgede geleneksel olarak bu alanda h\u00e2kim durumdaki Rusya\u2019n\u0131n aleyhine geni\u015flemektedir. \u00c7in Ticaret Departman\u0131 Ticaret Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Wei Jianguo taraf\u0131ndan 2004 A\u011fustos ay\u0131nda yap\u0131lan bir a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re Orta Asya\u2019daki \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131 1 milyar dolar\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n

B\u00f6lgeyle \u00c7in aras\u0131nda yat\u0131r\u0131m oldu\u011fu kadar ticaret ili\u015fkileri de giderek b\u00fcy\u00fcmektedir. \u00c7in B\u00f6lge \u00fclkelerinde ticaret ofisleri a\u00e7\u0131lmakta Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve Tacikistan\u2019a Yuan cinsinden verilen bor\u00e7larla \u00c7in mallar\u0131n\u0131n al\u0131m\u0131 sa\u011flanmakta, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticaret hacmi geni\u015flemektedir. Yine Jianguo\u2019nun a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re 2003 y\u0131l\u0131nda bu be\u015f \u00fclkeyle \u00c7in aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticaret hacmi bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 70 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve 4 milyar dolar\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7in \u2013 Ortado\u011fu \u0130li\u015fkileri<\/strong><\/p>\n

\u00c7in\u2019in d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck kayna\u011f\u0131 petrol ithalat\u0131d\u0131r ve bu ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in Ortado\u011fu petrolleri hayati \u00f6nemdedir. 2004 y\u0131l\u0131nda 34 milyar dolar harcanarak 120 milyon ton petrol ithalat\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. 2020 y\u0131l\u0131na dair yap\u0131lan bir tahmin \u00c7in\u2019in ham petrol ithalat\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck 8 milyon varil olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Bu nedenlerle \u00fclkenin Ortado\u011fu ile ili\u015fkilerinde bir denge ve istikrar aranmaktad\u0131r. 2004 y\u0131l\u0131nda \u00c7in ile b\u00f6lge \u00fclkeleri (Irak hari\u00e7) aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticaret hacmi bir \u00f6nceki y\u0131la oranla y\u00fczde 38,6 oran\u0131nda artm\u0131\u015f ve 40 milyar dolar\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir. Bu toplamda Suudi Arabistan\u2019\u0131n pay\u0131 10,3 milyar dolar, Birle\u015fik Arap Emirlikleri\u2019nin 8,1 milyar dolar, \u0130ran\u2019\u0131n 7 milyar dolar ve Umman\u2019\u0131n 4,4 milyar dolar pay\u0131 olmu\u015ftur. \u00c7in – Irak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticareti bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 733 art\u0131\u015f g\u00f6stererek 470 milyon dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ayr\u0131ca \u00c7in ile \u201cK\u00f6rfez Arap \u00dclkeleri \u0130\u015fbirli\u011fi\u201d \u00fcyesi 6 \u00fclke aras\u0131nda 2005 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131nda serbest ticaret anla\u015fmas\u0131 m\u00fczakerelerine ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019in Ortado\u011fu\u2019da 1 milyar dolar de\u011ferinde tamamlanm\u0131\u015f m\u00fcteahhitlik hizmetleri oldu\u011fu belirtilmektedir. \u0130srail\u2019in in\u015faat ve tar\u0131m sekt\u00f6rlerinde \u00e7al\u0131\u015fma izni olan 10.000\u2019den fazla \u00c7inli vard\u0131r.<\/p>\n

EKONOM\u0130<\/strong><\/p>\n

EKONOM\u0130K VER\u0130LER<\/p>\n

2001              2002             2003             2004<\/p>\n

GSYH                                                       1.175,7              1.270,7        1.448,0        1.681,3<\/p>\n

GSY\u0130H B\u00fcy\u00fcme Oran\u0131 (%)                             7,5                     8,0               9,3               9,5<\/p>\n

Enflasyon (%)                                                  0,7                    -0,8               1,2               3,9<\/p>\n

\u0130hracat (fob) (milyon $)                               266,1                  325,7           438,3           593,4<\/p>\n

\u0130thalat (fob) (milyon $)                                232,1                 281,5          393,6           534,4<\/p>\n

D\u0131\u015f Ticaret Dengesi (milyon $)                      17,4                    35,4             45,9             68,7<\/p>\n

D\u00f6viz Rezervi (milyon $)                            215,6                 291,1           408,2           614,5<\/p>\n

D\u0131\u015f Bor\u00e7lar (milyar $)                                  170,1                 168,3           193,6           227,2<\/p>\n

Kaynak: Economic Inteligence Unit<\/p>\n

\u00c7in ekonomisi 2004 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 9,5 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcme kaydederek 1.648 milyar dolarl\u0131k b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130hracat ve ithalat rakamlar\u0131 da bir \u00f6nceki y\u0131la oranla yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 35 artarak s\u0131ras\u0131yla 593 ve 561 milyar dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Yabanc\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131m giri\u015fleri y\u00fczde 13\u2019l\u00fck art\u0131\u015fla 60 milyar dolar\u0131 ge\u00e7mi\u015f ve b\u00f6ylece \u00fclkede ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f toplam yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m stoku 562 milyar dolar\u0131 bulmu\u015ftur. Ki\u015fi ba\u015f\u0131na ortalama gelir y\u0131l\u0131k 1.163 dolar civar\u0131ndad\u0131r ancak refah\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ciddi b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermektedir. \u0130\u015fsizlik de \u00f6nemli bir sorun olarak devam etmektedir. 1998\u20132004 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda devlet giri\u015fimlerinde 30 milyon \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n i\u015fine son verilmi\u015ftir. 2004 y\u0131l\u0131nda merkezi h\u00fck\u00fcmetin ekonomiyi so\u011futma \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen y\u00fcksek bir b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda \u00f6zelikle son \u00e7eyrekte g\u00f6r\u00fclen art\u0131\u015f\u0131n etkisi olmu\u015ftur. Bu art\u0131\u015fta da ihracat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn performans\u0131 ve ithalat\u0131n nispeten az b\u00fcy\u00fcmesi rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

2003 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc \u00c7in ekonomisine y\u00fczde 14,6 oran\u0131nda katk\u0131da bulunmu\u015f; ancak i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 42,6\u2019s\u0131na denk gelen 313 milyon \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 istihdam etmi\u015ftir. 2004 y\u0131l\u0131nda tar\u0131m \u00fcretimi do\u011frudan s\u00fcbvansiyonlarla desteklemi\u015ftir ve 455 milyon tonluk \u00fcretim hedefinin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Bu da artan tah\u0131l fiyatlar\u0131n\u0131n 2004 yar\u0131s\u0131ndan itibaren durulmas\u0131na ve enflasyonist bask\u0131lar\u0131n azalmas\u0131na olanak vermi\u015ftir.<\/p>\n

Sanayi \u00fcretimi ise ekonominin amiral gemisi olmaya devam etmektedir. 2003 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 17 b\u00fcy\u00fcyen sanayi \u00fcretimi 2004 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 11,5 b\u00fcy\u00fcyerek 758 milyar dolar olarak kaydedilmi\u015f ve ulusal gelirin y\u00fczde 46\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Hafif sanayi ve a\u011f\u0131r sanayinin toplam sanayi \u00fcretimindeki paylar\u0131 2003 verilerine g\u00f6re s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 36 ve y\u00fczde 64\u2019t\u00fcr. Devlete ait giri\u015fimler ise toplam \u00fcretime y\u00fczde 48 oran\u0131nda katk\u0131da bulunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u00c7in\u2019de hizmet sekt\u00f6r\u00fc hen\u00fcz geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen DT\u00d6 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri uyar\u0131nca reformlara tabi tutulmaktad\u0131r. \u00dclkede bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 60\u2019\u0131 d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck bankan\u0131n elindedir ve bu bankalar s\u0131k s\u0131k devlet m\u00fcdahalelerine maruz kald\u0131klar\u0131 i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yap\u0131ya sahip de\u011fillerdir. Sermaye ve bono piyasalar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir tabana oturmas\u0131 i\u00e7in son d\u00f6nemde \u00e7al\u0131\u015fmalar devam etmi\u015ftir. Asya K\u0131tas\u0131\u2019nda Japonya\u2019dan sonra ikinci b\u00fcy\u00fck borsa \u00c7in\u2019dedir. 2005 y\u0131l\u0131 ve sonras\u0131nda i\u015f d\u00fcnyas\u0131 finansman\u0131n\u0131n banka kredilerinden \u00e7\u0131karak sermaye piyasalar\u0131na kaymas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

\u00c7in H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin dengeli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir b\u00fcy\u00fcme i\u00e7in verdi\u011fi \u00e7abalar y\u0131lsonu itibariyle uluslararas\u0131 camia taraf\u0131ndan ba\u015far\u0131l\u0131 bulunmu\u015ftur. H\u00fck\u00fcmet, kontrols\u00fcz b\u00fcy\u00fcmeye m\u00fcdahale edebilmek i\u00e7in yap\u0131m\u0131 devam eden toplam 5 milyar dolar de\u011ferinde 427 projeyi durdurmu\u015f, 15 milyar dolar de\u011ferinde 841 projeyi de iptal etmi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda demir-\u00e7elik, \u00e7imento, elektrolitik al\u00fcminyum ve bir dizi kimyasal\u0131n pazar eri\u015fim standartlar\u0131n\u0131 belirleyerek bu \u00fcr\u00fcnlere yap\u0131lacak yeni yat\u0131r\u0131mlar\u0131n standartlara uygun olmas\u0131 ko\u015fulunu getirmi\u015ftir. Bu giri\u015fimlerin sonucunda \u00f6rne\u011fin demir-\u00e7elik yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re be\u015fte bir oran\u0131nda azalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan, teknik \u00f6zelikleri y\u00fcksek, \u00e7evreye zarar vermeyen, az bulunan ve \u00fcr\u00fcn yelpazesine \u00e7e\u015fit katacak kimi mallar\u0131n \u00fcretimi de \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan desteklenmi\u015ftir.<\/p>\n

10\u2019uncu Be\u015f Y\u0131l\u0131k Plan\u0131n (2001\u201305) d\u00f6nem sonu olan 2005 y\u0131l\u0131nda makroekonomik politikalar\u0131n daha temkinli bir \u015fekilde ele al\u0131nmaya ba\u015flamas\u0131 ve gayrimenkul, otomotiv ve kentle\u015fme altyap\u0131s\u0131 gibi kilit sekt\u00f6rlerde beklenen performansla \u00c7in ekonomisinin y\u00fczde 8,5 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcyerek 1770 milyar dolarl\u0131k yurti\u00e7i h\u00e2s\u0131laya ula\u015fmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca d\u0131\u015f ticaret hacminin be\u015fte bir oran\u0131nda geni\u015flemesi ve enflasyondaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn devam etmesi beklenmektedir. Sabit sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n tahminen y\u00fczde 20 oran\u0131nda artaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Baz\u0131 ekonomistler ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131larda ekonominin b\u00fcy\u00fcmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131 yapan ihracat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fcmedeki pay\u0131n\u0131n baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde vergi iadesi avantaj\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00fclkeler aras\u0131 ticari p\u00fcr\u00fczlerin ba\u015f g\u00f6stermesiyle 2005 y\u0131l\u0131nda azalaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmektedir. Farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re de tekstil ihracat\u0131n\u0131n artacak ve Yuan\u2019\u0131n sabitlendi\u011fi ABD Dolar\u0131\u2019n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferde seyredecek olmas\u0131 ihracat\u0131 k\u00f6r\u00fcklemeye devam edecektir.<\/p>\n

ABD Pekin B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nin \u00fclke ekonomisindeki dengelere ili\u015fkin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemler i\u00e7in \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tahminler \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

\u00d6zel Giri\u015fimler ve Rekabet<\/strong><\/p>\n

2005\u201306: Kamuya ait tekeler da\u011f\u0131ld\u0131k\u00e7a ve \u00f6zel sekt\u00f6r \u00fczerindeki k\u0131s\u0131tlamalar azald\u0131k\u00e7a rekabet geli\u015fecek, DT\u00d6 \u00fcyeli\u011fi do\u011frultusunda pazar eri\u015fimi kolayla\u015facak<\/p>\n

2007\u201309: Yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kamu sekt\u00f6rleri birle\u015fecek; DT\u00d6\u2019ye uyum \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn ve yabanc\u0131 giri\u015fimlerin b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7acak<\/p>\n

Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131m<\/strong><\/p>\n

2005\u201306: Yabanc\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar te\u015fvik edilecek ancak \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar kalacak; yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131 artacak<\/p>\n

2007\u201309: DT\u00d6 kuralar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m \u00fczerindeki k\u0131s\u0131tlamalar azalacak; yurtd\u0131\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 artacak<\/p>\n

D\u0131\u015f Ticaret ve Kur Rejimi<\/strong><\/p>\n

2005\u201306: G\u00fcmr\u00fck tarifeleri azal\u0131rken kotalar artacak; ticarette \u00e7e\u015fitli ihtilaflar sorun yaratacak; sermaye ak\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinde k\u0131s\u0131tlamalar kalacak<\/p>\n

2007\u201309: Ticaret engelleri hafifleyecek; kur rejiminde bant geni\u015fleyecek ve 2008 itibariyle dalgal\u0131 kur rejimine ge\u00e7ilecek<\/p>\n

Vergiler<\/strong><\/p>\n

2005\u201306: K\u0131rsalda vergi reformlar\u0131 uygulanacak; \u00fcretim yerine t\u00fcketim vergilendirilecek; vergi uygulamalar\u0131 daha s\u0131k\u0131 olacak; vergi ka\u00e7\u0131rma daha s\u0131k\u0131 takip edilecek<\/p>\n

2007\u201309: Kurumlar vergisi tekil olacak; vergi rejimindeki reformlar birle\u015ftirilip d\u00fczenlenecek<\/p>\n

Finansman<\/strong><\/p>\n

2005\u201306: Kamu finans kurumlar\u0131 kredi uygulamalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirecekler ancak devlete ait sekt\u00f6rlere kredi aktar\u0131m\u0131 devam edecek; \u00f6zel sekt\u00f6re finans hizmetleri geli\u015fecek<\/p>\n

2007\u201309: Bankac\u0131l\u0131k reformlar\u0131 ulusal \u00e7apta yayg\u0131nla\u015facak; finans sekt\u00f6r\u00fc daha ticari bir altyap\u0131ya kavu\u015facak; yabanc\u0131 bankalar\u0131n paylar\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6sterecek<\/p>\n

Altyap\u0131<\/strong><\/p>\n

2005\u201306: Darbo\u011fazlar s\u00fcrecek; enerji kesintileri artacak; kapasite art\u0131r\u0131lacak ve elektrik hatlar\u0131 \u015febekeleri iyile\u015ftirilecek<\/p>\n

2007\u201309: Elektri\u011fe devasa yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lacak ve demiryollar\u0131na daha fazla \u00f6nem verilecek; ancak altyap\u0131n\u0131n geli\u015fme h\u0131z\u0131 ekonomik performans\u0131 yakalayamayacak<\/p>\n

\u00c7in ekonomisinin gidi\u015fat\u0131ndan ve gelece\u011fi hakk\u0131nda karamsar olan kayda de\u011fer bir kesim de bulunmaktad\u0131r. Bu kesimin g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re \u00fclke ekonomisi kontrols\u00fcz b\u00fcy\u00fcmekte, olumsuz g\u00f6stergeler \u00f6rtbas edilerek \u00e7arp\u0131t\u0131lmakta ve \u00fclkenin bir\u00e7ok b\u00f6lgesindeki enerji kesintileri \u015fimdiden tehlike \u00e7anlar\u0131 \u00e7almaktad\u0131r. \u00c7in ekonomisinin 2005 y\u0131l\u0131nda bir darbe yiyece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren bir senaryo \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

2005 y\u0131l\u0131nda ABD Merkez Bankas\u0131 FED, enflasyonist bask\u0131lara kar\u015f\u0131 faiz art\u0131r\u0131m\u0131na gider. Bu da k\u00fcresel sermayenin kalk\u0131nmakta olan \u00fclkelerden ABD\u2019ye akmas\u0131na ve uluslar aras\u0131 kredi maliyetlerinin artmas\u0131na neden olur. \u00c7in\u2019in ekonomik geli\u015fmesinde kilit rol oynayan ihracat sekt\u00f6r\u00fcne yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 de\u011ferlendiren yabanc\u0131 sermaye bunun giderek daha pahal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr. Ayr\u0131ca \u00c7in ekonomisinin yap\u0131sal olarak k\u0131r\u0131lgan oldu\u011funu ve merkezi h\u00fck\u00fcmetin a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc almada ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar (ABD faiz art\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n etkisi 2005\u2019in ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren hissedilmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda) \u00c7in\u2019i terk etmeye ba\u015flar. \u00d6zelikle demir-\u00e7elik, \u00e7imento ve emlak gibi kapasite fazlas\u0131 yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan sekt\u00f6rlerde yabanc\u0131 sermayenin de \u00e7ekilmesiyle bir talep \u015foku ya\u015fan\u0131r ve bu da fiyat dengesini \u00e7\u00f6kertir. \u00dcretimde yer almak i\u00e7in k\u0131rsaldan kente g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f milyonlarca i\u015f\u00e7inin istihdam sorunu ba\u015f g\u00f6sterir. \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin m\u00fcdahale etmekte hantal davranmas\u0131 bu s\u00fcreci h\u0131zland\u0131r\u0131r ve \u00fclke bir kriz ortam\u0131na girer.<\/p>\n

Bu senaryoda da dile getirildi\u011fi gibi ekonominin b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n dahi arka planda b\u0131rakamad\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli riskler mevcuttur. \u00d6zelikle baz\u0131 sekt\u00f6rlerde a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nma ve altyap\u0131 in\u015fas\u0131nda kontrol edilemeyen yat\u0131r\u0131mlar soru i\u015faretleri uyand\u0131rmaktad\u0131r. Bu kayg\u0131lar merkezi h\u00fck\u00fcmetin ekonomiyi so\u011futma \u00e7abalar\u0131yla giderilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da reel faiz oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 ve yerel y\u00f6netimlerin yat\u0131r\u0131m te\u015fvikleri konusunda rekabet halinde olmalar\u0131 \u0131s\u0131nman\u0131n ba\u015fl\u0131ca belirleyicisi olan ihtiya\u00e7 fazlas\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n k\u00f6r\u00fcklenmesi riskini beraberinde getirmektedir. Risk yaratan bir ba\u015fka etmen de \u00fclkeye sermaye ak\u0131mlar\u0131 ve ihracat gelirlerinden s\u0131cak para giri\u015finin artmas\u0131d\u0131r. Bu gidi\u015fat para politikalar\u0131 uygulanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilir. \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin bu risklerle m\u00fccadelede faizleri yukar\u0131 \u00e7ekmesi, bankalar i\u00e7in munzam kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 art\u0131rmas\u0131 ve \u00e7elik, \u00e7imento, emlak ve otomotiv gibi sekt\u00f6rlerde yat\u0131r\u0131m k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

\u00dclkenin petrole olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da bir tehdit niteli\u011fi kazanmaktad\u0131r. \u00c7o\u011fu sekt\u00f6rde teknolojik verimlilik sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Japonya\u2019n\u0131n bir birim petrole yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fcretimi \u00c7in yedi birim petrole yapabilmektedir. Ayr\u0131ca hava kirli\u011fi ile m\u00fccadele de ciddi bir sorundur. Bu m\u00fccadelede kayda de\u011fer mesafe kat edilmi\u015f olsa da h\u0131zla artan otomobil kullan\u0131m\u0131 hava kirlili\u011fini k\u00f6r\u00fcklemektedir. D\u00fcnyan\u0131n en kirli 10 kentinden 7\u2019sini bar\u0131nd\u0131ran \u00c7in, \u015f\u00fcphesiz bu sorunla m\u00fccadele i\u00e7in ciddi bir kaynak sarf edecektir.<\/p>\n

D\u0131\u015f Ticaret<\/strong><\/p>\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti 2004 y\u0131l\u0131 ihracat\u0131 bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 35,4 art\u0131\u015fla 593,4 milyar dolar; ithalat\u0131 ise bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 36 art\u0131\u015fla 561,4 milyar dolar olarak kaydedilmi\u015ftir. \u0130hra\u00e7 edilen \u00fcr\u00fcnlerin y\u00fczde 50\u2019si di\u011fer Asya \u00fclkelerine, y\u00fczde 22\u2019si Kuzey Amerika\u2019ya, y\u00fczde 20\u2019si ise Avrupa\u2019ya g\u00f6nderilmi\u015ftir. \u0130thalat girdisinin ise y\u00fczde 66\u2019s\u0131 Asya \u00fclkelerinden, y\u00fczde 16\u2019s\u0131 Avrupa\u2019dan, y\u00fczde 9\u2019u da Kuzey Amerika\u2019dan gelmi\u015ftir. Dikkati \u00e7eken bir nokta, \u00c7in ticaretinin \u00fc\u00e7te birine yak\u0131n b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Hong Kong \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fmesidir.<\/p>\n

\u0130hracat kompozisyonunda i\u015flenmemi\u015f hammadde ve tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k \u00fcr\u00fcnlerinin pay\u0131 y\u00fczde 6, makine ve ula\u015ft\u0131rma ekipmanlar\u0131 y\u00fczde 45, imalat sanayi \u00fcr\u00fcnleri ise y\u00fczde 43 yer tutmu\u015ftur. \u0130thalata ise tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve hammadde \u00fcr\u00fcnleri y\u00fczde 21, i\u015flenmi\u015f \u00fcr\u00fcnler ise y\u00fczde 79 yer tutmu\u015f; bu i\u015flenmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 makine ve ula\u015f\u0131m ekipmanlar\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n

Ticaret Mevzuat\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130thal-ikameci bir politikayla ticaret engellerini y\u00fcksek tutarak yerel sekt\u00f6rlerini koruma amac\u0131 g\u00fcden bir pozisyondan ihracat g\u00fcd\u00fcml\u00fc bir ekonomik yap\u0131ya ge\u00e7i\u015f yapan \u00c7in\u2019in k\u00fcresel ekonomiyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmesinde en \u00f6nemli kilometre ta\u015f\u0131 DT\u00d6 \u00fcyeli\u011fi olmu\u015ftur. \u00dclkenin ekonomik ba\u015far\u0131s\u0131nda \u00f6nemli bir pay da uluslararas\u0131 sermaye \u00e7evreleri ile merkezi h\u00fck\u00fcmetin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00f6rt\u00fc\u015fmesi ve ortak hedefler do\u011frultusunda hareket edilmesi olmu\u015ftur.<\/p>\n

Nisan 2004\u2019te hayata ge\u00e7irilen \u201cTicari Konularda Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131m\u0131n Y\u00f6netimi \u00dczerine Kuralar\u201d d\u00fczenlemesiyle ticarete b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde serbestlik getirmi\u015f; vergi sisteminde yap\u0131lan yenilikler yerli ve yabanc\u0131 giri\u015fimler aras\u0131ndaki ayr\u0131mc\u0131 uygulamalar\u0131 en aza indirgemeyi hedeflemi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda ithalata kotaya tabi mallar\u0131n say\u0131s\u0131 azalt\u0131lm\u0131\u015f ve DT\u00d6 ko\u015fular\u0131 uyar\u0131nca \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015feffafl\u0131k ilkesi do\u011frultusunda lisans prosed\u00fcrleri netle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7in g\u00fcmr\u00fck tarifeleri \u015fu kategorilerde toplanmaktad\u0131r: Genel oranlar, en \u00e7ok kay\u0131r\u0131lan \u00fclke oranlar\u0131, anla\u015fma oranlar\u0131, tercihli oranlar, tarife oranlar\u0131 kotas\u0131 (TRQ), ve provizyonel oranlar. DT\u00d6 \u00fcyeli\u011fi uyar\u0131nca T\u00fcrkiye\u2019den gelen mallar \u201cEn \u00c7ok Kay\u0131r\u0131lan \u00dclke\u201d oran\u0131nda vergilendirilmektedir. \u00d6zel Ekonomik Alanlar, belirli kentler ve d\u0131\u015f ticaret b\u00f6lgeleri tercihli vergi indirimleri veya muafiyetleri sunmaktad\u0131r. Bu b\u00f6lgelerde i\u015f yapacak firmalar ilgili mevzuata ba\u015fvurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda Merkezi H\u00fck\u00fcmet baz\u0131 kilit sekt\u00f6rlerde g\u00fcmr\u00fck tarifelerinde indirime gidebilmektedir. \u00d6rne\u011fin \u00c7in G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netimi \u00e7e\u015fitli defalar otomotiv, \u00e7elik, kimyasallar gibi sekt\u00f6rlerde tercihli g\u00fcmr\u00fck tarifeleri a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca baz\u0131 durumlarda baz\u0131 y\u00fcksek teknoloji \u00fcreten ya da ihracata y\u00f6nelik \u00fcretim yapan yabanc\u0131 sermayeli firmalar \u00fcretim ekipmanlar\u0131n\u0131n ithalat\u0131nda g\u00fcmr\u00fck tarifesi \u00f6demekten muaf tutulmu\u015flard\u0131r. G\u00fcmr\u00fck de\u011ferlemelerinde ithal edilen sevkiyat\u0131n mal bedeli, sigorta ve navlun (CIF) fiyatlar\u0131na bak\u0131lmakta; g\u00fcmr\u00fck memurlar\u0131 bir de\u011ferleme veritaban\u0131na eri\u015ferek gelen mallar\u0131n fiyat\u0131n\u0131 uluslararas\u0131, yerel ve yabanc\u0131 fiyatlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmakta ve genelde kabul etmektedirler. Ancak ithalat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan duyurulan fiyatla piyasa fiyat\u0131 aras\u0131ndaki fark y\u00fcksek oldu\u011funda G\u00fcmr\u00fck \u0130daresi veritaban\u0131na dayanarak tahmini bir de\u011fer \u00fczerinden i\u015flem yapacakt\u0131r.<\/p>\n

\u00c7in G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netimi Temmuz 2004 tarihine kadar g\u00fcmr\u00fck memurlar\u0131na ticaretin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda geni\u015f insiyatif veren sekiz basamakl\u0131 harmonize g\u00fcmr\u00fck tarife cetvelini kulanm\u0131\u015f; ancak bu tarihten itibaren \u00e7e\u015fitli \u00fcr\u00fcnlerde on basamakl\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 sisteme ge\u00e7i\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130thalata g\u00fcmr\u00fck tarifelerine ek olarak katma de\u011fer vergisi (KDV) de tahsil edilmektedir. \u00c7in, DT\u00d6 uyar\u0131nca yerli ve ithal mallara e\u015fit KDV uygulamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr ancak yerli ithalat\u00e7\u0131lar\u0131n kimi zaman bu \u00f6demeyi yapmad\u0131\u011f\u0131 not edilmektedir. Genel olarak KDV oran\u0131 y\u00fczde 17\u2019dir ancak tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri ve yak\u0131tlar gibi ihtiya\u00e7 maddeleri i\u00e7in bu oran y\u00fczde 13\u2019t\u00fcr. Ayr\u0131ca yine yap\u0131lan i\u015fin tan\u0131m\u0131na g\u00f6re KOB\u0130\u2019ler (y\u0131l\u0131k vergiye tabi sat\u0131\u015f gelirleri 1 milyon yuan\u2019dan d\u00fc\u015f\u00fck olan \u00fcretim firmalar\u0131 ve 1,8 milyon yuan\u2019dan d\u00fc\u015f\u00fck olan toptan ve perakende sat\u0131\u015f firmalar\u0131) y\u00fczde 4 ya da 6 oran\u0131nda KDV\u2019ye tabidirler.<\/p>\n

\u0130\u015flenmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin ihracat\u0131nda KDV geri \u00f6demesi en y\u00fcksek oran olan y\u00fczde 17\u2019ye kadar m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Ancak ihracat\u00e7\u0131lar bu geri \u00f6demelerin aylar s\u00fcrebildi\u011finden, hesaplama hatalar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ve y\u0131l\u0131k yerel b\u00fct\u00e7eyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131ndan \u015fikayet etmektedirler. \u00d6zelikle k\u0131y\u0131 kesimlerinde bu y\u0131l\u0131k s\u0131n\u0131ra daha \u00e7abuk ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7in\u2019e ihracat yaparken ortaya \u00e7\u0131kabilecek baz\u0131 ticaret engelleri halen mevcuttur. \u00d6rne\u011fin DT\u00d6 uyar\u0131nca g\u00fcmr\u00fck tarifeleri genellikle azalt\u0131lm\u0131\u015f olsa da kimi \u00fcr\u00fcnlerde halen i\u00e7 pazar\u0131 korumak amac\u0131yla y\u00fcksek d\u00fczeyde uygulanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kotalar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci yava\u015f ilerleyebilmektedir.<\/p>\n

Do\u011frudan Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131mlar<\/strong><\/p>\n

\u00c7in, 2004 y\u0131l\u0131nda 60,3 milyar dolarl\u0131k yabanc\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131m \u00e7ekerek faaliyet halindeki toplam yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m stokunu 560 milyar dolar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. 1980\u2019li y\u0131larda sadece ihracata y\u00f6nelik \u00fcretim yapacak yabanc\u0131 firmalar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck hisseli ortakl\u0131klar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00fclkeye giri\u015f yapmas\u0131na olanak tan\u0131yan \u00c7in ekonomi y\u00f6netimi, 1990\u2019l\u0131 y\u0131lar\u0131n ortas\u0131nda tamam\u0131 yabanc\u0131 sermayeli giri\u015fimlerin kurulmas\u0131na izin vermi\u015ftir. Ancak mal ihracat\u0131na y\u00f6nelik te\u015fviklerin bir sonucu olarak yabanc\u0131lar\u0131n belirli sekt\u00f6rlere ihtiya\u00e7 fazlas\u0131 ilgi g\u00f6sterdi\u011fi, hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ise yeteri kadar dengeli geli\u015femedi\u011fi g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 sermayenin \u00c7in pazar\u0131n\u0131 tan\u0131mak i\u00e7in bir basamak olarak yararland\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n en serbest ekonomisi say\u0131lan Hong Kong, \u00c7in\u2019e yap\u0131lan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n y\u00fczde 33\u2019\u00fcne imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca British Virgin Adalar\u0131, Cayman Adalar\u0131 ve Bat\u0131 Samoa Adalar\u0131 da \u00c7in\u2019e akan yabanc\u0131 sermayenin y\u00fczde 15\u2019ini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu sermayenin as\u0131l sahipleri kesin olarak bilinemese de daha ziyade bu vergi cennetlerini \u00e7e\u015fitli OECD \u00fclkeleri, Tayvan ve hatta \u00c7in sermayesinin kendisi oldu\u011fu tahmin edilmektedir.<\/p>\n

\u00c7in ekonomisinin y\u00fczde 58\u2019inin k\u0131y\u0131 eyaletlerinde yo\u011funla\u015fmas\u0131 uluslararas\u0131 firmalar\u0131n ilgisini bu b\u00f6lgelere \u00e7ekmi\u015ftir. Bu eyaletlerde ki\u015fi ba\u015f\u0131na y\u0131l\u0131k gelir 2100 dolar; \u015eanghay\u2019da ise 5000 dolard\u0131r. 1979\u20132002 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda \u00fclkeye giri\u015f yapan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n y\u00fczde 86\u2019s\u0131 bu b\u00f6lgelerdeki 11 eyalet taraf\u0131ndan \u00e7ekilmi\u015ftir. Bu eyaletlerden ilk be\u015fi ve 2002 y\u0131l\u0131nda yabanc\u0131 sermayeden ald\u0131klar\u0131 paylar yandaki tabloda verilmektedir. Bu eyaletlerin ortak \u00f6zeli\u011fi Tayvan ve Hong Kong tabanl\u0131 firmalarca d\u00fc\u015f\u00fck \u00fcretim maliyetleri nedeniyle hedef se\u00e7ilmeleri ve ihracata y\u00f6nelik \u00fcretim a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmeleridir.<\/p>\n

Eyalet                Y\u00fczde<\/p>\n

Guangdong          21,5<\/p>\n

Jiangsu                  19,3<\/p>\n

Shandong               9,0<\/p>\n

Shanghai                8,1<\/p>\n

Fujian                     7,3<\/p>\n

Toplam                 65,2<\/p>\n

2002 y\u0131l\u0131 ve takip eden iki y\u0131l d\u00e2hil olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n en fazla yabanc\u0131 sermaye \u00e7eken \u00fclkesi konumunda olan \u00c7in\u2019in h\u00e2lihaz\u0131rdaki stratejisi bu sermayenin \u00fclkenin bat\u0131 kesimlerine de yay\u0131lmas\u0131 ve bu az geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgelerin kalk\u0131nmas\u0131na katk\u0131da bulunmas\u0131d\u0131r. Temmuz 1999 tarihinde yay\u0131nlanan ve Haziran 2000\u2019de g\u00fcncellenen ulusal \u00e7apta bir katalog bu b\u00f6lgeler i\u00e7in yat\u0131r\u0131m\u0131 te\u015fvik edilen sekt\u00f6rleri duyurmu\u015ftur. Bu \u00e7abalara kar\u015f\u0131n i\u00e7 ve bat\u0131 kesimlerde yerel y\u00f6netimler yabanc\u0131 sermayeyi zor durumda olan kamu \u015firketlerine y\u00f6nlendirmi\u015f; gelecek vaat eden karl\u0131 \u00f6zel \u015firketleri \u00f6ne s\u00fcrmekte ise isteksiz davranm\u0131\u015ft\u0131r. Yabanc\u0131 sermayenin giri\u015fini sekteye u\u011fratan bir ba\u015fka etmen de bu b\u00f6lgelerdeki i\u015f ortam\u0131n\u0131n Do\u011fu sahillerinin sundu\u011fu \u015feffaf ve nitelikli \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fular\u0131ndan uzak olmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n ula\u015f\u0131m imk\u00e2nlar\u0131 ticaret kanalar\u0131 daha geli\u015fmi\u015f ve al\u0131m g\u00fcc\u00fc daha y\u00fcksektir. T\u00fcm bu nedenler sonucunda i\u00e7 b\u00f6lgelere yat\u0131r\u0131m k\u0131s\u0131tl\u0131 kalm\u0131\u015f ve \u00f6rne\u011fin 2001 y\u0131l\u0131nda toplam yat\u0131r\u0131m\u0131n sadece y\u00fczde 4\u2019\u00fc bu b\u00f6lgeleri se\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n

\u00dclkeye giri\u015f yapan yabanc\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n sekt\u00f6rel da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ise daha \u00e7ok imalat sanayinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 2002 y\u0131l\u0131nda toplam yat\u0131r\u0131mlar\u0131n y\u00fczde 70\u2019ini olu\u015fturan bu sanayi daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck teknoloji kullanan konfeksiyon ve di\u011fer hafif mallar\u0131n \u00fcretiminden olu\u015fmaktayd\u0131. Son d\u00f6nemde ise emek yo\u011fun sekt\u00f6rlerden kimyasallar, petrol i\u015fleme gibi sermaye yo\u011fun ve teknoloji yo\u011fun sekt\u00f6rlere do\u011fru bir kayma g\u00f6zlenmektedir. Ayr\u0131ca bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fcne de yo\u011fun ilgi g\u00f6steren yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar 2004 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk dokuz ay\u0131nda \u00c7in\u2019deki bili\u015fim faaliyetleri sonucu 160 milyar dolar tutar\u0131nda sat\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015flerdir.<\/p>\n

Hizmet sekt\u00f6r\u00fcne yap\u0131lan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar ise toplamda \u00e7ok az pay sahibidir. Bunda, merkezi h\u00fck\u00fcmetin k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n rol\u00fc b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00d6rne\u011fin 2002 y\u0131l\u0131nda e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, sanat, radyo, sinema, televizyon ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k alanlar\u0131na yap\u0131lan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m 38 milyon dolar olmu\u015ftur. Toptanc\u0131l\u0131k, perakende ve yemek hizmetlerine ise ayn\u0131 y\u0131l 933 milyon dolar yat\u0131r\u0131m yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011fu alanda oldu\u011fu gibi hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131nda da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde bir serbestle\u015fme beklenmektedir.<\/p>\n

Ekonominin baz\u0131 sekt\u00f6rlerinde ekonomik b\u00fcy\u00fcme u\u011fruna yerel sanayinin geli\u015fimi ikinci plana itilmi\u015ftir. Otomotiv, telekom ekipmanlar\u0131, perakende ve lojistik sekt\u00f6rleri hen\u00fcz uluslararas\u0131 rekabete uyum sa\u011flayacak yerli firmalar yokken yabanc\u0131 sermayeye a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir tahmine g\u00f6re Volkswagen firmas\u0131n\u0131n son y\u0131larda \u00c7in operasyonlar\u0131ndan elde eti\u011fi kar Almanya\u2019daki kar\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir. Yine 2004 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019de ABD\u2019den daha fazla say\u0131da Buick sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Ayr\u0131ca teknoloji ve enerji sekt\u00f6rlerinde yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar \u00e7ok yo\u011fundur. BP, Motorola, Royal Dutch Shell Group ve Samsung gibi \u00e7okuluslu firmalar \u00fclkedeki en b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mc\u0131lardand\u0131r. General Electric \u00c7in\u2019de 300 kadar sat\u0131n al\u0131m personeli bulundurmakta, Intel ve Microsoft \u00fclkede ar-ge \u00fcsleri i\u015fletmekte ve HSBC Bankas\u0131 arka plandaki bir\u00e7ok operasyonunu burada ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Ayr\u0131ca AIG, Alcatel, Carefour, Nestle, Siemens ve P&G gibi dev firmalar \u00c7in\u2019de faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n

Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131m Mevzuat\u0131<\/strong><\/p>\n

DT\u00d6 \u00fcyeli\u011finin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fular esasen ticari a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 kapsarken yat\u0131r\u0131ma dair birtak\u0131m d\u00fczenlemeler de getirmi\u015ftir. \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti bu d\u00fczenlemeleri nispeten seri bir \u015fekilde yerine getirmektedir. 1997 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan te\u015fvik kapsam\u0131ndaki sekt\u00f6rler listesi 2002 y\u0131l\u0131nda yeniden d\u00fczenlenmi\u015f ve bankac\u0131l\u0131k,  sigorta,  petrol \u00e7\u0131karma ve da\u011f\u0131t\u0131m sekt\u00f6rlerinde a\u00e7\u0131l\u0131ma gidilmi\u015ftir. Ancak baz\u0131 sekt\u00f6rlerde \u00c7inli bir firmayla ortakl\u0131k kurma zorunlulu\u011fu devam etmekte ve reformlar daha a\u011f\u0131r i\u015flemektedir. \u00d6rne\u011fin yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar telekom\u00fcnikasyon hizmetleri ve bankac\u0131l\u0131k gibi alanlarda pazara girmekte teredd\u00fct etmi\u015flerdir.<\/p>\n

\u00c7in\u2019de yabanc\u0131 sermayeli ticaret \u015firketi kurmak i\u00e7in gereken asgari \u00f6zsermaye miktarlar\u0131 toptan sat\u0131\u015f yapan ticaret \u015firketleri i\u00e7in 500.000 Yuan (yakla\u015f\u0131k 60.000 dolar), perakende sat\u0131\u015f yapan ticaret \u015firketleri i\u00e7in ise 300.000 Yuan (yakla\u015f\u0131k 36.000 dolar) olarak belirlenmi\u015ftir. Bu \u015fekilde KOB\u0130\u2019lerin de \u00c7in\u2019de faaliyet g\u00f6stermesi kolayla\u015fmaktad\u0131r. K\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde kurulan yabanc\u0131 ticaret \u015firketlerinin faaliyet s\u00fcresi 30 y\u0131l, bat\u0131 b\u00f6lgelerinde kurulanlar\u0131n faaliyet s\u00fcresi ise 40 y\u0131la s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Yabanc\u0131 sermayeli ticaret \u015firketleri bu zaman zarf\u0131nda g\u00fcvenilirli\u011fini muhafaza etmek ve ilgili \u00c7in kanunlar\u0131na uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

\u00c7in\u2019e yat\u0131r\u0131m yapan yabanc\u0131 sermaye \u00fclkeye en \u00e7ok \u201c%100 Yabanc\u0131 Sermayeli Giri\u015fim\u201d \u015feklinde girmeyi tercih etmi\u015ftir. 2003 y\u0131l\u0131nda onaylanan projelerin say\u0131ca y\u00fczde 66\u2019s\u0131, hacimce y\u00fczde 70\u2019i bu t\u00fcrdedir. Bir di\u011fer yat\u0131r\u0131m t\u00fcr\u00fc de yerli firmalar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ya da tamam\u0131n\u0131 sat\u0131n almak olmu\u015ftur. Bu t\u00fcrde yat\u0131r\u0131mlara olanak veren d\u00fczenleme Kas\u0131m 2002, bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n s\u00fcrecini detayland\u0131ran d\u00fczenleme ise Nisan 2003 tarihinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fczenlemelere g\u00f6re k\u0131smen ya da tamamen \u015firket sat\u0131n al\u0131mlar\u0131 h\u00fck\u00fcmetin ve s\u00f6z konusu yerli \u015firketin y\u00f6neticilerinin iznine tabi tutulmakta, anti-tr\u00f6st soru\u015fturmalar\u0131na a\u00e7\u0131k olmakta ve b\u00f6ylece bir kontrol mekanizmas\u0131 i\u015fletilmektedir. Ayr\u0131ca yerli bir \u015firketin tamamen sat\u0131n al\u0131m\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan yeni \u015firket yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m stat\u00fcs\u00fcnde say\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in ilgili s\u00fcrece yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m kay\u0131t s\u00fcreci de eklenmektedir. \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti \u015firket sat\u0131n al\u0131mlar\u0131n\u0131 engelleyecek bir hamlede bulunmam\u0131\u015f ve uluslararas\u0131 sermaye de s\u0131k s\u0131k \u00c7inli firmalar\u0131n hisselerini sat\u0131n alma yoluna gitmi\u015ftir. Kamuya ait \u015firketlerin yeniden d\u00fczenlenmesi a\u015famas\u0131nda yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131n s\u00fcrece d\u00e2hil olmas\u0131na olanak tan\u0131yan yasa da 2003 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f; ancak bu konuda b\u00fcrokratik engeller daha k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 tutulmu\u015ftur.<\/p>\n

DT\u00d6 \u00fcyeli\u011fini takiben \u00c7in i\u00e7erisinde yabanc\u0131 firmalar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m ve lojistik kanalar olu\u015fturmas\u0131na dair mevzuat\u0131n kademeli olarak serbestle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Haziran 2004 tarihinden itibaren \u201c\u00c7in Halk Cumhuriyeti Da\u011f\u0131t\u0131m ve Perakende Sekt\u00f6rlerinde Yabanc\u0131 Sermayeli Firmalar\u0131n \u00d6l\u00e7eklerine \u0130li\u015fkin Kuralar\u201d y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. Buna g\u00f6re sermayesinin \u00e7o\u011funlu\u011fu yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131ya ait olan ortak giri\u015fim ticaret \u015firketleri 1 Haziran 2004; sermayesinin tamam\u0131 yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131ya ait ticaret firmalar\u0131 ise 11 Aral\u0131k 2004 tarihinden itibaren \u00c7in i\u00e7erisinde al\u0131m sat\u0131m yapabilmektedir. Bu d\u00fczenleme esas olarak \u015fu alanlar\u0131 kapsamaktad\u0131r:<\/p>\n

\u2022Perakendecilik – m\u00fc\u015fterilere sabit bir adresteki bir mek\u00e2n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile nihai t\u00fcketici \u00fcr\u00fcnlerinin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra; televizyon ve\/veya posta ile pazarlama ve internet ve\/veya sat\u0131\u015f makineleri vas\u0131tas\u0131yla sat\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131 ve ilgili hizmetlerin sunulmas\u0131<\/p>\n

\u2022Toptanc\u0131l\u0131k – \u015firketlere, imalathaneler ve ticaret \u015firketlerine ve di\u011fer benzer m\u00fc\u015fteri ya da m\u00fc\u015fteri gruplar\u0131na b\u00fcy\u00fck hacimlerde mal sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve ilgili hizmetlerin temin edilmesi<\/p>\n

\u2022Provizyon baz\u0131ndaki temsilcilik i\u015flemleri (arac\u0131, simsar)<\/p>\n

\u2022Sat\u0131\u015f \u0130mtiyazlar\u0131 (Franchising)<\/p>\n

\u2022Mevcut \u015firketler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ithalat\/ihracat, da\u011f\u0131t\u0131m ve perakendecilik<\/p>\n

\u00c7in\u2019de \u015eirket Kurma<\/strong><\/p>\n

\u00c7in\u2019de \u015firket kurma kuralar\u0131 h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan \u201c\u00c7in\u2019de T\u00fcm\u00fcyle Yabanc\u0131 Sermayeli Ticaret \u015eirketlerinin Kurulmas\u0131na Dair Rehber\u201dde belirtilmektedir. Ticaret \u015firketi kurulmas\u0131na ili\u015fkin ba\u015fvuru, \u00c7in Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n b\u00f6lgesel d\u00fczeydeki temsilciliklerine yap\u0131lmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu temsilciliklerdeki \u00f6n inceleme sonras\u0131 ba\u015fvurular onaylanmak \u00fczere \u00c7in Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131na sevk edilmektedir. \u0130lgili d\u00fczenleme t\u00fcm onay s\u00fcrecinin ay i\u00e7inde tamamlanmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmektedir. Onaylama i\u015fleminden sorumlu devlet birimi belirtilen s\u00fcre i\u00e7inde ba\u015fvuruyu sonu\u00e7land\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u00c7in Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan onay\u0131 al\u0131nd\u0131ktan sonra, yabanc\u0131 sermayeli ticaret \u015firketleri \u015fu alanlarda faaliyet g\u00f6sterebilmektedir:<\/p>\n

\u2022Perakende Sat\u0131\u015f Yapan \u015eirketler: perakendecilik, perakende satt\u0131\u011f\u0131 mallar\u0131n ithalat\u0131, yerli mallar\u0131n ihra\u00e7 edilmesi amac\u0131yla ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 ve sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 ile ilgili hizmetler<\/p>\n

\u2022Toptanc\u0131 \u015eirketler: toptan mal sat\u0131m\u0131 ve mallar\u0131n ithalat-ihracat\u0131 ve ilgili hizmetler<\/p>\n

Kitaplar, gazete ve dergiler, otomobil, makine, tuz, ham petrol, mazot, ha\u015fere ilac\u0131 ve benzeri zirai kimyasallar gibi belirli \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar mevcuttur. \u00c7in\u2019de 30\u2019dan fazla perakende sat\u0131\u015f yap\u0131lan ma\u011fazas\u0131 bulunan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, farkl\u0131 marka ya da \u00fcreticilerin yukarda bahsedilen \u00fcr\u00fcnlerinin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131nda, perakende \u015firketteki paylar\u0131 y\u00fczde 49 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r S\u0131n\u0131rlama getirilen \u00fcr\u00fcnlerin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapmayan perakendeci \u015firketlerin \u00c7in\u2019de i\u015fletmekte oldu\u011fu ma\u011faza say\u0131s\u0131nda bir s\u0131n\u0131rlama bulunmamaktad\u0131r. Konuya ili\u015fkin t\u00fcm co\u011frafi k\u0131s\u0131tlamalar 11 Aral\u0131k 2004 itibariyle kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yat\u0131r\u0131m Te\u015fvikleri<\/strong><\/p>\n

\u00c7in H\u00fck\u00fcmeti belirli sekt\u00f6rlere yat\u0131r\u0131m\u0131 te\u015fvik politikas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Son y\u0131larda \u00f6zelikle y\u00fcksek teknolojiye dayanan ve \u00fclkenin bat\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini kalk\u0131nd\u0131racak yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00f6zendirici politikalar izlenmi\u015ftir. Te\u015fvik kapsam\u0131ndaki sekt\u00f6rler sermaye ithalat\u0131n\u0131 g\u00fcmr\u00fcks\u00fcz olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmekte ve KDV iadesinden yararlanmaktad\u0131rlar. Buna kar\u015f\u0131n bir dizi sekt\u00f6rde yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m izne tabidir ve bu izinler i\u00e7in yerel de\u011fil merkezi h\u00fck\u00fcmete ba\u015fvurmal\u0131d\u0131r. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma a\u00e7\u0131k olmayan sekt\u00f6rler ise savunma sanayi, ate\u015fli silahlar\u0131n \u00fcretimi, bas\u0131n-yay\u0131n\u0131 ve biyo-teknolojik tohum \u00fcretimidir.<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar kimi zaman te\u015fvik \u015fartlar\u0131n\u0131 yerel idareyle birebir m\u00fczakere etmektedirler. Bu \u015fartlar ulusal ve yerel gelir vergileri, arazi kulan\u0131m \u00fccretleri ve ithalat-ihracat vergilerinde indirimi ve temel altyap\u0131 hizmetlerine eri\u015fimde \u00f6ncelikli muamele gibi \u00e7e\u015fitlendirilebilir. \u00d6ncelikli sekt\u00f6rler ise ula\u015ft\u0131rma, ileti\u015fim, enerji, metal\u00fcrji, in\u015faat malzemeleri, makine, kimyasallar, ila\u00e7, t\u0131bbi cihazlar, \u00e7evre koruma ve elektroniktir. Ayr\u0131ca 5 y\u0131l boyunca yeniden yat\u0131r\u0131lan karlar i\u00e7in gelir vergisinde y\u00fczde 40 avantaj sa\u011flanmaktad\u0131r. Y\u00fcksek teknoloji ve ihracata yap\u0131lan yeniden yat\u0131r\u0131mlara ise tamamen vergi muafiyeti uygulanabilmektedir.<\/p>\n

\u00c7in\u2019in Yurtd\u0131\u015f\u0131 Yat\u0131r\u0131mlar\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00c7in, yabanc\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmede k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ba\u015f\u0131 \u00e7ekmesinin yan\u0131nda yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m g\u00f6nderen \u00fclke olarak da giderek \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. 1980\u2019lerde y\u0131lda ortalama 400 bin dolar yurtd\u0131\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131m yapan \u00c7in, 1990\u2019larda 2,3, 2000\u2019li y\u0131larda ise ortalama 3 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Son d\u00f6nemde art\u0131\u015f g\u00f6steren k\u00fcresel \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131 sadece 1998\u20132004 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda neredeyse iki kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc di\u011fer Asya-Pasifik \u00fclkelerini geri kalan\u0131 da s\u0131ras\u0131yla Kuzey Amerika, Afrika, Latin Amerika, Avrupa ve Okyanusya b\u00f6lgelerini hedef se\u00e7mi\u015ftir. \u00dclke baz\u0131nda \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131na en \u00e7ok ev sahipli\u011fi yapan \u00fclke Hong Kong olmu\u015ftur.<\/p>\n

Geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z 2004 y\u0131l\u0131nda ise yat\u0131r\u0131m onay\u0131 alan 829 \u00c7inli firma taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen 3,6 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m\u0131n 2,5 milyar dolar\u0131 sermaye, 1,1 milyar dolar\u0131 ise kar yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak kaydedilmi\u015f; yat\u0131r\u0131mlar\u0131n kompozisyonu de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermi\u015ftir. \u00c7inli sermaye neredeyse yar\u0131 yar\u0131ya Latin Amerika\u2019ya (\u00f6zelikle Cayman Adalar\u0131) y\u00f6nelmi\u015f; bunu s\u0131ras\u0131yla Asya (\u00f6zelikle Hong Kong ve Endonezya), Avrupa (\u00f6zelikle Almanya), Afrika (\u00f6zelikle Nijerya, G\u00fcney Afrika ve Madagaskar), Kuzey Amerika (\u00f6zelikle ABD) ve Okyanusya (\u00f6zelikle Avustralya) takip etmi\u015ftir.<\/p>\n

2004 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019in yurtd\u0131\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131 devlet firmalar\u0131na aittir. Yuan\u2019\u0131n de\u011fer kazanmas\u0131n\u0131 bekleyen uluslararas\u0131 s\u0131cak paran\u0131n \u00fclkeye yo\u011fun olarak giri\u015f yapmas\u0131 ve ihracat gelirlerinin artmas\u0131 \u00fclkedeki dolar rezervlerini art\u0131rmaktad\u0131r. Bu noktada \u00c7inli firmalar\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ulusal rezervlerdeki \u015fi\u015fkinli\u011fi ve \u00c7in para birimi \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 azalt\u0131c\u0131 bir etken rol\u00fc oynamaktad\u0131r. Ancak Merkezi H\u00fck\u00fcmetin yurtd\u0131\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00f6zendirmesi ve te\u015fvik etmesi baz\u0131 kesimlerce ele\u015ftirilmekte ve geli\u015fmekte olan bir \u00fclkenin deniza\u015f\u0131r\u0131 yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131 sorgulanmaktad\u0131r. Bu kesimlerin kayg\u0131lanma nedeni \u00f6nlerinde 1980\u2019lerde elerindeki nakit fazlas\u0131yla ABD\u2019li firmalar\u0131 sat\u0131n alan ve sonras\u0131nda h\u00fcsrana u\u011frayan Japon firmalar\u0131 \u00f6rne\u011fi olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 incelemek gerekirse, \u00f6zelikle y\u00fcksek hacimli ihracat yapan firmalar\u0131n hedef pazarlar\u0131nda ithalat\u0131 d\u00fczenleyici \u015fekilde yer ald\u0131klar\u0131ndan bahsedilebilir. Nitekim \u00c7in\u2019in ciddi miktarda ticaret fazlas\u0131 verdi\u011fi \u00fclkelerde yat\u0131r\u0131mlara da ba\u015fvurdu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunun \u00f6rneklerine ABD\u2019de oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de rastlanmaktad\u0131r. \u00c7inli firmalar\u0131 yurtd\u0131\u015f\u0131na a\u00e7\u0131lmaya te\u015fvik eden bir di\u011fer etmen de i\u00e7 talebin dalgal\u0131 bir seyir izleyebilmesi ve \u00f6zelikle makine ve elektronik cihaz sanayilerinde i\u00e7 pazar\u0131n doygunluk sinyalleri vermesidir. \u00d6rne\u011fin \u00c7inli televizyon ve ev aletleri \u00fcreticileri bu \u015fekilde yurtd\u0131\u015f\u0131na a\u00e7\u0131lmaktad\u0131rlar. Gana\u2019da bisiklet \u00fcretimi ve G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019da video \u00fcretimi bu \u015fekilde yat\u0131r\u0131mlara \u00f6rneklerdir. Ayr\u0131ca finansal bak\u0131mdan g\u00fc\u00e7lenen uluslararas\u0131 \u00c7inli sermaye \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde ekonomik a\u00e7\u0131dan zor durumda olan \u015firketleri alabilmektedir. Almanya\u2019da, ABD\u2019de, Kore\u2019de, Japonya\u2019da bu t\u00fcrde al\u0131mlar\u0131n \u00f6rnekleri mevcuttur.<\/p>\n

Hammadde aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indeki \u00c7in sermayesi ise petrol, do\u011falgaz ve maden yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Bu t\u00fcrde yat\u0131r\u0131mlar daha \u00e7ok devlet kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Sinopec, Petrochina ve China National Offshore Oil Corporation gibi kurulu\u015flar Endonezya, Kazakistan, Myanmar, Sudan ve Yemen\u2019inde aras\u0131nda bulundu\u011fu 14 \u00fclkede yerle\u015fik faaliyet g\u00f6stermektedirler.<\/p>\n

Kalk\u0131nm\u0131\u015f \u00fclkelerde de \u00c7inli yat\u0131r\u0131mlar artmaktad\u0131r. Bu noktada al\u0131m g\u00fcc\u00fc y\u00fcksek pazarlara eri\u015fim kadar markala\u015fmak ve teknoloji \u00fcslerine yak\u0131n olmak gibi stratejiler de rol oynamaktad\u0131r. ABD\u2019de Silikon Vadi\u2019sinde, \u0130sve\u00e7\u2019te, Almanya\u2019da, Japonya\u2019da \u00c7inli ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme merkezleri faaliyet g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Bir \u00fclkenin yurtd\u0131\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in hedef pazar belirlemesi a\u015famas\u0131nda yat\u0131r\u0131m\u0131n karakteri kadar siyasi y\u00f6nlendirme de \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Nitekim \u00c7in Ekonomi Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2000 tarihli bir anketine g\u00f6re bu \u00c7inli yat\u0131r\u0131mlar\u0131 y\u00f6nlendiren y\u00f6neticiler i\u00e7in en \u00e7ekici \u00f6zelikler hedef \u00fclkenin sundu\u011fu ayr\u0131cal\u0131klar, te\u015fvikler ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n zorunlu alt s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 gibi idari ve b\u00fcrokratik yakla\u015f\u0131mlard\u0131r. Ayn\u0131 ankette bir di\u011fer dikkat \u00e7ekici nokta da \u00c7inli y\u00f6neticiler i\u00e7in en \u00f6ncelikli b\u00f6lgenin Afrika olmas\u0131d\u0131r. Bu anketin sonu\u00e7lar\u0131 bu raporun sonunda ekler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bulabilir.<\/p>\n

Se\u00e7ilmi\u015f \u00dclkelerde \u00c7in Yat\u0131r\u0131mlar<\/strong><\/p>\n

1979\u20132002<\/p>\n

Proje       Proje De\u011feri                                  Proje       Proje De\u011feri<\/p>\n

Say\u0131s\u0131        (milyon $)                                   Say\u0131s\u0131        (milyon $)<\/p>\n

Rusya          482             206,6                  Umman            70               47,2<\/p>\n

Peru              20              201,2                  Nijerya             49               44,3<\/p>\n

Brezilya        67              119,7                  Tanzanya         19               41,3<\/p>\n

G. Afrika     98              119,3                  Kazakistan       51               39,6<\/p>\n

M\u0131s\u0131r             27               48,5                   T\u00fcrkiye*         112              3,91<\/p>\n

Kaynak: \u00c7in Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n

*2003 Temmuz ay \u0130tibariyle<\/p>\n

Sekt\u00f6rler<\/strong><\/p>\n

\u00c7in ekonomisi bir yandan h\u0131zla geli\u015firken bir yandan da ekonomik geli\u015fme s\u00fcrecinde yol almaktad\u0131r. \u00dclke ekonomisi b\u00fcy\u00fck oranda imalat sekt\u00f6r\u00fcne dayanmakta, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc giderek daralmakta, geli\u015fmekte olan ekonomilerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere i\u015fg\u00fcc\u00fc tarladan fabrikaya ve k\u0131rsaldan kente ge\u00e7i\u015f yapmaktad\u0131r. Uzun vadede tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn daralmas\u0131na ra\u011fmen verimlile\u015fmesi ve \u00e7a\u011fda\u015f teknikler kullanmas\u0131; imalat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyeti avantaj\u0131ndan de\u011fil teknoloji ve bilgi birikiminden almas\u0131, \u00fcretim ve y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerinin daha verimli hale gelmesi ve hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi beklenen geli\u015fmelerdir. Ancak \u015fu an itibariyle \u00fclkenin do\u011fu, orta ve bat\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7 farkl\u0131 ekonomik g\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u00e7izmektedir ve ayn\u0131 farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sekt\u00f6rler i\u00e7in de mevcuttur. Kimi sekt\u00f6rler hen\u00fcz uluslararas\u0131 sermayenin rekabetine a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015fken baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde 20 y\u0131ld\u0131r uluslararas\u0131 rekabet s\u00fcregelmektedir ve pazar doygunlu\u011fa ula\u015fm\u0131\u015f, kar marjlar\u0131 daralm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rnek olarak otomotiv, ev elektroni\u011fi, i\u015flenmi\u015f g\u0131da ve ila\u00e7 sekt\u00f6rlerine sonradan girip pay alabilmek i\u00e7in gereken maliyet miktar\u0131 giderek artmaktad\u0131r. Bununla beraber hammadde ve enerji alanlar\u0131nda d\u00fcnya fiyatlar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan etkileyen \u00c7in otomobil ve cep telefonu gibi \u00fcr\u00fcnlerde k\u00fcresel talebin artmas\u0131nda rol oynamakta bilgisayar ekipmanlar\u0131 gibi \u00fcr\u00fcnlerde de uluslararas\u0131 tedarik zincirlerinin \u00e7ok \u00f6nemli bir halkas\u0131, metro sistemleri ve asans\u00f6r gibi altyap\u0131 \u00fcr\u00fcn ve hizmetleri sunan bir\u00e7ok \u00e7okuluslu firma i\u00e7in de en b\u00fcy\u00fck pazar konumunda olmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n teknik tekstil \u00fcr\u00fcnlerinde kullan\u0131lan y\u00fcksek performansl\u0131 ipliklerde d\u00fcnya ticaretinde geri planda kalan \u00fclke, rekabetin yasal d\u00fczenlemelerle engellendi\u011fi bas\u0131n-yay\u0131n ve finans gibi baz\u0131 sekt\u00f6rlerde de s\u00f6n\u00fck performans g\u00f6stermektedir. T\u00fcrk \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak pazarlama potansiyeli sunan baz\u0131 sekt\u00f6rler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

Enerji<\/strong><\/p>\n

\u00c7in, toplam enerji t\u00fcketimi bak\u0131m\u0131ndan d\u00fcnya ikincisidir. \u00dclkenin artan enerji talebi bu zorlu sekt\u00f6r\u00fc a\u015famal\u0131 olarak uluslararas\u0131 rekabete a\u00e7\u0131lmaya zorlam\u0131\u015ft\u0131r. Sekt\u00f6r\u00fcn kimi kademelerinde reformlara diren\u00e7 g\u00f6sterilse de yabanc\u0131 sermayenin faaliyeti H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan desteklenmektedir. Enerji sekt\u00f6r\u00fcnde yat\u0131r\u0131ma en m\u00fcsait alanlar do\u011falgaz altyap\u0131s\u0131 ve denizde petrol arama ve \u00fcretmedir. Ayr\u0131ca bu alanlar\u0131n y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcnlerine dayanan yan sanayilerinde de talep y\u00fcksektir.<\/p>\n

\u00c7in ham petrol t\u00fcketimi 2002 y\u0131l\u0131nda 23 milyon tonu ge\u00e7erek toplam enerji t\u00fcketiminin y\u00fczde 26,3\u2019\u00fcn\u00fc olu\u015fturmu\u015ftur ve b\u00f6ylece ABD\u2019den sonra d\u00fcnyan\u0131n en fazla ham petrol t\u00fcketen ikinci \u00fclkesi olmu\u015ftur. Son on y\u0131lda y\u0131l\u0131k ortalama y\u00fczde 6,2 b\u00fcy\u00fcyen ham petrol t\u00fcketiminin 2005 y\u0131l\u0131nda 245, 2010 y\u0131l\u0131nda da 300 milyon tonu bulmas\u0131 beklenmektedir. Buna kar\u015f\u0131n \u00fcretim ise y\u0131l\u0131k y\u00fczde 2\u2019den az art\u0131\u015f g\u00f6stermekte; dolay\u0131s\u0131yla \u00fclke giderek ithalata daha ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmektedir.<\/p>\n

Do\u011falgaz ise \u00fclkenin enerji t\u00fcketiminin sadece y\u00fczde 3\u2019\u00fcn\u00fc olu\u015fturmu\u015f; bu da y\u00fczde 24 olan d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n ve y\u00fczde 8,8 olan Asya ortalamas\u0131n\u0131n \u00e7ok alt\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde elektrik, kimyasallar, g\u00fcbre ve \u015fehir tesisat\u0131 alanlar\u0131nda do\u011falgaz kullan\u0131m\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck potansiyel arz etmesi beklenmektedir. 2002 y\u0131l\u0131nda 32,6 milyar metrek\u00fcp olarak kaydedilen do\u011falgaz talebinin 2005 ve 2006 y\u0131lar\u0131nda 61 ve 70 milyar, 2010 ve 2020 y\u0131lar\u0131nda da s\u0131ras\u0131yla 120 ve 220 milyar metrek\u00fcp olarak ger\u00e7ekle\u015fmesi beklenmektedir.<\/p>\n

\u00c7in\u2019in petrokimya sanayi 2001\u20132005 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda rafine petrol \u00fcretimine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131larda da petrol \u00fcr\u00fcnlerine olan talebin h\u0131zla artaca\u011f\u0131 ve 2005 y\u0131l\u0131nda toplam gazolin, dizel ve kerosen t\u00fcketiminin y\u0131l\u0131k y\u00fczde 4,5 art\u0131\u015fla 140 milyon tonu bulaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. China National Petroleum Corporation (CNPC), Sinopec ve China National Ofshore Oil Corporation gibi devlet i\u015fletmeleri yap\u0131sal de\u011fi\u015fikliklere tabi tutulacak ve k\u00fcresel platformda etkinliklerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba verilecektir. Ayr\u0131ca artan talebi kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in bir\u00e7ok dev boyutlu petrol ve do\u011falgaz projeleri s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Bu projeler siyasi, \u00e7evre koruma ve pazar \u00f6\u011feleri taraf\u0131ndan \u015fekillendirilmektedirler. \u00d6rne\u011fin \u015fu anda devam eden Guangdong S\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Do\u011falgaz Terminali Projesi, Bat\u0131-Do\u011fu Gaz Projesi, k\u00f6m\u00fcr s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Bohai K\u00f6rfezi Ke\u015fif Projeleri yabanc\u0131 \u015firketler i\u00e7in m\u00fchendislik ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetleri ile ekipman ve teknoloji ihrac\u0131 imk\u00e2nlar\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z 2004 y\u0131l\u0131nda enerji sekt\u00f6r\u00fcnde meydana gelen ba\u015fl\u0131ca \u00f6nemli noktalar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

\u2022Petrol, elektrik ve k\u00f6m\u00fcr fiyatlar\u0131nda y\u00fckselme<\/p>\n

\u2022Elektrik kesintileri<\/p>\n

\u2022Merkezi H\u00fck\u00fcmet\u2019in enerji konusuna \u00f6zel olarak e\u011filmesi<\/p>\n

\u2022Orta ve uzun vadeli enerji kullan\u0131m\u0131 ve tasarrufu planlar\u0131<\/p>\n

\u2022N\u00fckleer santrallerde geli\u015fim<\/p>\n

\u2022Bat\u0131dan do\u011fuya 10 megakilovat elektrik ta\u015f\u0131nmas\u0131 projesinin erken hayata ge\u00e7i\u015fi<\/p>\n

\u2022Elektrik santrali in\u015faatlar\u0131na m\u00fcdahale<\/p>\n

\u2022S\u0131k s\u0131k meydana gelen k\u00f6m\u00fcr kazalar\u0131<\/p>\n

\u2022K\u00f6m\u00fcr ve elektrikte fiyatlama sistemlerinin birle\u015ftirilmesi<\/p>\n

Demir-\u00c7elik<\/strong><\/p>\n

2004 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019in demir-\u00e7elik \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretiminde b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. K\u00fcresel arz\u0131n yetersiz kalmas\u0131, deniza\u015f\u0131r\u0131 pazarlarda fiyatlar\u0131n g\u00f6receli olarak y\u00fcksek kalmas\u0131 ve i\u00e7 talebin art\u0131\u015f g\u00f6stermesi bu \u00fcretim art\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan ba\u015fl\u0131ca \u00f6\u011felerdir. 2004 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 24,5\u2019lik bir art\u0131\u015fla 250 milyon ton pik demiri ve y\u00fczde 22,8\u2019lik art\u0131\u015fla 270 milyon ton ham \u00e7elik \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bitmi\u015f \u00e7elik \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretimi ise bir \u00f6nceki y\u0131la oranla y\u00fczde 26,6 art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015f ve 295,5 milyon ton olarak kaydedilmi\u015ftir. Bitmi\u015f \u00e7elik ithalat\u0131 da y\u0131lsonu itibariyle 15 milyon ton olarak kaydedilmi\u015f ve b\u00f6ylece toplam bitmi\u015f \u00e7elik t\u00fcketimi bir \u00f6nceki y\u0131la k\u0131yasla y\u00fczde 17,8 oran\u0131nda artarak 310 milyon ton olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u00dclkenin 2004 y\u0131l\u0131 net \u00e7elik \u00fcr\u00fcnleri ithalat\u0131 13,83 milyon ton olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u0130thalattaki art\u0131\u015f bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 62\u2019lik bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe denk gelmektedir. Y\u0131l boyunca \u00e7elik \u00fcretiminde g\u00f6r\u00fclen art\u0131\u015f\u0131n yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131 ithalat\u0131n yerini al\u0131c\u0131 \u00f6zelikte olmu\u015ftur. Bitmi\u015f \u00e7elik \u00fcr\u00fcnlerinde 2005 y\u0131l\u0131 sonunda \u00fcretimin 300 milyon tonu ge\u00e7mesi beklenmektedir. \u0130thalat\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 ve dalgalanmas\u0131n\u0131 ise merkezi h\u00fck\u00fcmetin ekonomiyi so\u011futma ve yerel firmalar\u0131 ithalat edilen \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretmeye y\u00f6nlendirme \u00e7abalar\u0131 ile DT\u00d6 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri uyar\u0131nca \u00e7elik \u00fcr\u00fcnlerinin ithalat\u0131 i\u00e7in izin al\u0131nmas\u0131 zorunlulu\u011funun 11 Aral\u0131k 2004 itibariyle kalkm\u0131\u015f olmas\u0131 z\u0131t etkenler olarak rol oynayacaklard\u0131r.<\/p>\n

2004 y\u0131l\u0131nda 290 milyon ton demir filizi \u00fcretilmi\u015f; bu da bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 12,4\u2019l\u00fck bir art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. \u0130thalat ise bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re y\u00fczde 40 art\u0131\u015fla 208 milyon ton olarak kaydedilmi\u015f, ancak bunun 184 milyon tonu kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve geri kalan 24 milyon ton demir filizi bir stok fazlas\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Bununla beraber ithalattaki d\u00fczensizlik ve baz\u0131 b\u00fcy\u00fck firmalar\u0131n arza dair spek\u00fclatif s\u00f6ylemleri bu piyasada fiyat dengesini bozmu\u015f ve demir filizi fiyatlar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 fiyatlardan y\u00fcksekte seyretmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 2005 y\u0131l\u0131nda demir filizi ithalat fiyatlar\u0131nda da art\u0131\u015f beklenmektedir. \u00dclkeye \u00f6zelikle Hindistan\u2019dan b\u00fcy\u00fck miktarlarda demir filizi ithalat\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. 2004 y\u0131l\u0131 i\u00e7in Hindistan\u2019\u0131n \u00c7in\u2019e demir filizi ihracat\u0131 32,3 milyon tondur.<\/p>\n

Merkezi H\u00fck\u00fcmetin \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerdeki \u0131s\u0131nman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7me \u00e7abalar\u0131 demir ve \u00e7elik yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda somut sonu\u00e7lar vermi\u015ftir.  Bu sekt\u00f6re yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlarda b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n 2004 y\u0131l\u0131nda bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re \u00fc\u00e7te iki oran\u0131nda azalarak y\u00fczde 20 ila 30 aras\u0131nda bir art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi tahmin edilmektedir ki \u00fclkenin toplam sabit sermaye yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndaki art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 da bu civardad\u0131r.<\/p>\n

Demir-\u00e7elik sekt\u00f6r\u00fcndeki 65 b\u00fcy\u00fck firma 2004 y\u0131l\u0131 sonunda toplam 120 milyar dolar de\u011ferinde sat\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve t\u00fcm sekt\u00f6r\u00fcn y\u0131lsonu net kar\u0131 13 milyar dolar\u0131 bulmu\u015ftur. Il\u0131k 200 milyon dolar sat\u0131\u015f seviyesini ge\u00e7en 12 firma \u015funlard\u0131r: Baosteel, Anshan Steel, Wuhan Steel, Ma\u2019anshan Steel, Shagang, Hualing, Tangshan Steel, Jinnan Steel, Taiyuan Steel, Nanyang Steel, Laiwu Steel ve Shougang. Ayr\u0131ca sekt\u00f6rde baz\u0131 d\u00fczenlemelere gidilmi\u015f ve \u00f6rne\u011fin Dalian, Fushun ve Beiman firmalar\u0131n\u0131n bir araya gelmesiyle China Special Steel Group Company ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde yass\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde g\u00f6r\u00fclen fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131n s\u00fcrmesi ve uzun \u00e7elik \u00fcr\u00fcnlerinde de k\u0131sa d\u00f6nemli bir fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan arz\u0131n so\u011fuyan talebin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesiyle fiyatlarda bir dengelenme beklenmektedir. Ayr\u0131ca \u00f6zelikle otomotiv, dizel motor, m\u00fchendislik makineleri, elektrik \u00fcretimi ve k\u00f6pr\u00fc in\u015fas\u0131 alanlar\u0131nda \u00f6zel \u00e7elik talebindeki art\u0131\u015f\u0131n \u00fcretim kapasitesindeki art\u0131\u015ftan daha fazla olmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

Ula\u015ft\u0131rma<\/strong><\/p>\n

\u00c7in\u2019de, \u00f6zelikle Bat\u0131 ve k\u0131rsal kesimlerde, ula\u015ft\u0131rma altyap\u0131s\u0131 hen\u00fcz yeteri kadar geli\u015fmemi\u015ftir ancak bu b\u00f6lgelere b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar s\u00fcrmektedir. Ula\u015ft\u0131rma t\u00fcrleri aras\u0131nda rayl\u0131 sistemler \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Toplam y\u00fck ve yolcu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te biri demiryollar\u0131 \u00fczerinden yap\u0131lmaktad\u0131r. Demiryollar\u0131 taraf\u0131ndan en fazla ta\u015f\u0131nan y\u00fck k\u00f6m\u00fcrd\u00fcr. Mevcut hatlar yetersiz kalmakta ve hem y\u00fck hem de yolcular\u0131n demiryolu yolculuklar\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. H\u00e2lihaz\u0131rda Pekin-Kowloon (Hong Kong) aras\u0131nda ikinci bir hat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrmektedir. Ayr\u0131ca Tibet\u2019in ulusal demiryolu a\u011f\u0131 ile birle\u015ftirilmesi i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen 3,3 milyar dolarl\u0131k projenin de 2007 y\u0131l\u0131nda tamamlanmas\u0131 beklenmektedir. 2004 y\u0131l\u0131nda Hubei ve Chongqing eyaletleri aras\u0131nda demiryolu ba\u011flant\u0131s\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in ba\u015flat\u0131lan 2 milyar dolar de\u011ferinde \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in 183 k\u00f6pr\u00fc ve 114 t\u00fcnel in\u015fa edilmesi gerekecektir. 2005 y\u0131l\u0131 sonunda \u00fclkede toplam 75.000 km\u2019lik demiryolu a\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131 beklenmektedir. Ayr\u0131ca h\u00fck\u00fcmetin y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 demiryolu a\u011f\u0131 projesi yabanc\u0131lar\u0131n ilgisini \u00e7ekmektedir.<\/p>\n

Hen\u00fcz 10\u201315 y\u0131l \u00f6ncesine kadar \u00c7in eyaletlerini birle\u015ftiren karayollar\u0131 mevcut de\u011filken bug\u00fcn bunlar\u0131n in\u015fas\u0131nda da b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar at\u0131lmaktad\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131nda 1,4 milyon km. olan toplam karayolu uzunlu\u011fu 2003 y\u0131l\u0131 sonunda 1,8 milyon km\u2019ye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca otoyollar\u0131n uzunlu\u011fu 30,000 km\u2019yi bulmu\u015ftur. 2005 y\u0131l\u0131 sonunda kadar 200,000 km. ek yol yap\u0131lmas\u0131 ve k\u00f6ylerin y\u00fczde 93\u2019\u00fcne yol g\u00f6t\u00fcrmesi beklenmektedir. Buna kar\u015f\u0131n, \u00fclkede karayolu a\u011f\u0131n\u0131n ula\u015ft\u0131rma talebini kar\u015f\u0131layacak kadar geli\u015fmesi beklenmemektedir.<\/p>\n

Son y\u0131larda \u00fclkenin limanlar\u0131 da geli\u015fme g\u00f6stermektedir. 14.500 km\u2019lik k\u0131y\u0131 \u015feridi boyunca konu\u015flanm\u0131\u015f 200 limana bo\u015falt\u0131lan y\u00fck miktar\u0131 1990 y\u0131l\u0131nda 483 milyon ton iken 2003 y\u0131l\u0131nda 2 milyar ton olarak kaydedilmi\u015ftir. \u00dclkenin en b\u00fcy\u00fck derin su liman\u0131 Ningbo\u2019dad\u0131r. Ayr\u0131ca Dalian, Tianjin, Xiamen, Guangzhou ve Shenzen b\u00fcy\u00fck limanlard\u0131r. Ancak \u015eanghay dahil olmak \u00fczere baz\u0131 b\u00fcy\u00fck limanlar\u0131n s\u0131\u011f sulara sahip olmas\u0131 modern konteyn\u0131r gemilerinin giri\u015fine izin vermemektedir. Buna kar\u015f\u0131 \u015eanghay\u2019\u0131n g\u00fcneyinde ba\u015flayan Shangan liman\u0131 projesi d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck liman in\u015faatlar\u0131ndan biridir. Derinli\u011fi 7 metre olan \u015eanghay liman\u0131 yerine 15 metre olan bu sular derin su \u00e7ekimli gemilerin y\u00fck bo\u015faltmas\u0131na uygundur. Projenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 12 milyar dolar olmas\u0131 ve 20 y\u0131lda tamamlanmas\u0131 beklenmektedir. Projenin m\u00fcteahhitlik hizmetlerinin b\u00fcy\u00fck oranda yerel firmalar taraf\u0131ndan \u00fcstlenilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir ancak dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve in\u015faat malzemeleri tedarikinde uluslararas\u0131 firmalar destek verebilir. Yangshan Liman\u0131 projesinin hayata ge\u00e7irildi\u011finde Hong Kong\u2019u geride b\u0131rakaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.<\/p>\n

\u00c7in havayolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 da 9,5 milyar dolarl\u0131k hacmiyle dev bir sekt\u00f6rd\u00fcr ve gelecek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck potansiyel arz etmektedir. Son y\u0131larda onlarca havaalan\u0131 in\u015fa edilmi\u015f ve mevcut bir\u00e7ok havaalan\u0131 da yenilenmi\u015ftir. 1995\u20132002 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda her y\u0131l y\u00fczde 7,7 daha fazla yolcu ve y\u00fczde 10,4 daha fazla y\u00fck havayollar\u0131 taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkede, 2003 y\u0131l\u0131nda 81 milyonu i\u00e7 sefer olmak \u00fczere 87,6 milyon yolcu u\u00e7u\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ayn\u0131 y\u0131l 2,2 milyon tonluk y\u00fck de havayoluyla ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ki bu da bir \u00f6nceki seneye g\u00f6re y\u00fczde 8,4\u2019l\u00fck bir art\u0131\u015f demektir. 2005 y\u0131l\u0131nda 101 milyon yolcunun havayollar\u0131yla seyahat etmesi ve sekt\u00f6r\u00fcn 10,9 milyar dolarl\u0131k hacme ula\u015fmas\u0131 beklenmektedir. H\u00e2lihaz\u0131rda merkezi h\u00fck\u00fcmet rekabetin k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve kapasite fazlas\u0131 yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan havayolu sanayini yoluna koymak i\u00e7in u\u011fra\u015f vermektedir. Bu d\u00fczenleme sonucu \u00fclkenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck havayolu Hainan Airlines ve \u015fu havayolu gruplar\u0131 konsolide bir \u015fekilde faaliyetlerine devam edebileceklerdir:<\/p>\n

Otomotiv ve Yedek Par\u00e7a<\/strong><\/p>\n

2001\u20132005 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda uygulanan 10. Be\u015f Y\u0131l\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131\u2019na g\u00f6re 2005 sonu itibariyle otomotiv sekt\u00f6r\u00fcnde 1,1 milyonu binek otomobili olmak \u00fczere toplam 3,2 milyon arac\u0131n \u00fcretilmesi beklenmektedir. Bu ara\u00e7lar aras\u0131nda dizel motorla \u00e7al\u0131\u015fanlar 2000 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 29 iken 2005 sonunda tahminen y\u00fczde 35 olacakt\u0131r. Oto yedek par\u00e7a ve yan sanayinde de y\u0131lsonu itibariyle uluslararas\u0131 kalite standartlar\u0131n\u0131n yakalanmas\u0131 hedeflenmektedir.<\/p>\n

\u00dclkenin DT\u00d6\u2019ye  \u00fcye olmas\u0131n\u0131n etkilerinin belirgin \u015fekilde hissedilece\u011fi sekt\u00f6rlerden biri de otomotivdir. 2006 y\u0131l\u0131nda ithalat g\u00fcmr\u00fck tarifeleri binek otomobilleri i\u00e7in y\u00fczde 25, otomobil par\u00e7alar\u0131 i\u00e7inse y\u00fczde 10\u2019a d\u00fc\u015fecektir. Yerli katk\u0131 zorunluluklar\u0131n\u0131n da kademeli olarak azalmas\u0131yla uluslararas\u0131 oto par\u00e7as\u0131 \u00fcreticileri \u00c7inli rakipleriyle e\u015fit \u015fartlarda rekabet edeceklerdir. \u00c7inli \u00fcreticiler genelde ar-ge faaliyetlerine kaynak ay\u0131rmayan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelerdir ve yeni \u00fcr\u00fcnler geli\u015ftirmede g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fillerdir. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 5 y\u0131l\u0131k s\u00fcre\u00e7te \u00c7in H\u00fck\u00fcmetinin oto yan sanayine yabanc\u0131 rekabet kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmesi beklenmektedir ve \u00f6zelikle \u015fu \u00fcr\u00fcnlerde ithalat potansiyeli mevcuttur:<\/p>\n

\uf0a7Yolcu ta\u015f\u0131tlar\u0131 ve motosikletler<\/p>\n

\uf0a7Motorlu ta\u015f\u0131tlar ve motosikletler motorlar\u0131<\/p>\n

\uf0a7\u00c7e\u015fitli otomotiv par\u00e7alar\u0131 (fren ve aks sistemleri, \u015fanz\u0131manlar, dizel motorlar i\u00e7in yak\u0131t pompalar\u0131 ve turbo besleme, dizel motorlu ta\u015f\u0131tlar i\u00e7in harici emisyon kontrol ekipmanlar\u0131, ya\u011f, hava ve yak\u0131t filtreleri, sabit h\u0131z \u00fcniversal mafsalar\u0131, avadanl\u0131k tak\u0131m\u0131 ve y\u00fcksek g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flant\u0131 par\u00e7alar\u0131)<\/p>\n

\uf0a7Elektronik yak\u0131t enjeksiyon sistemleri<\/p>\n

\uf0a7Karb\u00fcrat\u00f6r, manyeto, mar\u015f motoru ve disk frenleri gibi motosiklet par\u00e7alar\u0131<\/p>\n

\uf0a7Petrol sanayi i\u00e7in \u00f6zel ama\u00e7l\u0131 \u00e7\u00f6l ara\u00e7lar\u0131<\/p>\n

\uf0a7Motorlu ta\u015f\u0131t ve motosikletler i\u00e7in trim par\u00e7alar\u0131 ve enjeksiyon kal\u0131plar\u0131, katalitik konvert\u00f6rler, katk\u0131 maddeleri<\/p>\n

\u0130la\u00e7<\/strong><\/p>\n

\u00c7in ila\u00e7 pazar\u0131 2002 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 10 b\u00fcy\u00fcyerek 14,7 milyar dolar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ula\u015fm\u0131\u015f ve d\u00fcnya s\u0131ralamas\u0131nda 9. s\u0131raya yerle\u015fmi\u015ftir. Ayn\u0131 y\u0131l kaydedilen ithalat ise 1,13 milyar dolar olmu\u015ftur. 2003 y\u0131l\u0131 i\u00e7in tahmin edilen pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 16,2 milyar dolar; ithalat tutar\u0131 ise 1,5 milyar dolard\u0131r.<\/p>\n

Yerli ila\u00e7 sanayi genelde markas\u0131z jenerik ila\u00e7lar\u0131n basit teknoloji kullan\u0131larak \u00fcretimine dayanmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n yerli sanayi pazar\u0131n y\u00fczde 70\u2019ini olu\u015fturmaktad\u0131r. Genelde devlete ait olan bu firmalar\u0131n \u00e7o\u011fu ihtiya\u00e7 fazlas\u0131 \u00fcretim yaparak zarar etmektedir. Son d\u00f6nemde Yabanc\u0131 firmalarla rekabet edebilmek i\u00e7in yerli sanayide d\u00fczenlemelere gidilmi\u015f ve birle\u015fmeler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yabanc\u0131 sermaye taraf\u0131ndan ithal edilen ve \u00fcretilen ila\u00e7lar ise pazar\u0131n geri kalan y\u00fczde 30\u2019luk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmakta ve y\u00fcksek kalite ve makul fiyatlar sunmaktad\u0131r. Ancak bu firmalar\u0131n da ithalat d\u00fczenlemelerinden, d\u00fc\u015f\u00fck kar marjlar\u0131ndan ve karma\u015f\u0131k lisans prosed\u00fcrlerinden \u015fik\u00e2yet\u00e7i olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

\u00c7in\u2019de ila\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131m a\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ayaklar\u0131 hastanelerdir. Hastane gelirlerinin y\u00fczde 25\u201360 oran\u0131nda re\u00e7eteli sat\u0131\u015flardan geldi\u011fi tahmin edilmektedir. Ancak bu oran\u0131n hastane eczanelerinin sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden ayr\u0131lmas\u0131 ve perakende eczanelerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla beraber azalmas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n

Kilo kaybetmeye ve v\u00fccut sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaya y\u00f6nelik destek \u00fcr\u00fcnleri de 2001 y\u0131l\u0131nda 6 milyar dolar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ula\u015fm\u0131\u015f bir yan sekt\u00f6r olarak gelecek vaat etmektedir. Uzmanlar bu sekt\u00f6r\u00fcn 2010 y\u0131l\u0131 itibariyle 10 milyar dolar olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmektedirler. H\u00e2lihaz\u0131rda 3000\u2019den fazla yerli \u00fcretici 4000\u2019den fazla bu \u015fekilde \u00fcr\u00fcn \u00fcretmektedir. Bu \u00fcreticiler rekl\u00e2ma a\u011f\u0131rl\u0131k vermekte; ancak marka ve g\u00fcven tesisinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir strateji olu\u015fturamamaktad\u0131rlar. Yine de ithal \u00fcr\u00fcnlerin pazar pay\u0131 y\u00fczde 10\u2019dur. Bu sekt\u00f6rdeki s\u0131k\u0131nt\u0131lar da ila\u00e7 ruhsatlar\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k prosed\u00fcrleri, edinmesi pahal\u0131 ve uzun sertifikalar ve da\u011f\u0131t\u0131m a\u011f\u0131n\u0131n hen\u00fcz yetersiz olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

DT\u00d6 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri uyar\u0131nca sekt\u00f6rde g\u00fcmr\u00fck tarifelerinin azalt\u0131lmas\u0131 beklenmektedir. Ayr\u0131ca yeni ila\u00e7 yasas\u0131na g\u00f6re ila\u00e7 kay\u0131t prosed\u00fcr\u00fc standardize edilmi\u015f ve fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. Yasan\u0131n uygulamaya ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde bir tak\u0131m kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ya\u015fansa da orta vadede sekt\u00f6rde karlar\u0131n y\u00fcksek olaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.<\/p>\n

Da\u011f\u0131t\u0131m ve Lojistik<\/strong><\/p>\n

\u00c7in lojistik sekt\u00f6r\u00fc hen\u00fcz geli\u015fiminin ilk a\u015famas\u0131ndad\u0131r. Toplam ula\u015ft\u0131rma altyap\u0131s\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe sahip olsa da araziye ve n\u00fcfusa oranland\u0131\u011f\u0131nda yetersiz kalmaktad\u0131r. Lojistik a\u011f\u0131 genelde k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r; i\u00e7 b\u00f6lgelerde ise h\u00fck\u00fcmetin \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131n b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlara ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131, i\u00e7 nehir ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131, demiryolu, havayolu ve karayolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz \u00e7a\u011fda\u015f tesislere, ileti\u015fim sistemlerine ve lojistik y\u00f6netim bilgisine sahip de\u011fildir. Ta\u015f\u0131ma kalitesinde hasar oran\u0131 y\u00fczde 2, zaman\u0131nda teslim oran\u0131 da y\u00fczde 90\u2019\u0131n alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131n \u00fclke ekonomisinin topyekun bir geli\u015fme i\u00e7erisinde olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla lojistik sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn de \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde geli\u015fmesi ve k\u00fcresel standartlar\u0131 yakalamas\u0131 beklenmektedir. Her y\u0131l y\u00fczde 20 b\u00fcy\u00fcmesi beklenen sekt\u00f6rdeki iyile\u015fme, t\u00fcm ticari aktiviteler i\u00e7in bir verimlilik sa\u011flayacak ve \u00fclke ekonomisi \u00fczerinde olumlu y\u00f6nde bir \u00e7arpan etkisi olacakt\u0131r. B\u00f6ylesine potansiyel arz eden bir sekt\u00f6r\u00fcn uluslararas\u0131 arenadaki etki alan\u0131 da geni\u015fleyecektir. Bu do\u011frultuda \u00c7in Merkezi H\u00fck\u00fcmeti sekt\u00f6re b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermekte ve geli\u015fimini desteklemektedir. \u00dclkenin DT\u00d6 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri uyar\u0131nca da\u011f\u0131t\u0131m kanalar\u0131n\u0131 yabanc\u0131lara a\u00e7mas\u0131 da sekt\u00f6r\u00fcn k\u00fcresel lojistik a\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fmesine ivme kazand\u0131rmaktad\u0131r. Ryder, Exel, Panalpina, UPS, FedEx, APL, Maersk gibi d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u015firketler \u00c7in da\u011f\u0131t\u0131m kanalar\u0131nda rekabet etmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

T\u0131bbi Cihazlar<\/strong><\/p>\n

2004 y\u0131l\u0131nda \u00c7in t\u0131bbi cihazlar pazar\u0131 y\u00fczde 6,5 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcyerek 2,4 milyar dolar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe eri\u015fmi\u015ftir. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle toplam d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131n y\u00fczde 1,6\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturan pazar k\u00fcresel s\u0131ralamada da 9. s\u0131rada yer alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019in toplam sa\u011fl\u0131k harcamalar\u0131 i\u00e7inde t\u0131bbi cihazlar pazar\u0131n\u0131n pay\u0131 ise y\u00fczde 2,8\u2019dir. Ancak bu pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc n\u00fcfusa oranland\u0131\u011f\u0131nda ki\u015fi ba\u015f\u0131na sadece 2 dolarl\u0131k harcama belirtmekte ve bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u00fcnyada 89. s\u0131rada bulunmaktad\u0131r. \u00dclkenin genelinde oldu\u011fu gibi bu alanda da do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131nda ki\u015fi ba\u015f\u0131na harcamalar daha y\u00fcksekken i\u00e7 ve k\u0131rsal kesimlerde daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n

Yerli \u00fcretimin yan\u0131nda \u00e7okuluslu firmalar\u0131n da yo\u011fun olarak ilgi g\u00f6sterdi\u011fi t\u0131bbi cihazlar pazar\u0131 ciddi bir b\u00fcy\u00fcme e\u011filimi i\u00e7indedir ve 2010 y\u0131l\u0131nda hacim itibariyle d\u00fcnyada ilk be\u015f aras\u0131na girmesi beklenmektedir. Pazar\u0131n y\u00fczde 85\u201390 oran\u0131nda ithalata dayanmas\u0131 da 1,3 milyarl\u0131k n\u00fcfus ve h\u0131zl\u0131 ekonomik b\u00fcy\u00fcme ile beraber d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ve ihracat\u00e7\u0131lar i\u00e7in \u00e7ekici f\u0131rsatlar sunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca sa\u011fl\u0131k sigorta hizmetlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve \u00f6zel klinik ve hastanelere olan talebin giderek g\u00fc\u00e7lenmesi de dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. 2008 Pekin Olimpiyatlar\u0131n\u0131n da pazarda bir hareketlenmeye yol a\u00e7mas\u0131 beklenmektedir. Ancak bir yandan da \u00fclkenin sa\u011fl\u0131k y\u00f6netiminin zay\u0131f, ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen harcaman\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck, pazar\u0131n da son derece d\u00fczensiz bir yap\u0131da oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. Di\u011fer olumsuz etkenler de resmi makamlar\u0131n AIDS, SARS vakalar\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u015feffafl\u0131ktan uzak olmas\u0131; b\u00fcrokrasi, yolsuzluk ve fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n suiistimali konular\u0131yla m\u00fccadelenin hen\u00fcz yetersiz olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

2002 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019in t\u0131bbi cihaz ithalat\u0131 1,6 milyar dolar\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir. Bu hacmin 367 milyon dolar\u0131 elektro-medikal aletler ve 490 milyon dolar\u0131 da r\u00f6ntgen cihazlar\u0131 ithalat\u0131d\u0131r. Ancak \u00fclkenin sa\u011fl\u0131k altyap\u0131s\u0131n\u0131n istikrarl\u0131 fakat yava\u015f bir h\u0131zda geli\u015fmesi dolay\u0131s\u0131yla bu d\u00f6nemlerde son teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc bir\u00e7ok sofistike aletin ithalat\u0131 i\u00e7 talebi ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130thalatta \u00f6ne \u00e7\u0131kan di\u011fer \u00fcr\u00fcnler ortopedik ve prostetik cihazlar (2002 y\u0131l\u0131nda 165 milyon dolar) ve \u015f\u0131r\u0131nga, i\u011fne ve kateter \u00fcr\u00fcnleridir (2002 y\u0131l\u0131nda 110 milyon dolar). \u00c7in t\u0131bbi cihaz ithalat\u0131ndan ABD y\u00fczde 35, Japonya y\u00fczde 25, Almanya ve di\u011fer AB \u00fclkeleri ise y\u00fczde 28 pay almaktad\u0131rlar.<\/p>\n

\u0130n\u015faat ve Dekorasyon Malzemeleri<\/strong><\/p>\n

\u00c7in\u2019de ev sahibi olma \u015fartlar\u0131n\u0131n serbestle\u015fmesini takiben en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen sekt\u00f6rlerden biri olan in\u015faat ve dekorasyon malzemeleri 2003 y\u0131l\u0131nda toplam 19,8 milyar dolar b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun 848 milyon dolarl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fc ithal, 2 milyar dolar\u0131 da ihra\u00e7 edilmi\u015ftir. \u00d6zelikle dekorasyon ve restorasyon malzemeleri pazar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l boyunca y\u0131l\u0131k y\u00fczde 25\u201330 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcyerek 70 milyar dolarl\u0131k hacme ula\u015faca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Bu alanda yabanc\u0131 tedarik\u00e7iler \u00f6zelikli \u00fcr\u00fcnler pazarlayarak \u00c7in\u2019de yerle\u015fik d\u00fczen kuran yabanc\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 hedeflemi\u015fler, b\u00f6ylece h\u00e2lihaz\u0131rdaki \u00fcr\u00fcnlerini \u00e7ok fazla de\u011fi\u015ftirmeye gerek duymadan sat\u0131\u015f yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00fcr\u00fcnler metrekaresi ortalama 750 dolar\u0131 a\u015fan ve villalar ve l\u00fcks apartman dairelerinde kullan\u0131lan malzemelerdir.<\/p>\n

\u0130n\u015faat malzemelerinde ise \u00f6zelikle akrilik ve vinil esasl\u0131 boyalar, ham ve kabaca yontulmu\u015f grani, i\u011fne yaprakl\u0131 a\u011fa\u00e7lardan elde edilmi\u015f ah\u015fap kaplamalar, kap\u0131, pencere, \u00e7er\u00e7eve ve e\u015fikler; al\u00fcminyum pencere ve \u00e7er\u00e7eveler, plaster, lavabo ve du\u015f tekneleri; paslanmaz \u00e7elik, sa\u011fl\u0131k donan\u0131m\u0131, porselen ve \u00e7iniler ile di\u011fer yap\u0131 malzemelerinde ticaret f\u0131rsat\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7in H\u00fck\u00fcmetinin konut sekt\u00f6r\u00fcnde y\u0131l\u0131k y\u00fczde 20-30 b\u00fcy\u00fcme beklendi\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131lda toplam 3 milyar metrekare konut in\u015fa edilece\u011fini tahmin etmesi sekt\u00f6r\u00fcn gelece\u011fine \u0131\u015f\u0131k tutan baz\u0131 olumlu a\u00e7\u0131klamalard\u0131r. Buna ek olarak Pekin \u0130n\u015faat Komisyonunun yeni yap\u0131lan evlerin \u00e7o\u011funda neredeyse hi\u00e7 tesisat olmamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k yeni bir d\u00fczenlemeyle tesisat kurulmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmesi de \u00f6nemlidir.<\/p>\n

\u00c7o\u011fu alanda oldu\u011fu gibi in\u015faat malzemelerinde de g\u00fcmr\u00fck tarifeleri DT\u00d6 uyar\u0131nca azalt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n DT\u00d6 \u00f6ncesi ve sonras\u0131 g\u00fcmr\u00fck tarifeleri \u015f\u00f6yledir:<\/strong><\/p>\n

\u00dcr\u00fcnler       DT\u00d6 \u00d6ncesi        T\u00d6 Sonras\u0131<\/p>\n

Seramik Karo            %45                  %35<\/p>\n

Mermer                     %24                   %19<\/p>\n

Porselen \u00dcr\u00fcnler       %30                  %24<\/p>\n

Mutfak Gere\u00e7leri       %30                  %24<\/p>\n

Pencereler Dekoratif<\/p>\n

Laminant                   %16                 %12,4<\/p>\n

Kaplama                      %8                 %  4<\/p>\n

Ah\u015fap Ev Mobilyas   %22                 %14,7<\/p>\n

Paslanmaz \u00c7elik<\/p>\n

Mobilya                     %18                 %16<\/p>\n

008 Pekin Olimpiyatlar\u0131<\/strong><\/p>\n

Son 10 y\u0131lda yo\u011funla\u015fan bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u00c7in\u2019e y\u00f6nelik artan ilginin ard\u0131ndan 2008 Olimpiyat Oyunlar\u0131\u2019n\u0131n Pekin\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011finin beli olmas\u0131 dikkatleri yeniden bu \u00fclkeye \u00e7evirmi\u015f ve ilan\u0131n hemen ard\u0131ndan, \u00f6nemli adaylar aras\u0131ndan s\u0131yr\u0131lmay\u0131 ba\u015faran Pekin\u2019de ve olimpiyat\u0131n su sporlar\u0131na evsahipli\u011fi yapacak olan Qingdao\u2019da son derece kapsaml\u0131 ve b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7eli yat\u0131r\u0131m ve in\u015faat faaliyetlerine start verilmi\u015ftir. Olimpiyatlar\u0131n Pekin\u2019e maliyetinin ba\u015fkentin modernizasyonu i\u00e7in ayr\u0131lan 22 milyar dolar ile birlikte yakla\u015f\u0131k 34 milyar dolara ula\u015fmas\u0131 beklenmektedir. Olimpiyatlar s\u0131ras\u0131nda Pekin\u2019de 32 tesis kullan\u0131lacak olup bunlar\u0131n 13 tanesi yenilenmekte, di\u011ferleri ise tamamen in\u015fa edilmektedir. Qingdao\u2019da yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131m tutar\u0131 ise yakla\u015f\u0131k 9,1 milyar dolard\u0131r. Qingdao\u2019da Olimpiyat Oyunlar\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi a\u00e7\u0131klanan 154 proje mevcuttur. Bunlar\u0131n 23\u2019\u00fc zorunlu, 15\u2019i destek projesi ve 116\u2019s\u0131 olimpiyatlar ile ilgili proje kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. \u0130halelerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc 2002 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda a\u015fa\u011f\u0131daki sekt\u00f6rlerde firmalar i\u00e7in olimpiyatlar b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir;<\/p>\n

\u2022         \u00c7evre Teknolojisi, \u00fcr\u00fcn ve hizmetleri (at\u0131k su ar\u0131tma, kirlilik kontrol\u00fc, alternatif enerji kaynaklar\u0131, yeniden kulan\u0131m, vb)<\/p>\n

\u2022         Enerji, enerji tasarrufu, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131,<\/p>\n

\u2022         \u0130n\u015faat \u2013 m\u00fcteahhitlik, in\u015faat teknolojisi<\/p>\n

\u2022         Mimari, proje dizayn ve m\u00fchendisli\u011fi, proje y\u00f6netimi<\/p>\n

\u2022         IT ve telekom\u00fcnikasyon, multimedya<\/p>\n

\u2022         G\u00fcvenlik hizmetleri ve ekipmanlar\u0131<\/p>\n

\u2022         Ula\u015f\u0131m, ula\u015f\u0131m y\u00f6netimi ve ekipmanlar\u0131<\/p>\n

\u2022         \u0130n\u015faat malzemeleri ve ekipmanlar\u0131<\/p>\n

\u2022         Medikal ekipmanlar ve hizmetler<\/p>\n

\u2022         Turizm ve ilgili di\u011fer hizmetler (otel ve restaurant ekipmanlar\u0131, vb)<\/p>\n

\u2022         G\u0131da, i\u00e7ecek<\/p>\n

\u2022         Finans, sigorta, hukuk, muhasebe hizmetleri<\/p>\n

\u2022         Medya TV yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n

\u2022         Lisans, marka tescili, sponsorluk<\/p>\n

Olimpiyatlar i\u00e7in Ger\u00e7ekle\u015ftirilecek Projeler Takvimi a\u015fa\u011f\u0131da sunulmaktad\u0131r:<\/strong><\/p>\n

Eyl\u00fcl 2001 \u2013 2002 Sonu                    Olimpiyat Masterplan\u0131\u2019n\u0131n Modifikasyonu<\/p>\n

2002 Ortalar\u0131 \u2013 2002                          Sonu \u0130n\u015faat Projeleri i\u00e7in \u0130hale D\u00f6k\u00fcmanlar\u0131n\u0131n Haz\u0131rlanmas\u0131<\/p>\n

2002 Ortalar\u0131 \u2013 2003 Sonu                Olimpik Park ve Olimpiyat K\u00f6y\u00fc Master Plan\u0131n\u0131n Modifikasyonu<\/p>\n

2002 Sonu ve 2003                            \u0130lk Aylar\u0131 \u0130hale \u015eartnamelerinin A\u00e7\u0131klanmas\u0131<\/p>\n

2003 Sonundan \u00d6nce                        Olimpik park ve Olimpiyat K\u00f6y\u00fc \u0130n\u015faat\u0131n\u0131n Ba\u015flamas\u0131<\/p>\n

2003 \u2013 2005                                       B\u00fct\u00fcn in\u015faat ve e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc faaliyetlerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi<\/p>\n

2006 Sonundan \u00d6nce                        \u0130n\u015faat faaliyetlerinin bitirilmesi ve \u00e7e\u015fitli etkinlikler ile test edilmeleri<\/p>\n

2007 Ba\u015flar\u0131                                       G\u00f6n\u00fcll\u00fclerin, profesyonellerin ve di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n e\u011fitimi<\/p>\n

2007 Sonu                                          Ula\u015f\u0131m ve ileti\u015fim d\u00e2hil b\u00fct\u00fcn in\u015faat ve altyap\u0131 projelerinin bitirilmesi<\/p>\n

 <\/strong><\/p>\n

T\u00dcRK\u0130YE \u2013 \u00c7\u0130N HALK CUMHUR\u0130YET\u0130<\/strong><\/p>\n

T\u0130CAR\u0130 VE EKONOM\u0130K \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye ile \u00c7in Halk Cumhuriyeti aras\u0131ndaki ticari ve ekonomik ili\u015fkilerde son d\u00f6nemlerde g\u00fcndeme gelen ba\u015fl\u0131ca konular, \u00c7in\u2019in giderek b\u00fcy\u00fcyen ihracat potansiyeli sayesinde ba\u015fta tekstil olmak \u00fczere belirli sekt\u00f6rlerde d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de i\u00e7 pazarlar\u0131 tehdit etmesi ve T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi olmu\u015ftur. Bununla birlikte iki \u00fclke aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar da k\u0131s\u0131tl\u0131 seviyelerde kalm\u0131\u015fsa da son d\u00f6nemlerde bu alanda bir hareketlenme g\u00f6zlenmektedir. \u00c7in, sadece i\u00e7 pazarlar\u0131 ve yerel sanayileri \u201ctehdit\u201d eden bir unsur olarak de\u011fil, ba\u015fta ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyeti olmak \u00fczere sundu\u011fu avantajlarla yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in \u00f6nemli imkanlar sunan bir \u201cf\u0131rsat\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmeye a\u015flanm\u0131\u015fsa da T\u00fcrkiye\u2019nin bu \u00fclkeyle olan ticari ve ekonomik ili\u015fkileri hen\u00fcz mevcut potansiyeli yans\u0131tmaktan uzakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00dcRK\u0130YE \u0130LE \u00c7\u0130N HALK CUMHUR\u0130YET\u0130 ARASINDAK\u0130 YATIRIM \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130<\/strong><\/p>\n

\u0130ki \u00fclke aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131mlar k\u0131s\u0131tl\u0131 seviyededir. \u00c7in\u2019e kom\u015fu olan Orta Asya b\u00f6lgesinde \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m projelerine imza atm\u0131\u015f ve bu b\u00f6lge ile birlikte Rusya, Ukrayna ve Kafkaslar\u2019\u0131 da i\u00e7ine alan Avrasya co\u011frafyas\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan bu yana toplam 7 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015f olan T\u00fcrk i\u015f \u00e7evreleri, hen\u00fcz \u00c7in pazar\u0131n\u0131n sundu\u011fu imk\u00e2nlardan yararlanm\u0131\u015f de\u011fildir. T\u00fcrk firmalar\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019de plastik, in\u015faat, g\u0131da ve tekstil alan\u0131nda az say\u0131da giri\u015fimi bulunmaktad\u0131r ve bu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n toplam de\u011feri 25 milyon dolar civar\u0131ndad\u0131r. Bununla birlikte elektronik, g\u0131da ve tekstil sekt\u00f6rlerinde de pek \u00e7ok T\u00fcrk firmas\u0131 \u00fcretimlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00c7in\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Ayr\u0131ca, T.C. Pekin B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re \u00fclkede 26 T\u00fcrk firmas\u0131n\u0131n ofisi veya temsilcili\u011fi bulunmaktad\u0131r. \u00c7in\u2019de faal olan ba\u015fl\u0131ca T\u00fcrk firmalar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

\u00c7imta\u015f: \u00c7imta\u015f, 1973 y\u0131l\u0131nda ENKA b\u00fcnyesinde kurulmu\u015f, m\u00fchendislik, teknolojik \u00e7elik imalat ve elektromekanik montaj alanlar\u0131nda faaliyet g\u00f6steren bir firmad\u0131r. \u015eu anda b\u00fcnyesinde ikisi yurtd\u0131\u015f\u0131nda ikisi T\u00fcrkiye’de olmak \u00fczere 4 \u00fcretim merkezi bulunmaktad\u0131r. Firma, Temmuz 2002’de \u015eanghay’\u0131n g\u00fcneyinde yer alan liman kenti Ningbo\u2019da %100 T\u00fcrk sermayeli olarak “\u00c7imta\u015f Ningbo” firmas\u0131n\u0131 kurmu\u015ftur. Aral\u0131k 2002 sonunda \u00fcretime ge\u00e7en fabrika, Ocak 2003’te ihracata ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2lihaz\u0131rda 25 T\u00fcrk i\u015f\u00e7i ve m\u00fchendisi ve 80 yerel \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Demird\u00f6k\u00fcm: Ko\u00e7 Holding b\u00fcnyesindeki Demird\u00f6k\u00fcm firmas\u0131, radyat\u00f6r \u00fcretiminde dilimli radyat\u00f6rlerin yerini panel radyat\u00f6rlerin almas\u0131yla at\u0131l durumda kalan \u00fcretim makinelerini dilimli radyat\u00f6rle benzer bir \u00fcretim s\u00fcreci olan ya\u011fl\u0131 radyat\u00f6r \u00fcretimine y\u00f6nlendirmi\u015ftir. \u00c7inli Chung Mei Industries firmas\u0131yla yap\u0131lan ortakl\u0131kla  \u201cDemird\u00f6k\u00fcm – Chung Mei Industries Limited\u201d adl\u0131 bir firma kurulmu\u015f ve Demird\u00f6k\u00fcm’\u00fcn Boz\u00fcy\u00fck’teki \u00e7elik radyat\u00f6r tesisleri iki ay i\u00e7inde 44 konteyner ile \u00c7in’in Dongguan Eyaleti’ne ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7inli ortakla yap\u0131lan anla\u015fmaya g\u00f6re kal\u0131p makineler ve \u00fcretim deneyimi Demird\u00f6k\u00fcm, i\u015fg\u00fcc\u00fc, sat\u0131n alma ve muhasebe gibi hizmetler de \u00c7inli ortak taraf\u0131ndan sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 7 Ocak 2004 tarihinde faaliyete ge\u00e7en fabrika \u015fu anda y\u0131lda 300 bin adet ya\u011fl\u0131 radyat\u00f6r \u00fcretmektedir ve pazar \u015fartlar\u0131na g\u00f6re bu oran\u0131n 2.3 milyona \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 planlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Fabeks D\u0131\u015f Ticaret: 20 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir \u00c7in’le ticari ili\u015fkileri bulunan Fabeks, 1993 y\u0131l\u0131nda yerle\u015fik faaliyete ge\u00e7mi\u015f ve ka\u015fmir kuma\u015f\u0131n\u0131n anavatan\u0131 say\u0131lan \u00c7in\u2019in \u0130\u00e7 Mo\u011folistan b\u00f6lgesinde \u201cSilk & Cashmere\u201d markas\u0131yla ipek ve ka\u015fmir \u00fcretimine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Firma, ABD ve Avrupa d\u00e2hil bir\u00e7ok farkl\u0131 \u00fclkeye ihracat ger\u00e7ekle\u015ftirmekte ve d\u00fcnya genelinde sahip oldu\u011fu 27 sat\u0131\u015f noktas\u0131nda \u00fcr\u00fcnlerini t\u00fcketicilere sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Akman Holding: Akman Holding b\u00fcnyesindeki Ersu Meyve Suyu ve G\u0131da Sanayi, \u00c7in Devlet Kalk\u0131nma ve Yat\u0131r\u0131m kurumu Tar\u0131m \u015eirketi olan SDIC ile 26 Haziran 2000 tarihinde imzalad\u0131\u011f\u0131 i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 ile \u00c7in pazar\u0131na girmi\u015f ve “Hancheng Zhonglu Fruit Juice Co. Ltd.” Adl\u0131 firmaya y\u00fczde 40 hisseyle ortak olmu\u015ftur. 2002 y\u0131l\u0131nda bu hisselerini satan Akman Holding\u2019in meyve suyu alan\u0131ndaki di\u011fer bir firmas\u0131 olan Golden Meyve Suyu ve G\u0131da Sanayi, \u00c7in\u2019in \u00f6nde gelen \u00fcreticilerinden Yantai Legend Beverage and Food Co. Ltd. ile 28 \u015eubat 2004 tarihinde bir ortakl\u0131k anla\u015fmas\u0131 imzalam\u0131\u015ft\u0131r. Golden-Yantai ortakl\u0131\u011f\u0131na ait olan fabrika, meyve suyu, meyve suyu konsantresi ve p\u00fcresi ile i\u00e7me suyu \u00fcretmektedir.<\/p>\n

Atasay Kuyumculuk: Atasay Kuyumculuk, \u00c7in\u2019in Guangzhou kentinde Ocak 2005\u2019ten itibaren tak\u0131 \u00fcretimine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ve 300 i\u015f\u00e7i istihdam edilen ge\u00e7ici fabrikas\u0131nda faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Firma, 50 d\u00f6n\u00fcml\u00fck bir arazi \u00fczerine yeni bir fabrika kurmay\u0131 ve 5 bin ki\u015filik istihdam yaratmay\u0131 planlamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00dcnsa Ambalaj: Kimya, ila\u00e7, g\u0131da ve maden sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131 polipropilen b\u00fcy\u00fck \u00e7uval (FIBC) \u00fcreten \u00dcnsa Ambalaj, \u00c7in’in Hangzhou kentinde Aral\u0131k 2004\u2019te yeni bir fabrikan\u0131n temelini atm\u0131\u015ft\u0131r. Fabrikan\u0131n Ocak 2006\u2019ta faaliyete ge\u00e7mesi beklenmektedir.<\/p>\n

\u015ei\u015fecam: Firma, 1988 y\u0131l\u0131nda Hong Kong’da sat\u0131\u015f yaparak girdi\u011fi \u00c7in pazar\u0131nda 2003 y\u0131l\u0131nda \u015eanghay Serbest B\u00f6lgesi’nde \u201c\u015ei\u015fecam Shanghai Trading Company\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015ft\u0131r. Guanzhou\u2019da da bir ofisi olan firma, 2000 y\u0131l\u0131nda 2,65 milyon dolar olan \u00c7in\u2019e krom kimyasallar\u0131 ihracat\u0131n\u0131, 2004 y\u0131l\u0131nda 9,2 milyon dolara \u00e7\u0131kartm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Tema: TEBA \u015eirketler Grubu – Teba Ev Aletleri’nin d\u0131\u015f ticaret firmas\u0131 olan Tema, \u00c7in’deki ofisi arac\u0131\u011f\u0131yla ve Teba markas\u0131yla ev e\u015fyalar\u0131 pazar\u0131nda yer almakta ve Bat\u0131l\u0131 ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde, \u00c7in’e \u00f6zel \u00fcretilen f\u0131r\u0131nlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u0131s\u0131tma-so\u011futma ve klima cihazlar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f, pazarlama ve servis hizmetlerini de yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

Hipokrat T\u0131bbi Malzemeler: \u0130zmir’de kurulu Hipokrat T\u0131bbi Malzemeler \u0130malat ve Pazarlama A.\u015e., ortez protez uygulamas\u0131 yapan \u00c7inli Yongsheng \u015firketi ile kurdu\u011fu ortak \u015firket Pekin\u2019de faaliyetlere ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Firma, Japonya’ya ihracat planlar\u0131 da yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

Mozaik Tekstil: Firman\u0131n halen \u00c7in’de Warner teknolojisiyle Laura Baresse markas\u0131yla i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretimi yapan ortakl\u0131klar\u0131 mevcuttur.<\/p>\n

Zorlu Tekstil: Zorlu grubu b\u00fcnyesindeki Korteks Mensucat firmas\u0131, standart \u00fcr\u00fcnlerde \u00c7in\u2019deki \u00fcreticilerle \u00e7al\u0131\u015farak uluslararas\u0131 piyasalarda rekabet avantaj\u0131n\u0131 korumay\u0131 hedeflemektedir. Firman\u0131n \u015eanghay’da pazar ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve k\u0131s\u0131tl\u0131 sat\u0131\u015f yapan bir ofisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Golda\u015f: Firma, \u015eanghay\u2019da temsilcilik a\u00e7m\u0131\u015f, 2005 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde de iki ayr\u0131 ma\u011faza a\u00e7acakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Garanti Bankas\u0131: Banka, 18 May\u0131s 1999 tarihinde \u015eanghay kentinde bir temsilcilik a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Hen\u00fcz bankac\u0131l\u0131k hizmetleri vermeyen bu ofisin amac\u0131, geli\u015fmeleri yak\u0131ndan takip etmek, T\u00fcrkiye ile \u00c7in aras\u0131nda ekonomik ve ticari ili\u015fkilerde daha etkin olmak, \u00c7in’in ekonomi, ticaret, finans ve bankac\u0131l\u0131k alanlar\u0131ndaki hukuki altyap\u0131s\u0131n\u0131 tan\u0131mak ve \u00c7in bankalar\u0131 ile ili\u015fkileri geli\u015ftirmektir. Garanti Bankas\u0131\u2019n\u0131n 15 \u00c7in bankas\u0131 ile muhabirlik ili\u015fkisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu firmalar\u0131n yan\u0131s\u0131ra Anadolu Grubu\u2019nun bira, Vestel\u2019in elektronik e\u015fya, Aksa Akrilik\u2019in kimyasal \u00fcr\u00fcnler, Kibar Holding\u2019in demir \u00e7elik ve Ye\u015fim Tekstil\u2019in tekstil \u00fcr\u00fcnleri ve konfeksyion alan\u0131nda yat\u0131r\u0131m planlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

2004 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7in sermayeli firmalar\u0131n say\u0131s\u0131 219\u2019dur. Sekt\u00f6rel olarak ba\u015fl\u0131ca yat\u0131r\u0131mlar beyaz e\u015fya, binek ara\u00e7lar, telekom\u00fcnikasyon ve plastik alanlar\u0131ndad\u0131r. Ayr\u0131ca hediyelik e\u015fya, tekstil ve oyuncak gibi t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n ticaretini yapan firmalar ile restoranlar ve turizm i\u015fletmecileri de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de faal olan ba\u015fl\u0131ca \u00c7in firmalar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/strong><\/p>\n

HA\u0130ER: Beyaz e\u015fya ve televizyon \u00fcreten firma ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck klima \u00fcreticisidir. 2003 y\u0131l\u0131 cirosu 10 milyar dolar, k\u00e2r\u0131 193 milyon dolar olan grup Wal Mart, Sears ve Best Buy gibi perakende devlerine sat\u0131\u015f yapmaktad\u0131r ve ABD’de k\u00fc\u00e7\u00fck buzdolab\u0131 pazar\u0131n\u0131n y\u00fczde 25’ine sahiptir. Yurtd\u0131\u015f\u0131nda 20 fabrikas\u0131 bulunan grup \u00c7in\u2019in Qiangdao \u015fehri yerel h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan kurulmu\u015f ve bug\u00fcn 20 bin \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ve 42 ayr\u0131 kategoride 9 binden fazla \u00fcr\u00fcn\u00fc ile d\u00fcnyan\u0131n 100 ayr\u0131 \u00fclkesinde sat\u0131lmaktad\u0131r. A.B.D.\u2019de 30 milyon dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131mla buzdolab\u0131 fabrikas\u0131 kuran Haier, M\u0131s\u0131r ve Angola gibi \u00fclkelerde de y\u00fcksek g\u00fcmr\u00fck vergilerinden dolay\u0131 \u00fcretime ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Halen 100 civar\u0131nda klima markas\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye pazar\u0131na 1998 y\u0131l\u0131nda klimayla giren Haier’in T\u00fcrkiye distrib\u00fct\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Sanko Holding kurulu\u015fu Akfel y\u00fcr\u00fctmektedir.<\/p>\n

H\u0130CON: \u00c7in\u2019in \u00f6nde gelen su sebili, klima ve buzdolab\u0131 \u00fcreticilerinden olan Hicon firmas\u0131 Kervanc\u0131 Grup ile birlikte 1,5 milyon dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015ft\u0131r. Hedefi ilk \u00f6nce \u00e7evre \u00fclkelere, daha sonra Avrupa\u2019ya \u00fcr\u00fcn ihra\u00e7 etmek Hicon ayr\u0131ca T\u00fcrk partneriyle birlikte klima ve buzdolab\u0131 \u00fcretimine de y\u00f6nelmek istedi\u011fini belirtmektedir. 30 y\u0131ld\u0131r klima \u00fcreten Hicon, y\u0131lda 300 bin adet \u00fcretim kapasitesine sahiptir ve ayr\u0131ca hava perdesi, klima santralleri, su dolab\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck ev aletleri \u00fcreten d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen firmalar\u0131ndan biri konumundad\u0131r. Kervanc\u0131 Grubu ise 2001 y\u0131l\u0131ndan itibaren Hicon marka klima ve su dolaplar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye distrib\u00fct\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc y\u00fcr\u00fctmektedir.<\/p>\n

Y\u0130Y\u0130NG VE GAOM\u0130NG: Harput \u015eirketleri Grubu da, Mu\u011fla\u2019da \u00c7in motosiklet firmas\u0131 Yiying ve Gaoming ile bir montaj fabrikas\u0131 kurmu\u015ftur. Deneme olarak montaj \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ba\u015flayan fabrikada halen 60 ki\u015fi \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r ve fabrika tam kapasiteye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda bu say\u0131n\u0131n 300’e \u00e7\u0131kmas\u0131 beklenmektedir. Mu\u011fla’da \u00fcretilecek motosikletlerin Suriye ve Irak’a ihra\u00e7 edilmesi konusunda g\u00f6r\u00fc\u015fmeler devam etmektedir. Harput Grubu ayr\u0131ca, \u00c7in\u2019den y\u0131lda 1700’den fazla motosiklet ithal etmektedir.<\/p>\n

KONKA: 1980 y\u0131l\u0131nda kurulan televizyon \u00fcreticisi Konka, T\u00fcrkiye distrib\u00fct\u00f6r\u00fc Elkon Elektronik ile \u0130stanbul’da Beylikd\u00fcz\u00fc’nde televizyon \u00fcretimine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Beylikd\u00fcz\u00fc’ndeki fabrika i\u00e7in 10 milyon dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m yapan Konka, y\u0131lda 350 bin televizyon \u00fcretim hedefi ile yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve daha sonra kapasiteyi 1 milyona \u00e7\u0131karma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet kurulu\u015fu olan Konka, 5 fabrikas\u0131 ile televizyon ve cep telefonu konusunda \u00c7in’in en b\u00fcy\u00fck firmalar\u0131ndan biri konumundad\u0131r ve \u00c7in pazar\u0131n\u0131n y\u00fczde 25’ine sahiptir. Bilinen markalar\u0131n yar\u0131 fiyat\u0131na HDTV \u00fcreterek ABD piyasas\u0131nda s\u00f6z sahibi olmak isteyen \u015firket halen d\u00fcnyada 90’\u0131n \u00fczerinde alan ve \u00fclkede sat\u0131\u015f yapmaktad\u0131r. Ge\u00e7en y\u0131l 8,5 milyon adet TV, 4 milyon adet de cep telefonu \u00fcretmi\u015f, 2004 y\u0131l\u0131nda cirosunun y\u00fczde 7’sini ihracattan kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Endonezya ve Meksika’da da fabrikas\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu gruplar d\u0131\u015f\u0131nda \u00c7in\u2019in beli ba\u015fl\u0131 nakliye, enerji makine ve ekipman firmalar\u0131n\u0131n da T\u00fcrkiye pazar\u0131na sat\u0131\u015f odakl\u0131 temsilcilikleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti giderek daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir k\u00fcresel yat\u0131r\u0131mc\u0131 konumuna gelmektedir. \u00c7in’in yakla\u015f\u0131k 40 milyar dolarl\u0131k yurtd\u0131\u015f\u0131 do\u011frudan yat\u0131r\u0131m stoku oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye’deki \u00c7in sermayesinin yetersiz oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

\u00dclkesine b\u00fcy\u00fck bir miktarda yabanc\u0131 sermaye \u00e7eken ve ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck bir sermaye ihra\u00e7 potansiyeli bulunan \u00c7in ile ortak yat\u0131r\u0131mlar \u015feklinde i\u015fbirli\u011fine gidilmesinin faydal\u0131 olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede, \u00f6zelikle tekstil ve konfeksiyon \u00fcr\u00fcnleri, elektrikli ev aletleri ve elektronik \u00fcr\u00fcnler, makine aksam ve par\u00e7alar\u0131nda T\u00fcrk serbest b\u00f6lgelerinde ve \u00c7in\u2019de ortak yat\u0131r\u0131mlar \u015feklinde i\u015fbirli\u011fi yap\u0131labilece\u011fi de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n

Elbette \u00c7in\u2019in yurtd\u0131\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 da \u00fclke y\u00f6netiminin siyasi g\u00fcd\u00fcm\u00fcyle hareket etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye ve \u00c7in aras\u0131ndaki siyasi zemin bu tabloda \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. T\u00fcrkiye, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019ni 5 A\u011fustos 1971 tarihinde resmen tan\u0131m\u0131\u015f ve \u201cTek \u00c7in\u201d politikas\u0131 izlemi\u015ftir. 1980\u2019li y\u0131larda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 resmi ziyaretlerle yak\u0131nla\u015fan \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda siyasi d\u00fczeyde ciddi bir sorun bulunmamaktad\u0131r. T\u00fcrkiye, \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019ni zengin tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131, d\u00fcnyadaki \u00f6nemli konumu, ekonomik g\u00fcc\u00fc ve Birle\u015fmi\u015f Miletler G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin Daimi \u00fcyelerinden biri olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nemli bir ortak olarak de\u011ferlendirmektedir. \u00c7in taraf\u0131 zaman zaman Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131, T\u00fcrk taraf\u0131 da \u00c7in\u2019in K\u0131br\u0131s ve PKK konular\u0131ndaki tutumunu ele\u015ftirse de bunlar bir kriz halini almam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019in Pekin, \u015eanghay, Tianjin, Xian, Rizhao, Anshan, Nanjing, Bangfu, Zhenjiang ve Panjin \u015fehirleri T\u00fcrkiye\u2019nin Ankara, \u0130stanbul, \u0130zmir, Konya, Trabzon, Bursa, Mersin, \u0130zmit ve Yalova \u015fehirleri ile dost \u015fehirler ilan edilmi\u015ftir.<\/p>\n

T\u00dcRK\u0130YE \u0130LE \u00c7\u0130N HALK CUMHUR\u0130YET\u0130 ARASINDAK\u0130 T\u0130CARET<\/strong><\/p>\n

2004 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019e 390 milyon dolar de\u011ferinde ihracat yapan T\u00fcrkiye buna kar\u015f\u0131n \u00c7in\u2019den 4,45 milyar dolarl\u0131k ithalat ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve b\u00f6ylece ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re neredeyse iki kat\u0131na \u00e7\u0131karak 4 milyar dolar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki tabloda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere 2005 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin ihracat\u0131 azalmaya devam etmi\u015f, ithalat ise h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

YILLARA G\u00d6RE T\u00dcRK\u0130YE-\u00c7\u0130N HALK CUMHUR\u0130YET\u0130 T\u0130CARET\u0130 (\u2018000 DOLAR)<\/p>\n

\u0130hracat (x)            \u0130thalat (M)         X\/M               Hacim          Denge<\/p>\n

1990                        37.185                    246.314               0,15            283.499        -209.129<\/p>\n

1995                        66.961                    539.019               0,12            605.980        -472.058<\/p>\n

2000                        96.010                 1.344.731               0,07         1.440.741     -1.248.721<\/p>\n

2001                      199.302                    922.016               0,22         1.121.318        -722.714<\/p>\n

2002                      268.229                 1.368.317               0,20         1.636.546     -1.100.088<\/p>\n

2003                      492.400                 2.596.078               0,19         3.088.478     -2.103.678<\/p>\n

2004                      390.460                 4.451.934               0,09         4.842.394     -4.061.474<\/p>\n

2004\/3                   159.716                    857.856               0,19         1.017.572        -698.140<\/p>\n

2005\/3                  98.618                 1.277.701                  0,08         1.376.319      1.179.083<\/p>\n

Kaynak: D\u0130E<\/p>\n

T\u00fcrkiye’den \u00c7in\u2019e yap\u0131lan ihracat\u0131n hacmi kadar yap\u0131s\u0131 da hen\u00fcz arzu edilen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc sergilememektedir. 2003 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 48, 2004 y\u0131l\u0131nda ise y\u00fczde 27 oran\u0131nda demir-\u00e7elik \u00fcr\u00fcnlerine dayanan ihracat, belirli kalemlere odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Tuz, k\u00fck\u00fcrt ve \u00e7imento; inorganik kimyasallar; metal cevherleri ve sentetik suni devams\u0131z lifler ihracat\u0131 toplam ihracat\u0131n y\u00fczde 41\u2019ini olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130thalata ise en fazla \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnler y\u00fczde 23,6 ile elektrikli makineler ile y\u00fczde 22,2 ile kazanlar ve makinelerdir. D\u0131\u015f ticaretteki dengesiz durum iki taraf\u0131n ekonomik yap\u0131lar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011fa ek olarak T\u00fcrk firmalar\u0131n\u0131n \u00c7in pazar\u0131 hakk\u0131nda yeterli bilgiye sahip olmamalar\u0131, \u00c7in taraf\u0131ndan uygulanan tarife d\u0131\u015f\u0131 ve teknik engeller, co\u011frafi uzakl\u0131k, lojistik ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k sorunlar\u0131, muhabir banka s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131, g\u00fcvensizlik gibi \u00e7e\u015fitli nedenlere dayanmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n \u00c7in\u2019in 2001 y\u0131l\u0131 sonunda D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne (DT\u00d6) \u00fcyeli\u011fi \u00f6nemli bir geli\u015fmedir. \u00c7in, DT\u00d6 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00e7er\u00e7evesinde pazarlar\u0131n\u0131 kademeli olarak a\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

T\u0130CAR\u0130 VE EKONOM\u0130K \u0130L\u0130\u015eK\u0130LERDE KAR\u015eILA\u015eILAN BA\u015eLICA SORUNLAR<\/strong><\/p>\n

\u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki ticari ve ekonomik ili\u015fkilerde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131 T\u00fcrk firmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131rken, h\u00e2lihaz\u0131rda \u00c7in\u2019de yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olan ve\/veya bu \u00fclkeyle ticaret yapan firmalar\u0131n sorunlar\u0131 kadar, hen\u00fcz bu \u00fclkeyle i\u015f yapmayan firmalar\u0131n da \u00c7in pazar\u0131na girmelerini engelleyen sebepleri incelemek ve bu \u00e7er\u00e7evede \u00c7in\u2019in D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc (DT\u00d6) \u00fcyeli\u011finden kaynaklanan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini ne derecede yerine getirdi\u011fini ele almak faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131:  Fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 ihlalleri ve taklit\u00e7ilik, \u00c7in\u2019de b\u00fcy\u00fck oranlarda devam etmekte ve yabanc\u0131 firmalar\u0131n \u00fcr\u00fcnlerin piyasaya ger\u00e7eklerinden \u00e7ok daha ucuz fiyatlarda s\u00fcr\u00fclerek olumsuz bir durum yaratmaktad\u0131r. \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti bu konuyla ilgili olarak mevzuat a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli \u00f6nlemleri alm\u0131\u015f ve son olarak 22 Aral\u0131k 2004 tarihinden \u00e7\u0131kart\u0131lan kanunla fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 yasal koruma alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, bu yasalar\u0131n uygulamada \u00e7ok fazla etkili olmad\u0131\u011f\u0131 ve taklit\u00e7ili\u011fin devam etti\u011fi g\u00f6zlemlenmektedir. Taklit \u00fcr\u00fcnlerin 2004 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde ABD, Avrupa ve Japon firmalar\u0131n\u0131 toplam 60 milyar dolarl\u0131k zarara u\u011fratm\u0131\u015f oldu\u011fu hesaplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte baz\u0131 \u00c7inli giri\u015fimciler, hen\u00fcz \u00fclkelerinde tescil edilmemi\u015f olan uluslararas\u0131 markalar\u0131n haklar\u0131n\u0131 sat\u0131n almakta ve bu \u015fekilde kendilerine bir avantaj sa\u011flamaktad\u0131rlar.  Fikri m\u00fclkiyet ihlalleri ve taklit \u00fcr\u00fcnlerle ilgili olarak \u00fclkedeki yabanc\u0131 firmalar bir araya gelerek \u201cKalite Markalar\u0131 Koruma Komitesi\u201dni kurmu\u015flar ve kanunlar\u0131n daha etkin uygulanmas\u0131 i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet nezdinde lobi faaliyetlerine ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Halen 119 \u00fcyesi olan bu komitenin T\u00fcrk \u00fcyesi yoktur.<\/p>\n

Mevzuat ve B\u00fcrokrasi: Bu alandaki en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar, mevzuat\u0131n yeterince \u015feffaf olmamas\u0131 ve yerel olarak uygulamalarda farkl\u0131l\u0131klar\u0131n s\u00f6z konusu olabilmesidir. Ekonomik faaliyetleri d\u00fczenleyen yasa ve d\u00fczenlemelerdeki de\u011fi\u015fiklikler firmalara zaman\u0131nda ve etkin bir bi\u00e7imde duyurulmamakta, yasa taslaklar\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7o\u011funlukla firmalar\u0131n hi\u00e7 haberleri olmamakta ya da \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre verildi\u011fi i\u00e7in geri bildirimde bulunma \u015fanslar\u0131 kalmamaktad\u0131r. Bu alanda 2004 y\u0131l\u0131nda \u00f6zelikle Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n (MOFCOM) \u00f6nemli iyile\u015ftirmeler ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Ancak di\u011fer kamu kurulu\u015flar\u0131 hen\u00fcz yeterli  \u015feffafl\u0131k sa\u011flayamam\u0131\u015flard\u0131r ve prosed\u00fcrel engeller bir\u00e7ok alanda devam etmektedir.<\/p>\n

Di\u011fer \u00f6nemli konu da, yasalar\u0131n uygulanmas\u0131nda merkezi ve yerel y\u00f6netimler aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k olabilmesidir. Bu durum, genel anlamda belirsizli\u011fe yol a\u00e7sa da kimi zaman yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in avantajlar da sa\u011flayabilmektedir. Yerel y\u00f6netimler, kendi b\u00f6lgelerine daha fazla yabanc\u0131 sermaye \u00e7ekebilmek i\u00e7in firmalara merkezi y\u00f6netim taraf\u0131ndan tan\u0131nan te\u015fviklerin \u00fczerinde imk\u00e2nlar sunabilmekte, ancak ayn\u0131 zamanda yerel sanayileri de korumaktad\u0131r. Bu gibi durumlarda zaman zaman merkezi y\u00f6netimin yerel y\u00f6netimlere sert uyar\u0131lar\u0131 s\u00f6z konusu olsa da, \u00c7in\u2019in DT\u00d6 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ve Pekin\u2019in bu do\u011frultudaki giri\u015fimleri ile yerel ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131n aras\u0131ndaki yap\u0131sal asimetri y\u00fcz\u00fcnden yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yerel uygulamalar \u00e7er\u00e7evesinde faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu durum te\u015fviklerde oldu\u011fu kadar g\u00fcmr\u00fck uygulamalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

\u0130\u00e7 pazara giri\u015f hakk\u0131: 1 Temmuz 2004 itibariyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren yeni D\u0131\u015f Ticaret Kanunu ile bu alanda \u00f6nemli bir liberalle\u015fme sa\u011flanm\u0131\u015f ve t\u00fcm firmalara, ilgili kurumda kay\u0131tlar\u0131n\u0131 yapt\u0131rmalar\u0131 \u015fart\u0131yla, d\u0131\u015f ticaret yapabilme hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f ve yabanc\u0131 firmalara da bu imk\u00e2n sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kanundan \u00f6nce yabanc\u0131 firmalar sadece belirli serbest b\u00f6lgeler d\u00e2hilinde ticaret yapabilmekteydi ve d\u0131\u015f ticaret ilgili kamu kurulu\u015flar\u0131n tekelindeydi. Bu olumlu bir geli\u015fme olsa da \u00c7in\u2019de faaliyet g\u00f6steren bir\u00e7ok yabanc\u0131 firma kay\u0131t konusunda s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla ticaret yapmaya ba\u015flayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. Bunun sebebi kanunun uygulanmas\u0131 ile d\u00fczenlemelerin hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015ftirilmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ayr\u0131ca yeni kanun, MOFCOM\u2019a belirli sekt\u00f6rlerde ticaret faaliyetlerini k\u0131s\u0131tlama, gerekli g\u00f6r\u00fclen durumda tedbirler uygulama ve teknoloji ihracat\u0131 ve ithalat\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlama yetkilerini de vermektedir.<\/p>\n

Bununla birlikte yabanc\u0131 firmalara kendi da\u011f\u0131t\u0131m a\u011flar\u0131n\u0131 kurma, perakende ve toptan sat\u0131\u015f yapma hakk\u0131 da verilmi\u015ftir. Ancak uygulamada ayn\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar bu alanda da s\u00f6z konusudur. Y\u00fczde 100 yabanc\u0131 sermayeli firmalar\u0131n bu alanda faaliyet g\u00f6stermelerine 11 Aral\u0131k 2004 itibariyle izin verilmi\u015f olsa da 2005\u2019in ilk \u00e7eyre\u011fi itibariyle ba\u015fvurusuna sonu\u00e7 alan firma olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuyla ilgili ba\u015fvurular \u00f6nce yerel y\u00f6netim, sonra Pekin\u2019deki MOFCOM taraf\u0131ndan onaylanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n

Standartlar: DT\u00d6 \u00fcyeli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde ticareti engelleyici unsurlar\u0131 kald\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olan \u00c7in, baz\u0131 alanlarda halen standartlar\u0131 ve asgari teknik \u00f6zelikleri ithalat\u0131 engelleyici bir unsur olarak uygulamakta, kalite onay i\u015flemleri uzun s\u00fcrmekte ve yeterince \u015feffaf y\u00fcr\u00fct\u00fclmemektedir. Standartlar ulusal d\u00fczeyde ayn\u0131 olmay\u0131p, eyaletler baz\u0131nda farkl\u0131lar g\u00f6sterebilmektedir. Halen \u00c7in\u2019in Standardizasyon Kurumu, \u00fclkedeki 20 bin ulusal standard\u0131 (y\u00fczde 40\u2019\u0131 eski ya da DT\u00d6 ile uyumsuz) elden ge\u00e7irmekte ve yeni standart onaylamamaktad\u0131r.<\/p>\n

Ticari bankac\u0131l\u0131k i\u015flemleri: \u00c7in\u2019de d\u0131\u015f ticaret-finans ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Bank of China taraf\u0131ndan kontrol edilmekle birlikte son d\u00f6nemde People\u2019s Construction Bank of China,  Industrial and Commercial Bank of China, Agricultural Bank of China ve CITIC Industrial Bank gibi bankalar da giderek artan oranda akreditif d\u00fczenlemektedir. DT\u00d6 \u00fcyeli\u011finden sonra \u00c7in\u2019de faaliyet g\u00f6steren yabanc\u0131 bankalar\u0131n \u015fubeleri de akreditif d\u00fczenleyebilmektedir.<\/p>\n

T\u00fcrk firmalar\u0131 taraf\u0131ndan dile getirilen en \u00f6nemli sorun \u00c7in bankalar\u0131n\u0131n teyitli akreditif a\u00e7mamas\u0131, \u00c7in veya di\u011fer \u00fclke bankalar\u0131nca a\u00e7\u0131lan akreditiflere teyit eklememesi veya d\u00fcnya bankalar\u0131n\u0131n \u00c7in bankalar\u0131 taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan akreditiflere teyit eklemesini engellemesidir. Ayr\u0131ca d\u0131\u015f ticaret \u00f6demelerine ili\u015fkin kuralar\u0131n yeterince oturmam\u0131\u015f olmas\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131 yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu sorunlar\u0131n DT\u00d6 \u00fcyeli\u011finin ard\u0131ndan zaman i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fclmesi beklenmekle birlikte uzun s\u00fcreli ticari ili\u015fki kurulmadan ve firmalar aras\u0131 g\u00fcven ortam\u0131 olu\u015fmadan herhangi bir firman\u0131n bu \u00fclke firmalar\u0131 ile teyitli akreditif olmadan al\u0131m-sat\u0131m ili\u015fkisine girmesi riskli kabul edilmektedir. Zira pazar ko\u015fular\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00c7inli firmalar\u0131n \u00fczerinde anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f al\u0131m-sat\u0131m ko\u015fular\u0131 \u00fczerinde de\u011fi\u015fiklikler yapmak istemesi, T\u00fcrk firmalar\u0131n\u0131, \u00fcr\u00fcnlerini g\u00fcmr\u00fcklerden \u00e7ekmeyecekleri bask\u0131s\u0131 ile yeni ko\u015fular \u00fczerinde anla\u015fmaya zorlamalar\u0131 zaman zaman kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan durumlar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrk ve \u00c7in bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6rleri aras\u0131nda geli\u015fmi\u015f bir muhabir banka ili\u015fkisinin mevcut olmamas\u0131 da bir s\u0131k\u0131nt\u0131 kayna\u011f\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 bankac\u0131l\u0131k uygulamalar\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha k\u0131sa s\u00fcrelerde \u00e7\u00f6z\u00fclebilecek baz\u0131 sorunlar\u0131n giderilmesi bu nedenle uzamakta, firmalar i\u00e7in zaman ve maddi kay\u0131plara neden olmaktad\u0131r. \u0130lk kez bir T\u00fcrk bankas\u0131n\u0131n (Garanti Bankas\u0131) \u015eanghay\u2019da bir temsilcilik ofisi a\u00e7mas\u0131 bu konuda at\u0131lan en somut ve umut vaat edici ad\u0131md\u0131r. \u00c7in bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc ve i\u015fleyi\u015fini daha yak\u0131ndan tan\u0131ma f\u0131rsat\u0131 yaratan bu ofis hen\u00fcz bankac\u0131l\u0131k i\u015flemleri yapmamakla birlikte T\u00fcrk firmalar\u0131na mevzuat, i\u015fleyi\u015f ve pazar ko\u015fular\u0131 konusunda daha detayl\u0131 bilgileri sa\u011flamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tekstil: 2004 y\u0131l\u0131 boyunca d\u00fcnya kamuoyunun g\u00fcndemini en fazla me\u015fgul eden konulardan biri 1 Ocak 2005 itibariyle Tekstil ve Giyim Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkmas\u0131yla birlikte tekstil ve konfeksiyon \u00fcr\u00fcnlerinin tamam\u0131n\u0131n DT\u00d6\u2019n\u00fcn genel kuralar\u0131na tabi hale gelmesi olmu\u015ftur. B\u00f6ylece DT\u00d6 \u00fcyesi \u00e7e\u015fitli \u00fclkeler men\u015feli tekstil ve konfeksiyon \u00fcr\u00fcnlerine kar\u015f\u0131 uygulanan kotalar uygulamadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fmenin \u00c7in \u00f6\u011fesiyle birle\u015fmesinin k\u00fcresel tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde yans\u0131malar\u0131 olmu\u015ftur. \u00c7in\u2019in k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde d\u00fcnya tekstil ve konfeksiyon ticaretinin y\u00fczde 50 veya daha fazlas\u0131na sahip olaca\u011f\u0131 ve bunun sonucunda ekonomisinde tekstil \u00f6nemli yer tutan bir\u00e7ok geli\u015fmekte olan \u00fclkede 30 milyon \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n i\u015fsiz kalaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. ABD\u2019de baz\u0131 tekstil kategorilerinde \u015fimdiden pazar\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131na sahip olan \u00c7in, ayn\u0131 zamanda Avrupa Birli\u011fi, Japonya ve Avustralya gibi tekstil ithalat\u00e7\u0131s\u0131 \u00fclkelerin pazarlar\u0131nda \u00e7arp\u0131c\u0131 bir oranda pay ele ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin ihracat\u0131n\u0131n y\u00fczde 30\u2019unu olu\u015fturan ve 2 milyon \u00e7al\u0131\u015fan istihdam eden T\u00fcrk tekstil sekt\u00f6r\u00fc, \u00c7in tehdidinden etkilenen 52 \u00fclkeden 90\u2019\u0131 a\u015fk\u0131n sekt\u00f6r kurulu\u015funun da deste\u011fiyle D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc nezdinde giri\u015fimlerde bulunmu\u015f ve \u0130stanbul Deklarasyonu ad\u0131 alt\u0131nda bir bildirge yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Deklarasyonun temel sav\u0131 \u00c7in\u2019in para birimi manip\u00fclasyonu, devlet te\u015fvikleri ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz veya \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck faizle kredi olanaklar\u0131 gibi yolarla haks\u0131z ticarete ba\u015fvurdu\u011fu ve bunun sonucunda uluslararas\u0131 tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde yap\u0131sal dengesizlikler g\u00f6r\u00fclmesi, istihdam sorunlar\u0131 ve sosyal s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 kayg\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak T\u00fcrkiye 2004\u2019\u00fcn son aylar\u0131nda \u00c7in mallar\u0131na kar\u015f\u0131 arka arkaya g\u00f6zetim ve korunma \u00f6nlemleri uygulamaya sokmu\u015f ve 9 Ocak 2005 tarihinde D\u0131\u015f Ticaret M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 \u201cBelirli Tekstil ve Konfeksiyon \u00dcr\u00fcnlerinin \u0130thalat\u0131nda G\u00f6zetim ve Korunma \u00d6nlemlerine \u0130li\u015fkin Tebli\u011f\u201d yay\u0131nlayarak \u00c7in\u2019den ithal edilecek 42 kategorideki \u00fcr\u00fcne kota uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in, bu karar\u0131n DT\u00d6 esaslar\u0131 ile \u00e7eli\u015fti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrerek itirazda bulunsa da bir kar\u015f\u0131 ad\u0131m atmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca tekstil ihracat\u0131nda belirli kalemlere vergi uygulayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan \u00c7in, bu d\u00fczenlemeyle \u00fcretimde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ucuz giyim mamullerinden katma de\u011feri y\u00fcksek \u00fcr\u00fcnlere kayd\u0131rmay\u0131 hedeflemi\u015ftir.<\/p>\n

T\u00dcRK\u0130YE \u0130LE \u00c7\u0130N HALK CUMHUR\u0130YET\u0130 ARASINDA \u0130\u015eB\u0130RL\u0130\u011e\u0130 \u0130MK\u00c2NLARI<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019e olan ihracat\u0131n\u0131n miktar olarak art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00fcr\u00fcn baz\u0131nda \u00e7e\u015fitlendirilmesi amac\u0131yla D\u0131\u015f Ticaret M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2005 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u201cAsya-Pasifik Stratejisi\u201d \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte ve bu ba\u011flamda \u201c\u00c7in Pazar Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131\u201d program\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. \u00c7in\u2019de in\u015faat malzemeleri, otomotiv yan sanayi, demir-\u00e7elik ve di\u011fer maden ve metal, kimyasallar, i\u015flenmi\u015f g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri, haz\u0131r giyim ve tekstil makineleri ile m\u00fcteahhitlik sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00fclkemiz ihracat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan potansiyel arz eti\u011fi tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7in, Ekonomik geli\u015fmesini uzun vadede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lmak ve bilimsel ve teknolojik bir temele oturtmak amac\u0131yla d\u00fcnyada Ar-Ge projelerine en \u00e7ok b\u00fct\u00e7e ay\u0131ran ikinci \u00fclke konumuna gelmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk firmalar\u0131n\u0131n bu teknoloji birikiminden faydalanmak \u00fczere giri\u015fimlerde bulunmalar\u0131 beklenebilir.<\/p>\n

Bir di\u011fer dikkat \u00e7ekici nokta enerjidir. S\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kalk\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131 eyalet ve b\u00f6lgeleri bar\u0131nd\u0131ran \u00c7in, Do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131na oranla daha az geli\u015fmi\u015f olan Orta ve Bat\u0131 b\u00f6lgelerin kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00e7e\u015fitli yat\u0131r\u0131m te\u015fvikleri vermektedir. \u00d6zelikle enerji alan\u0131nda \u00c7in’de \u00e7ok y\u00fcksek d\u00fczeylerde \u00fcretim ve de ithalat yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n halen hizmet g\u00f6t\u00fcr\u00fclemeyen b\u00f6lgeler oldu\u011fu bilinmektedir. T\u00fcrk enerji ve yap\u0131 firmalar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgesel te\u015fvikleri de inceleyerek bu do\u011frultuda ara\u015ft\u0131rma yapmalar\u0131 olumlu sonu\u00e7lar do\u011furabilir.<\/p>\n

2008 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019in ba\u015fkenti Pekin’de d\u00fczenlenecek Olimpiyatlar i\u00e7in kentin \u00e7evre ve altyap\u0131s\u0131ndaki yenilemeler i\u00e7in proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede T\u00fcrk firmalar\u0131n\u0131n giri\u015fimlerde bulunmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Pekin Olimpiyat Oyunlar\u0131 Organizasyon Komitesi ve Pekin Belediyesi taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re, Pekin’de oyunlar i\u00e7in 19 yeni stadyum ve spor salonu in\u015fa edilecek ve mevcutlar yenilenecektir T\u00fcrk in\u015faat ve m\u00fcteahhitlik firmalar\u0131 \u00e7e\u015fitli nedenlerle bug\u00fcne kadar bu \u00fclkede pazara girememi\u015flerdir.<\/p>\n

Ancak 2008 olimpiyat oyunlar\u0131 bu a\u00e7\u0131dan hem in\u015faat \u2013 m\u00fcteahhitlik firmalar\u0131m\u0131z hem de in\u015faat malzemeleri firmalar\u0131m\u0131z i\u00e7in \u00f6nemli bir potansiyel olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

2001 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k ay\u0131nda T\u00fcrkiye ile \u00c7in aras\u0131nda imzalanan mutabakat zapt\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde T\u00fcrkiye \u00c7in taraf\u0131ndan tan\u0131nan 23. resmi turist g\u00fczerg\u00e2h\u0131 olmu\u015ftur. D\u00fcnya Turizm \u00d6rg\u00fct\u00fc raporlar\u0131na g\u00f6re, 2020 y\u0131l\u0131 itibariyle \u00c7in\u2019in y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 180 milyon turist ile en fazla turist \u00e7eken ve ayn\u0131 zamanda 100 milyon \u00c7inli turist ile en fazla turist g\u00f6nderen \u00fclke olmas\u0131 beklenmektedir. Bu durum ikili ticarete T\u00fcrkiye aleyhine seyreden durumun dengelenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli bir f\u0131rsatt\u0131r.<\/p>\n

THY’nin \u0130stanbul-Pekin ve \u015eanghay seferleri iki \u00fclke aras\u0131nda yolcu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 ihtiyaca cevap vermektedir. Do\u011frudan havayolu ta\u015f\u0131ma hizmetlerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ile daha \u00e7ok \u00c7inli turistin T\u00fcrkiye’yi ziyaret etmesi sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrk firmalar\u0131 ekonomik kriz d\u00f6nemlerinde yeni pazarlara a\u00e7\u0131lma aray\u0131\u015f\u0131na girmekte ve d\u00fcnya pazarlar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmektedir. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck firmalar\u0131 i\u00e7in bile kolay ve a\u00e7\u0131k bir pazar olmayan \u00c7in pazar\u0131 ile ilgili ise hen\u00fcz yeteri kadar birikime sahip olmayan T\u00fcrk i\u015f d\u00fcnyas\u0131, kimi zaman bu zorlu pazarda ba\u015far\u0131l\u0131 olmakta kimi zaman da arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamamaktad\u0131r. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda ciddi gelir, k\u00fclt\u00fcr ve t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 farklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle \u00f6zelikle k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli firmalar ba\u015fta olmak \u00fczere T\u00fcrk firmalar\u0131n\u0131n \u00c7in pazar\u0131 ile ilgili te\u015fvikler, s\u0131n\u0131rlamalar, b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar, mevzuat, da\u011f\u0131t\u0131m kanalar\u0131, i\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fc gibi bilgiye ve pazar ile ilgili her t\u00fcr yerel kurumsal deste\u011fe kavu\u015fmas\u0131 gerekmektedir. \u00c7in ile ekonomik ili\u015fkilere \u00f6nem veren \u00fclkeler Pekin ve di\u011fer i\u015f merkezlerinde b\u00fcy\u00fck ticaret ofisleri bulundurmaktad\u0131rlar. Ayr\u0131ca T\u00fcrk \u00fcr\u00fcnlerinin \u00c7in\u2019de tan\u0131t\u0131m\u0131na y\u00f6nelik faaliyetler yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Her iki taraf\u0131n birbirini daha iyi tan\u0131mas\u0131na imkan sa\u011flamaya ve mevcut bilgi eksikli\u011fini gidermeye y\u00f6nelik tan\u0131t\u0131m faaliyetleri b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ofis veya ma\u011faza a\u00e7ma, fuarlara kat\u0131l\u0131m gibi giri\u015fimlerin de devlet taraf\u0131ndan desteklenmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7in pazar\u0131 ile ilgili \u00f6ne \u00e7\u0131kan baz\u0131 \u00f6zelikler \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir:<\/strong><\/p>\n

\u2022         \u00c7in toplam n\u00fcfusunun y\u00fczde 4\u2019\u00fc y\u0131l\u0131k 20.000 dolardan fazla gelire sahiptir ve bu da e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, seyahat gibi \u00e7e\u015fitli hizmetlere kaynak ay\u0131rabilen 50 milyonluk bir pazar demektir.<\/p>\n

\u2022         \u00c7in tek bir pazar de\u011fil, bir\u00e7ok farkl\u0131 pazar\u0131n bir araya gelmesinden olu\u015fmu\u015f bir \u00fclkedir. \u00dclke i\u00e7erisinde \u00e7ok farkl\u0131 i\u015f d\u00fcnyas\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131na rastlanabilmekte, bir b\u00f6lgedeki firman\u0131n deneyimi ba\u015fka bir b\u00f6lgedeki di\u011fer bir firmayla farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla her yat\u0131r\u0131m\u0131 kendi \u00f6zelikleriyle de\u011ferlendirmek gerekmektedir.<\/p>\n

\u2022         \u00dclkede DT\u00d6 \u00fcyeli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde bir reform s\u00fcreci ya\u015fan\u0131yor olsa da i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda hen\u00fcz uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f bir\u00e7ok alan bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u2022         \u00c7in ekonomisi \u015feffaf ve g\u00fcvenilir yasalarla korunan bir i\u015f ortam\u0131na sahip olmaktan uzakt\u0131r. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki yasalar yetersiz kalabilmekte ve uygulamada tutars\u0131zl\u0131klar g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n

\u2022         B\u00fcrokrasinin bir k\u0131sm\u0131 halen yerli firmalar\u0131n (\u00f6zelikle de devlete ait olanlar\u0131n) korunmas\u0131ndan yanad\u0131r ve bu alanlarda ithalat\u0131 engelleyici ve ihracat\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131 politikalar izlemektedir.<\/p>\n

\u2022         \u0130htiya\u00e7 fazlas\u0131 yat\u0131r\u0131mlar arz-talep dengesi g\u00f6zetilmeden ve gerekli \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fmalar yerine getirilmeden yap\u0131labilmekte; bu da \u00fcretim fazlas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na,  \u015f\u00fcpheli alacaklar\u0131n olu\u015fmas\u0131na ve fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015fmesine neden olabilmektedir.<\/p>\n

\u2022         \u00c7in\u2019de rekabet etmenin zorlay\u0131c\u0131 bir \u00f6zeli\u011fi de pazar\u0131n devaml\u0131 hareket ve b\u00fcy\u00fcme halinde olmas\u0131 ve verilen \u00e7e\u015fitli te\u015fvikler dolay\u0131s\u0131yla elde edilen karlar\u0131n \u00e7o\u011funlukla yeniden yat\u0131r\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesidir.<\/p>\n

\u2022         H\u00fck\u00fcmet planl\u0131 bir ekonomide oldu\u011fu gibi b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck bankalar\u0131n ve finansal kurumlar\u0131n sahibi durumundad\u0131r.<\/p>\n

\u2022         \u00c7inli firmalar\u0131n vadeli \u00f6demelerinde genelde dakik davrand\u0131klar\u0131 belirtilmektedir. Akreditiflerin de devlet bankalar\u0131ndan %100 teminatl\u0131 olmas\u0131 riski azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u2022         \u0130\u015f\u00e7ilerin i\u015fyerine sadakatleri azd\u0131r. Bu da e\u011fitim verilen i\u015f\u00e7ilerin kolayca i\u015f de\u011fi\u015ftirmesine yol a\u00e7abilmektedir.<\/p>\n

\u2022         \u00c7inli firmalar \u00e7ok kolay tedarik\u00e7i de\u011fi\u015ftirmektedir. Tedarik\u00e7i se\u00e7imlerinde ucuzluk en fazla dikkate al\u0131nan noktad\u0131r.<\/p>\n

Bu pazarda faaliyet g\u00f6sterirken dikkat edilmesi gereken noktalar ise \u015funlard\u0131r:<\/strong><\/p>\n

\u2022         \u00c7in’de faaliyet g\u00f6stermeden \u00f6nce ticaret yaparak b\u00f6lge k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131mak ve s\u0131cak ili\u015fkiler kurmak yararl\u0131 olacakt\u0131r. Asya\u2019ya \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla i\u015f yapt\u0131klar\u0131 kurum ve ki\u015filerle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven esas\u0131na dayal\u0131 s\u0131cak ili\u015fkiler geli\u015ftirmek \u00f6n plandad\u0131r. \u0130\u015f yapabilmek i\u00e7in d\u00fcnya bak\u0131\u015f\u0131 ve g\u00f6rg\u00fclerini \u00f6z\u00fcmsemekte yarar vard\u0131r.<\/p>\n

\u2022         \u0130lgili sekt\u00f6rde \u00fclkenin DT\u00d6 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine ne derece uydu\u011fu da takip edilmelidir. DT\u00d6 \u00fcyeli\u011finden en \u00e7ok yararlanacak sekt\u00f6rler finans, perakende ve da\u011f\u0131t\u0131m hizmetleridir. Finans sekt\u00f6r\u00fcnde 2006 itibariyle rekabetin geli\u015fmesi beklenmektedir.<\/p>\n

\u2022         Pazar\u0131 \u00e7ok iyi incelemek, ger\u00e7ek\u00e7i kararlar almak, potansiyel i\u015f ortaklar\u0131n\u0131 dikkatlice se\u00e7mek, riski iyi de\u011ferlendirmek ve imzalanan s\u00f6zle\u015fmelerde yanl\u0131\u015f yorumlamaya a\u00e7\u0131k noktalar\u0131 en aza indirgemek \u00c7in\u2019le i\u015f ili\u015fkisine girmeden \u00f6nce \u015fartt\u0131r.<\/p>\n

\u2022         \u0130\u00e7 da\u011f\u0131t\u0131m organlar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi tan\u0131mak gerekmektedir. Bu konuda mevzuat takip edilmeli, de\u011fi\u015fikliklere dikkat edilmelidir.<\/p>\n

\u2022         T\u00fcrkiye ile \u00c7in aras\u0131nda sosyo-k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131 ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131 i\u015fleyi\u015fi farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. Bu nedenle \u00c7in pazar\u0131na girebilmek i\u00e7in firmalar Hong Kong, Tayvan, Singapur gibi eri\u015fim kolayl\u0131\u011f\u0131 olan arac\u0131 \u00fclke firmalar\u0131 \u00fczerinden girmek tercihinde bulunabilir. Ancak bu maliyeti artt\u0131r\u0131c\u0131 bir unsurdur.<\/p>\n

\u2022         Tasar\u0131m, \u00fcretim ve pazarlamada olabildi\u011fince \u00e7abuk markala\u015fmaya gitmek, kaliteye \u00f6nem vermek ve \u00c7in\u2019i bir tehdit olarak de\u011fil, bat\u0131l\u0131 ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 benimseyebilecek 200 milyonluk bir kesimi bar\u0131nd\u0131ran \u00fclke olarak g\u00f6rmek gereklidir.<\/p>\n

\u2022         T\u00fcrkiye’de \u00fc\u00e7 fak\u00fcltede \u00c7ince e\u011fitimi verilmekte ancak mezunlar i\u015f bulma s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekmektedirler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00c7in’le i\u015f yapan firmalar\u0131m\u0131z ileti\u015fim s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekmekte ve \u00e7o\u011fu zaman \u0130ngilizce yeterli bir ileti\u015fim arac\u0131 olamamaktad\u0131r. \u00c7inlilerle ileti\u015fim sorunu a\u015f\u0131lmal\u0131, m\u00fcmk\u00fcnse \u00c7ince bilen ve \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131yan ki\u015filer istihdam edilmelidir.<\/p>\n

\u2022         Fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131na dikkat etmek gerekmektedir. Bir marka tescil edilse bile \u00c7ince ad\u0131 tescil edilmedi\u011finde \u00c7inliler taraf\u0131ndan hemen \u00c7ince terc\u00fcmesi piyasaya s\u00fcr\u00fclmekte ve ilgili \u00fcr\u00fcn ve firmalar ma\u011fdur olmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla markan\u0131n \u00c7ince karakterler ile tescil ettirilmesinde fayda vard\u0131r.<\/p>\n

\u2022         \u00c7in’de baz\u0131 talep ve t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 mevsimsel ya da d\u00fczensiz olabilmesi i\u015f geli\u015ftirme a\u015famas\u0131nda dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u2022         Her zaman \u00c7inli olmayan bir kontrol\u00f6r bulundurmal\u0131d\u0131r<\/p>\n

\u2022         Enerji darbo\u011faz\u0131 ve elektrik kesintileri dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

DE\u0130K \/ T\u00fcrk-\u00c7in \u0130\u015f Konseyi<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrk-\u00c7in \u0130\u015f Konseyi 1992 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye ile \u00c7in aras\u0131nda ticari ve ekonomik ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi, iki \u00fclke i\u015f d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131ndaki mesafenin azalt\u0131lmas\u0131 ve ikili ili\u015fkilerin yeni boyutlara ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n desteklenmesi amac\u0131yla kurulmu\u015ftur. Konseyin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda DE\u0130K’in muhatab\u0131 CCPIT (China Council for Promotion of International Trade)’dir.<\/p>\n

\u00d6zelikle 1999 sonras\u0131nda \u00fcst d\u00fczey ziyaretlerin s\u0131kla\u015fmas\u0131 ve T\u00fcrk kamuoyunda \u00c7in\u2019e y\u00f6nelik ilginin artmas\u0131 ile konsey faaliyetleri de \u00f6nemli bir ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Konsey, sadece 2000 \u2013 2004 d\u00f6neminde elliye yak\u0131n toplant\u0131da d\u00fczenleyici, ortak d\u00fczenleyici ya da kat\u0131l\u0131mc\u0131 olarak rol alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrk-\u00c7in \u0130\u015f Konseyi ilk kuruldu\u011fu y\u0131lardan itibaren iki \u00fclke i\u015f d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131ndaki ileti\u015fimin yasal altyap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bilgi eksikli\u011finin giderilmesi ve T\u00fcrk firmalar\u0131n\u0131n bankac\u0131l\u0131k, ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k, vize alma gibi konularda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. May\u0131s 1994\u2019te imzalanan \u201cYat\u0131r\u0131mlar\u0131n Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 Te\u015fviki ve Korunmas\u0131\u201d ve Ocak 1997\u2019de imzalanan \u201c\u00c7ifte Vergilendirmenin \u00d6nlenmesi Anla\u015fmas\u0131\u201d Konsey\u2019in i\u015flevini T\u00fcrk ve \u00c7in makamlar\u0131 nezdinde somutla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli anla\u015fmalard\u0131r.<\/p>\n

Bunlara ek olarak;<\/p>\n

\uf0a7T\u00fcrk Hava Yolar\u0131\u2019n\u0131n Pekin ve \u015eanghay do\u011frudan u\u00e7ak seferlerinin ba\u015flatmas\u0131<\/p>\n

\uf0a7Garanti Bankas\u0131\u2019n\u0131n \u015eanghay\u2019da bir temsilcilik ofisi a\u00e7mas\u0131<\/p>\n

\uf0a7T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti nezdinde \u201cResmi Turist Destinasyonu\u201d kabul edilmesi<\/p>\n

gibi iki \u00fclke ili\u015fkilerine ivme kazand\u0131racak nitelikte pek \u00e7ok geli\u015fme Konsey\u2019in ger\u00e7ekle\u015fmesinde do\u011frudan giri\u015fimde bulundu\u011fu ve destek verdi\u011fi olu\u015fumlard\u0131r. \u00c7in\u2019de ofis a\u00e7mak veya bu \u00fclke ile i\u015f yapmak isteyen firmalara imk\u00e2nlar d\u00e2hilinde destek olunmas\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra h\u00e2lihaz\u0131rda \u00c7in\u2019de mevcut iki \u00f6nemli T\u00fcrk yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi a\u015famas\u0131nda da ilgili firmalara bilgi temin edilmi\u015ftir. Her iki firma da Konsey\u2019in etkin \u00fcyeleridir.<\/p>\n

Konseyin kurulu\u015f y\u0131lar\u0131ndan itibaren uzun bir s\u00fcre T\u00fcrk taraf\u0131 i\u00e7in etkinlikler Pekin ve \u015eanghay kentleri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u00c7in\u2019de 1990\u2019lardan itibaren giderek daha fazla ademi-merkeziyet\u00e7i bir yap\u0131 g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Eyaletler ve hata kentler kendi ekonomik ve ticari ili\u015fkilerini kurma ve y\u00fcr\u00fctme konusunda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirleyici hale gelmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu geli\u015fmenin \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan biri Konseyin muhatap kurulu\u015fu olan CCPIT\u2019nin b\u00fct\u00e7e ve etkinlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan giderek zay\u0131flamas\u0131, daha \u00e7ok idari bir merkez konumu almas\u0131 ve buna kar\u015f\u0131n hemen hemen her eyalete ve kente bulunan CCPIT Alt Konseylerinin veya e\u015fde\u011fer kurumlar\u0131n etkinliklerinin artmas\u0131d\u0131r. Bu durum T\u00fcrkiye\u2019ye gelen \u00c7inli ticaret heyetlerine de do\u011frudan yans\u0131m\u0131\u015f ve \u00f6nceden Pekin ve \u015eanghay\u2019dan gelen ticaret heyetlerinin yerini hemen hemen her eyaletten gelen irili \u2013 ufakl\u0131 ticaret heyetleri alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle T\u00fcrk\u2013\u00c7in \u0130\u015f Konseyi de faaliyetlerinde di\u011fer ticaret merkezlerine do\u011fru bir a\u00e7\u0131lma y\u00fcr\u00fctmeye karar vermi\u015f ve 2001 y\u0131l\u0131 Eyl\u00fcl ay\u0131nda Kuzeydo\u011fu \u00c7in ticaret merkezlerini kapsayan bir ziyaret d\u00fczenlemi\u015ftir. 2004 y\u0131l\u0131 Kas\u0131m ay\u0131nda da i\u00e7 b\u00f6lgelerde Xi\u2019an, Chengdu, Chongqing ve Kunming gibi ekonomik a\u00e7\u0131dan y\u0131ld\u0131z\u0131 parlayan kentlere bir heyet ziyareti d\u00fczenlenmi\u015ftir. CCPIT\u2019nin yeni konumunun konsey faaliyetlerine yeterince yan\u0131t verememesi nedeniyle son d\u00f6nemde T.C. Pekin B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nin de deste\u011fi ile i\u015fbirli\u011fi yap\u0131labilecek yeni kurulu\u015flara y\u00f6nelik aray\u0131\u015flara girilmi\u015ftir.<\/p>\n

T\u00fcrk-\u00c7in \u0130\u015f Konseyinin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6neme ili\u015fkin hedefleri aras\u0131nda;<\/p>\n

\uf0a7Konsey\u2019in daha etkin \u00e7al\u0131\u015fabilmesini teminen CCPIT d\u0131\u015f\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yap\u0131labilecek daha etkin kurumlar\u0131n tespiti ve bunlarla ili\u015fki kurulmas\u0131<\/p>\n

\uf0a7B\u00f6lgelerde yerel oda ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131 \u00f6rg\u00fctleri ile ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi ve bu b\u00f6lgelere ili\u015fkin etkinlik s\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n

\uf0a7D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli yat\u0131r\u0131mc\u0131 \u00fclkeleri aras\u0131na girmeye ba\u015flayan \u00c7in sermayesinin T\u00fcrkiye\u2019deki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalara a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesi<\/p>\n

\uf0a7\u0130ki \u00fclke aras\u0131nda T\u00fcrkiye aleyhine giderek b\u00fcy\u00fcyen d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n dengelenmesi amac\u0131 ile sadece kota ve anti-damping gibi \u00f6nlemler uygulamak yerine T\u00fcrk firmalar\u0131n\u0131n daha aktif bir politika izleyerek giderek b\u00fcy\u00fcyen \u00c7in i\u00e7 pazar\u0131nda yerlerini alabilmelerini teminen \u00c7in\u2019de yat\u0131r\u0131m yapmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek \u00fczere bilgilendirilmeleri ve b\u00f6ylece \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerde \u00c7in ile rekabet edebilmeleri yer almaktad\u0131r<\/p>\n

T\u00dcRK\u0130YE \u0130LE \u00c7.H.C. ARASINDA \u0130MZALANMI\u015e OLAN ANLA\u015eMALAR<\/strong><\/p>\n

04.A\u011fu.71       Diplomatik \u0130li\u015fki Kurulmas\u0131na Dair Ortak Bildiri<\/p>\n

14.Eyl.72        Sivil Hava Ula\u015f\u0131m Anla\u015fmas\u0131 ( Aral\u0131k 1986\u2019da tadil edilmi\u015ftir)<\/p>\n

16.Tem.74       Ticaret Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

18.May.81      Ticaret Protokol\u00fc<\/p>\n

19.Ara.81        Ekonomik, S\u0131na\u00ee ve Teknik \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

11.Oca.84       T\u00fcrkiye Radyo Televizyon Kurumu Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile \u00c7HC Radyo                             Televizyon Bakanl\u0131\u011f\u0131 Aras\u0131ndaki \u0130\u015fbirli\u011fi Protokol\u00fc<\/p>\n

04.Haz.85       Anadolu Ajans\u0131 ile Xinhua Haber Ajans\u0131 Aras\u0131ndaki \u0130\u015fbirli\u011fi Protokol\u00fc<\/p>\n

06.Mar.89       Konsolosluk S\u00f6zle\u015fmesi<\/p>\n

24.Ara.89        Resmi Pasaportlara Dair Anla\u015fma Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 Olarak Vizeden Muaf K\u0131l\u0131nmas\u0131na                Dair Anla\u015fma<\/p>\n

19.Mar.90       Standardizasyon Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

14.Eki.90        Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7in Devlet Eczac\u0131l\u0131k \u0130daresi aras\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Alan\u0131nda                       \u0130\u015fbirli\u011fi Yap\u0131lmas\u0131na \u0130li\u015fkin Anla\u015fma<\/p>\n

30.Eki.90        Bilim ve Teknoloji Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

13.Kas.90       Yat\u0131r\u0131mlar\u0131n Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 Korunmas\u0131 ve Te\u015fviki Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

09.May.91      Turizm Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

28.Eyl.92        Hukuki, Ticari ve Cezai Konularda Adli Yard\u0131mla\u015fma Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

10.Eki.92        Sa\u011fl\u0131k Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

23.Eki.92        Denizcilik Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

09.Kas.93       K\u00fclt\u00fcrel \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

10.Kas.94       Sa\u011fl\u0131k Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Ek Protokol\u00fc<\/p>\n

May.95           Uluslararas\u0131 M\u00fcteahhitler Birli\u011fi ile \u00c7in Uluslararas\u0131 M\u00fcteahhitler Birli\u011fi              aras\u0131nda imzalanan Niyet Mektubu<\/p>\n

23.May.95      Gelir \u00dczerinden Al\u0131nan Vergilerde \u00c7ifte Vergilendirmeyi \u00d6nleme ve Vergi                     Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na Engel Olma Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

May\u0131s 1996     Turizm Karma Komisyonu I. Toplant\u0131s\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Protokol\u00fc<\/p>\n

Nis.97                         Su Kaynaklar\u0131n\u0131n Geli\u015ftirilmesi Alan\u0131nda Bilimsel ve Teknik \u0130\u015fbirli\u011fini                             \u00d6ng\u00f6ren Protokol<\/p>\n

Ekim 1997      Ormanc\u0131l\u0131k alan\u0131nda i\u015fbirli\u011fini \u00f6ng\u00f6ren \u0130yi niyet Protokol\u00fc<\/p>\n

13.Kas.97       D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda Siyasi \u0130sti\u015fare Mekanizmas\u0131 Kurulmas\u0131na \u0130li\u015fkin                Mutabakat Muht\u0131ras\u0131<\/p>\n

Nisan 1998     12. Karma Ekonomik Komisyon Mutabakat Muht\u0131ras\u0131<\/p>\n

08.Kas.98       2001 y\u0131lar\u0131n\u0131 kapsayan K\u00fclt\u00fcr De\u011fi\u015fim Program\u0131<\/p>\n

11.Tem.99       TC \u00c7HC I. D\u00f6nem Karma Turizm Toplant\u0131s\u0131 Protokol\u00fc<\/p>\n

04.Nis.00        TSE ile \u00c7HC Devlet Giri\u015f \u00c7\u0131k\u0131\u015f Denetim ve Karantina \u0130daresi Aras\u0131nda                          \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

19.Nis.00        \u00c7HC Cumhurba\u015fkan\u0131 Jiang Zemin’in \u00fclkemize ziyareti vesilesiyle imzalanan                    Ortak Bildiri<\/p>\n

19.Nis.00        Enerji Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi \u00c7er\u00e7eve Protokol\u00fc<\/p>\n

19.Nis.00        13. Karma Ekonomik Komisyon Mutabakat Muht\u0131ras\u0131<\/p>\n

13.Nis.01        Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7HC Mili Denetim Kurumu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda                           \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

14.Ara.01        TC Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7HC Mili Turizm \u0130daresi Aras\u0131nda \u00c7in                                        Vatanda\u015flar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye Seyahatine \u0130li\u015fkin Uygulama Plan\u0131<\/p>\n

05.Nis.02        TC \u00c7HC 14.Karma Ekonomik Komisyonu Toplant\u0131s\u0131 Mutabakat Muht\u0131ras\u0131<\/p>\n

16.Nis.02        Tar\u0131m Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Mutabakat Zapt\u0131<\/p>\n

16.Nis.02        G\u00fcmr\u00fck \u0130darelerinin Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 Yard\u0131mla\u015fmas\u0131na \u0130li\u015fkin Anla\u015fma<\/p>\n

16.Nis.02        Enformasyon Teknolojisi Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi Mutabakat Zapt\u0131<\/p>\n

27.May.02      T.C. Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130sk\u00e2n Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7HC \u0130mar Bakanl\u0131\u011f\u0131 Aras\u0131nda                              Mutabakat Muht\u0131ras\u0131<\/p>\n

04.Eyl.03        T.C. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7HC Kamu G\u00fcvenli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 Aras\u0131nda Ortak                      \u00c7al\u0131\u015fma Grubu Olu\u015fturulmas\u0131na Dair Mutabakat Muht\u0131ras\u0131<\/p>\n

Hong Kong \u00d6zel \u0130dare B\u00f6lgesi<\/p>\n

02.Nis.98        T\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmeti ile \u00c7in Halk Cumhuriyeti Hong Kong \u00d6zel                     \u0130dari B\u00f6lgesi H\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda Hava Ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 Anla\u015fmas\u0131<\/p>\n

\u0130nceleme – \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc Maliyetleri ve \u00c7in ile Rekabet<\/strong><\/p>\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti ekonomisinin geli\u015fimine dair g\u00fcvenilir istatistik\u00ee verilerin bulunmamas\u0131 bu \u00fclkenin rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn k\u00fcresel \u00e7er\u00e7evede k\u0131yaslanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ancak \u00c7in\u2019in d\u00fcnya ekonomisindeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 bu t\u00fcr verilere gereksinimini belirginle\u015ftirmektedir. Amerikan \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc \u0130statistikleri B\u00fcrosu bu gereksinimlere yan\u0131t verebilmek amac\u0131yla kapsaml\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma yaparak \u00c7in sanayinde i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyetlerinin do\u011fru \u00f6l\u00e7\u00fclmesi i\u00e7in bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re 2002 y\u0131l\u0131nda \u00c7in fabrikalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n saatlik \u00fccreti yakla\u015f\u0131k saatte 64 sentir. Yakla\u015f\u0131k dahi olsa eldeki verilerden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f en iyi tahmin say\u0131lan bu rakama hizmet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fccretler, i\u015fveren taraf\u0131ndan sa\u011flanan ek katk\u0131lar ve sosyal sigorta primi de d\u00e2hildir. Ayr\u0131ca yaln\u0131z kentlerdeki de\u011fil kasaba ve k\u0131rsaldaki fabrika \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131r. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lacak olunursa \u00f6rne\u011fin ABD\u2019li bir fabrika \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 saate ortalama 21,11 dolar \u00fccret kazanmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada i\u015flenen di\u011fer 30 \u00fclkede ise fabrika \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ortalama 14,22 dolar \u00fccret almaktad\u0131rlar. Bunlar aras\u0131nda Meksikal\u0131 i\u015f\u00e7iler saate 2,84 dolar ile en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret seviyesindedirler.<\/p>\n

\u00c7in\u2019de kentlerde \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcretim i\u015f\u00e7ilerinin say\u0131ca 38 milyon oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmektedir. Bu i\u015f\u00e7ilerden 30 milyonunun saatlik ortalama \u00fccreti 1,06 dolard\u0131r. 71 milyon k\u0131rsal ve kasaba fabrikas\u0131n\u0131n \u00fccretleri ise saatlik ortalama 46 sentir. Dikkat edilmesi gereken bir ba\u015fka nokta da bahsedilen \u00fccretlerin sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Buna g\u00f6re \u00c7in\u2019de kazan\u0131lan 0,64 dolarl\u0131k saat \u00fccreti ABD \u015fartlar\u0131nda 2,96 dolarl\u0131k al\u0131m g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rman\u0131n verdi\u011fi di\u011fer \u00e7e\u015fitli bilgilere g\u00f6re ise kentlerdeki fabrikalarda \u00e7al\u0131\u015fan \u00c7inli i\u015f\u00e7ilerin \u00fccreti 1990\u20132002 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda iki kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca kent d\u0131\u015f\u0131ndaki yerle\u015fim birimlerinde de \u00fccretler artm\u0131\u015ft\u0131r ancak \u00e7al\u0131\u015fma bu art\u0131\u015f\u0131 kestirememektedir. Ayr\u0131ca 1995\u20132002 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda kentlerdeki i\u015f\u00e7ilerden 11 milyonu kamu kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, ayn\u0131 d\u00f6nemde kent d\u0131\u015f\u0131nda ise 5 milyon ek istihdam yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00c7in\u2019de yerle\u015fik faaliyet g\u00f6stermeyi planlayan firmalar ise kararlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fl\u0131ca \u00e7\u0131kar\u0131m olan saatlik 64 sent i\u015f\u00e7i \u00fccreti ortalamas\u0131na dayand\u0131rmamal\u0131d\u0131rlar; zira bu firmalar kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndan faydalanabilmek ve d\u0131\u015fsal maliyetleri azaltabilmek amac\u0131yla kent merkezlerinde konu\u015flanmakta, nitelikli i\u015f\u00e7ilerle \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tercih etmekte ve y\u00fcksek i\u015f\u00e7i maliyetleriyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Amerikan \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc \u0130statistikleri B\u00fcrosu yay\u0131nlar\u0131na g\u00f6re \u00c7in, Asya-Pasifik b\u00f6lgesinde en d\u00fc\u015f\u00fck<\/strong><\/p>\n

i\u015f\u00e7i maliyetine sahip \u00fclkelerden biridir. Avrupa \u00fclkeleri ise y\u00fcksek i\u015f\u00e7i maliyetlerinde ba\u015f\u0131 \u00e7ekmekte ve k\u0131tan\u0131n kuzeyine do\u011fru maliyetler tavana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Akdeniz \u00fclkelerinin ve Orta ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinin maliyetlerinin ise nispeten d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de ise T\u0130SK taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan  \u201c\u00c7al\u0131\u015fma \u0130statistikleri ve \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc Maliyetleri\u201d ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re 2003 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk imalat sanayi i\u015f\u00e7ilerinin saatlik ortalama \u00fccreti 10.352.000 TL\u2019ye kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. Bu da 2003 y\u0131l\u0131 ortalama dolar kuru 1.498.763 TL. ile hesapland\u0131\u011f\u0131nda 6,92 dolar etmektedir ve bu rakam a\u015fa\u011f\u0131da verilen Tablo 1\u2019e eklenmi\u015ftir.<\/p>\n

Tablo 1\u2019de de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere k\u00fcresel \u00e7apta i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyeti \u00c7in\u2019den daha d\u00fc\u015f\u00fck olan \u00fclkeler bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Hindistan, Sri Lanka ve Endonezya gibi \u00fclkelerde saatlik \u00fcretim maliyeti 0,64 dolardan daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Ancak tedarik ve yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131nda \u00fcretim maliyetleri \u00f6nemli rol oynasalar da i\u015f\u00e7ilik kalitesi, zaman y\u00f6netimi, \u00fcretim kapasitesi, \u00fcretim deneyimi ve g\u00fcven gibi bir dizi farkl\u0131 etmen de bu karara etki etmektedir. Bu y\u00fczdendir ki \u00c7in son 20 y\u0131lda olu\u015fturdu\u011fu y\u00fcksek \u00fcretim kapasitesiyle d\u00fcnyan\u0131n tercih eti\u011fi bir numaral\u0131 \u00fcretim \u00fcss\u00fc konumuna gelmi\u015ftir. Bu durum k\u00fcresel ekonomilerde bir yeniden yap\u0131lanmaya yol a\u00e7makta, \u00f6zelikle de d\u00fc\u015f\u00fck i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyetleri ile yat\u0131r\u0131m \u00e7ekmeye ve ihracatlar\u0131n\u0131 rekabet\u00e7i hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer geli\u015fmekte olan \u00fclkeleri etkilemektedir.<\/p>\n

Tablo 1 – \u00c7e\u015fitli \u00dclkelerde \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n Saatlik \u00dccretleri, ABD Dolar\u0131<\/strong><\/p>\n

Uluslararas\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131nda dikkate al\u0131nan bir ba\u015fka \u00f6ge de \u00fcretkenliktir. \u00dcretkenlik bir i\u015f\u00e7inin bir saatlik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucu meydana gelen \u00fcr\u00fcn miktar\u0131na i\u015faret eder. Bir \u00fclkede birim i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyetini hesaplamak i\u00e7in \u00fccretler kadar \u00fcretkenli\u011fi de hesaba katmak gerekir. \u00c7inli Ekonomist Chi Hung Kwan, maa\u015flar, \u00fcretkenlik ve i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyetleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi UNCTAD (Ticaret ve Yat\u0131r\u0131m Konferans\u0131) 2002 y\u0131l\u0131 Raporu verilerine g\u00f6re \u015fu \u015fekilde hesaplam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

Birim \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc Maliyeti<\/p>\n

\u00dccretler (A)            \u00dcretkenlik (B)                 A\/B x 100<\/p>\n

ABD                                               100,0                 100,0                                   100,0<\/p>\n

\u0130sve\u00e7                                                74,5                   53,8                                    138,5<\/p>\n

Japonya                                           62,6                   67,8                                      92,3<\/p>\n

Singapur                                          49,0                   49,0                                    100,0<\/p>\n

Tayvan                                             43,1                   24,4                                    176,6<\/p>\n

Kore                                                27,0                   43,9                                      61,5<\/p>\n

\u015eili                                                   26,2                   42,5                                      61,6<\/p>\n

Meksika                                           16,3                   30,3                                      53,8<\/p>\n

T\u00fcrkiye                                            15,7                   22,7                                      69,2<\/p>\n

Malezya                                           10,9                   12,9                                      84,5<\/p>\n

Filipinler                                           8,6                    15,9                                      54,1<\/p>\n

Bolivya                                             7,7                    16,8                                      45,8<\/p>\n

M s r                                                 5,9                     5,1                                      115,7<\/p>\n

Kenya                                               5,4                     3,5                                      154,3<\/p>\n

Endonezya                                       4,6                     6,6                                       69,7<\/p>\n

Zimbabwe                                        4,6                     5,0                                       92,0<\/p>\n

Hindistan                                         3,1                     2,9                                      106,9<\/p>\n

\u00c7in                                                   2,1                     2,7                                       77,8<\/p>\n

Tablo 2 – Se\u00e7ilmi\u015f \u00dclkelerde Birim \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc Maliyetleri G\u00f6stergesi<\/strong><\/p>\n

ABD=100 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n

Avrupa                                                                            Asya – Pasifik<\/p>\n

Danimarka                                             32,18                  Japonya                      20,09<\/p>\n

Norve\u00e7                                                   31,55                  Avustralya                 20,05<\/p>\n

Almanya                                                29,91                  Yeni Zelanda             11,13<\/p>\n

\u0130svi\u00e7re                                                    27,87                  Kore                           10,28<\/p>\n

Bel\u00e7ika                                                   27,73                  Singapur                      7,41<\/p>\n

Finlandiya                                              27,17                  Tayvan                         5,84<\/p>\n

Hollanda                                                26,84                  Hong Kong \u00d6\u0130B         5,54<\/p>\n

Avusturya                                              25,38                  Filipinler                      0,70<\/p>\n

\u0130sve\u00e7                                                      25,18                  \u00c7in                               0,64<\/p>\n

L\u00fcksemburg                                           23,11                  Sri Lanka                     0,49<\/p>\n

Fransa                                                    21,13                  Hindistan                     0,40<\/p>\n

\u0130ngiltere                                                 20,37<\/p>\n

\u0130rlanda                                                   19,14                  Amerika<\/p>\n

\u0130talya                                                     18,35                  ABD                          21,97<\/p>\n

\u0130spanya                                                  14,96                  Kanada                      19,28<\/p>\n

\u0130srail                                                       11,73                  Meksika                       2,84<\/p>\n

Yunanistan                                              8,94                  Brezilya                       2,67<\/p>\n

Portekiz                                                   6,23<\/p>\n

T\u00fcrkiye                                                    6,92<\/p>\n

\u00c7ek Cumhuriyeti                                     4,71<\/p>\n

Polonya                                                   2,50<\/p>\n

Kaynak: ABD \u00c7al\u0131\u015fma<\/p>\n

\u0130statistikleri B\u00fcrosu, 2004<\/p>\n

Maliyet hesab\u0131 yap\u0131l\u0131rken \u00fccretler yan\u0131nda \u00fcretkenlik de hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00c7in\u2019in nominal avantaj\u0131 k\u0131smen t\u00f6rp\u00fclenmekte, ancak buna ra\u011fmen benzer bir b\u00fcy\u00fcme trendi g\u00f6sterdi\u011fi Hindistan\u2019dan daha avantajl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu avantaja ek olarak ekonomisinin son 20 y\u0131ld\u0131r ortalama %8 b\u00fcy\u00fcmesi, ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi reformlar, d\u00fcnyada ba\u015f\u0131 \u00e7eken yabanc\u0131 do\u011frudan sermaye giri\u015fi ve dev ticaret hacmi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00fclkenin k\u00fcresel \u00e7apta a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve di\u011fer geli\u015fmekte olan \u00fclkeler taraf\u0131ndan tehdit olarak alg\u0131lanmas\u0131n\u0131n nedenleri daha iyi anla\u015f\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin yak\u0131n gelecekte \u00c7in\u2019in d\u00fcnya tekstil sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn %50\u2019sine h\u00e2kim olaca\u011f\u0131na dair g\u00f6r\u00fc\u015fler a\u011f\u0131rl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r ki, bu da 200 milyar dolarl\u0131k bir pazar ve di\u011fer \u00fclkelerde 30 milyon ki\u015finin i\u015fsiz gelmesi anlam\u0131na gelmektedir. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda geli\u015fmekte olan \u00fclkeler i\u00e7in uzmanlar taraf\u0131ndan \u00f6nerilen stratejiler sekt\u00f6rel yap\u0131larda bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn desteklenmesi ve vas\u0131fs\u0131z i\u015f\u00e7ilik gerektiren toptan \u00fcretimden vazge\u00e7ilerek i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn teknik, sofistike, katma de\u011feri y\u00fcksek \u00fcretime y\u00f6nlendirilmesidir. \u00d6rne\u011fin Kuzey \u0130talya\u2019da tekstil ve haz\u0131r giyim sekt\u00f6rlerinde \u00fcretim daha d\u00fc\u015f\u00fck sabit maliyeti olan b\u00f6lgelere kayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve buradan tasarruf edilen kaynaklar giysi tasar\u0131m\u0131 ve uluslararas\u0131 pazarlama a\u011flar\u0131 kurulmas\u0131na aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. ABD\u2019de NAFTA \u00fcyeli\u011fi sonras\u0131 Meksika\u2019dan bitmi\u015f otomobil ithalat\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ancak ayn\u0131 \u00fclkeye oto yedek par\u00e7alar\u0131 ihracat\u0131 d\u00f6rt kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve b\u00f6ylece sermaye yo\u011fun ve daha y\u00fcksek \u00fccretli i\u015fler korunabilmi\u015ftir. Yeni AB \u00fcyesi Orta ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde ise \u00fccretleri orta seviyede olan iyi e\u011fitimli bilim adamlar\u0131 ve m\u00fchendisler bu \u00fclkelere rekabet avantaj\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f ve Bat\u0131 Avrupal\u0131 \u00fclkelerden yat\u0131r\u0131m \u00e7ekilmesine \u00f6nayak olmu\u015flard\u0131r. Benzer bir \u015fekilde Hindistan\u2019da i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn iyi \u0130ngilizce konu\u015fmas\u0131 bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve ta\u015feron hizmetlerin bu \u00fclkede at\u0131l\u0131m g\u00f6stermesinde etken olmu\u015ftur. ASEAN \u00fclkeleri Avrupa\u2019ya denk pazar b\u00fcy\u00fckl\u00fckleriyle yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in \u00e7e\u015fitli f\u0131rsatlar ve sunmakta ve ihracat \u00fcss\u00fc olmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermektedirler. Meksika d\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok t\u00fcketen pazar\u0131n\u0131n kom\u015fusudur ve bu \u00f6zeli\u011fi beyaz e\u015fya, televizyon gibi ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k maliyetinin y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fcr\u00fcnlerin ve taze g\u0131da gibi zaman k\u0131s\u0131tlamas\u0131 olan \u00fcr\u00fcnlerin ABD\u2019ye ihracat\u0131nda bu \u00fclkeye avantaj sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak \u00c7in ve Hindistan\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli \u00fcretiminin ekonomik yap\u0131y\u0131 ve istihdam da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 tehdit eti\u011fi \u00fclkelerde rekabet avantajlar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmak ve orta ve uzun vadeli stratejileri bu avantajlar\u0131n \u00fczerine in\u015fa etmek esas olmaktad\u0131r. Bunun tersi y\u00f6nde bir strateji izleyerek ucuz \u00fcretim yapan \u00fclkelerle rekabete uluslararas\u0131 sermayeyi \u00e7ekebilmek i\u00e7in vergi indirimleri ve di\u011fer mali kolayl\u0131klar sa\u011flamak ise uzun vadede yararl\u0131 bir strateji olmad\u0131\u011f\u0131 gibi devlet gelirlerinin \u00e7okuluslu \u015firketlere aktar\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. H\u00e2lbuki bu kaynaklar\u0131n telekom\u00fcnikasyon, ula\u015ft\u0131rma ve enerji altyap\u0131lar\u0131na ayr\u0131lmas\u0131 daha sonu\u00e7 al\u0131c\u0131 bir yol olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130nceleme – \u00c7in Turizmi<\/strong><\/p>\n

Ba\u015fta \u00c7in olmak \u00fczere son y\u0131larda her alanda adlar\u0131ndan s\u0131k\u00e7a bahsettiren Uzakdo\u011fu \u00fclkelerinin turizm alan\u0131nda da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6neme damgalar\u0131n\u0131 vurmalar\u0131 beklenmektedir. Turist g\u00f6nderen \u00fclkeler kategorisinde Bat\u0131 medeniyetinin sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkeleri geleneksel olarak ba\u015f\u0131 \u00e7ekmekte olsa da, kalk\u0131nmakta olan Asya-Pasifik ve Orta Avrupa \u00fclkeleri ile Orta Do\u011fu \u00fclkeleri \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 turist say\u0131s\u0131 giderek artma e\u011filimindedir. 1990 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada turistik giri\u015f yapan her 100 ki\u015fiden 58\u2019i Avrupa, 22\u2019si Amerika, 13\u2019\u00fc Asya \u2013 Pasifik B\u00f6lgesi \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 iken, 2002 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde 57\u2019si Avrupa, 17\u2019si Amerika ve 19\u2019u Asya \u2013 Pasifik B\u00f6lgesi \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 olmu\u015ftur. D\u00fcnya turizminde uzak mesafeli b\u00f6lgeler aras\u0131 seyahatler b\u00f6lge i\u00e7i seyahatlere k\u0131yasla daha h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme g\u00f6sterse de son d\u00f6nemde bunun tersi ya\u015fanm\u0131\u015f ve her 10 turistten 8\u2019i kom\u015fu \u00fclkeleri ziyaret etmi\u015ftir. B\u00f6lgesel turizmin y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mesinde Asyal\u0131lar\u0131n pay\u0131 b\u00fcy\u00fck olmu\u015ftur.<\/p>\n

1990\u20132002 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda d\u00fcnyada turist say\u0131s\u0131 %53 oran\u0131nda artm\u0131\u015fken Asya-Pasifik b\u00f6lgesine gelen turistlerin say\u0131s\u0131 %127 art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. Yine 1990\u2019da d\u00fcnyada her 100 turistin 13\u2019\u00fc bu b\u00f6lgeyi se\u00e7erken 2002\u2019de bu say\u0131 19\u2019a \u00e7\u0131km\u0131\u015f; bu art\u0131\u015f Amerika ve Avrupa k\u0131talar\u0131n\u0131n aleyhine ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu b\u00fcy\u00fcmeye paralel olarak turizm gelirleri de art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015f ve 2002 y\u0131l\u0131nda Asya \u2013 Pasifik b\u00f6lgesini ziyaret eden turistler ki\u015fi ba\u015f\u0131 ortalama 720 dolarl\u0131k harcama yaparak 95 milyar dolar turizm geliri b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Bu d\u00fczey, d\u00fcnya s\u0131ralamas\u0131nda %50 ile ilk s\u0131ray\u0131 alan Avrupa ile %24 ile ikinci s\u0131ray\u0131 alan Amerika\u2019n\u0131n ard\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131ray\u0131 alarak %20\u2019lik bir paya kar\u015f\u0131l\u0131k gelmi\u015ftir. B\u00f6lgede bu b\u00fcy\u00fcme gidi\u015fat\u0131n\u0131 destekleyen en \u00f6nemli unsur ise Japon ekonomisinin zay\u0131f durumuna ra\u011fmen hareketlenen b\u00f6lge i\u00e7i turizmdir. \u00d6zelikle \u00c7in ve Hong Kong gibi \u00fclkeler daha g\u00fcneydeki Avustralya ve Yeni Zelanda\u2019ya k\u0131yasla b\u00fcy\u00fcmeye daha fazla katk\u0131da bulunmaktad\u0131rlar. Daha sonra ise s\u0131ras\u0131yla Malezya, Tayland, Singapur, Makao ve G. Kore gelmektedir. Yine 2002 y\u0131l\u0131nda turizm gelirlerinde \u00c7in ve Hong Kong ba\u015f\u0131 \u00e7ekmi\u015f ve b\u00f6lgesel turizm gelirlerinin %30\u2019unu alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

2020 y\u0131l\u0131na dair yap\u0131lan kestirimler, biny\u0131l ba\u015f\u0131nda 700 milyon civar\u0131nda olan turist say\u0131s\u0131n\u0131n 2010 itibariyle 1, 2020 itibariyle de 1,5 milyara ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Asya \u2013 Pasifik \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 turistlerin ise y\u0131l\u0131k %6,5 b\u00fcy\u00fcme ile 2020 y\u0131l\u0131nda 405 milyona ula\u015fmas\u0131 ve b\u00f6ylece her d\u00f6rt turistten birinin bu b\u00f6lgeden gelmesi beklenmektedir. Ayn\u0131 b\u00f6lgenin 2020 y\u0131l\u0131nda 397 milyon turist taraf\u0131ndan ziyaret edilmesi ve Avrupa (717 milyon) ile Amerika (282 milyon) aras\u0131nda ikinci s\u0131rada yer almas\u0131 beklenmektedir. Asya Pasifik B\u00f6lgesi\u2019nin d\u00fcnya turizminde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcren bu tahminlerin en b\u00fcy\u00fck dayana\u011f\u0131 elbette ki \u00c7in\u2019deki b\u00fcy\u00fck potansiyeldir.<\/p>\n

2020 Y\u0131l\u0131nda Turist G\u00f6nderen \u00dclkelerin K\u00fcresel Pazar Paylar<\/strong><\/p>\n

Milyon Turist          Pay %<\/p>\n

1                   Almanya                     152,9                        9,8<\/p>\n

2                   Japonya                      141,5                        9,1<\/p>\n

3                   ABD                           123,3                        7,9<\/p>\n

4                   \u00c7in                              100,0                        6,4<\/p>\n

5                   \u0130ngiltere                      94,5                          6,1<\/p>\n

6                   Fransa                        54,6                          3,5<\/p>\n

7                   Hollanda                     45,6                          2,9<\/p>\n

8                   \u0130talya                          35,2                          2,3<\/p>\n

9                   Kanada                      31,3                          2,0<\/p>\n

10                 Rusya Fed.                 30,5                          2,0<\/p>\n

\u201c\u00c7in tarihinin son 2000 y\u0131l\u0131 i\u00e7in Xi\u2019an, 1000 y\u0131l\u0131 i\u00e7in Pekin, 100 y\u0131l\u0131 i\u00e7in \u015eanghay\u2019\u0131 g\u00f6rmelisiniz\u201d slogan\u0131 ve \u201cM\u00fckemmel Kentler Program\u0131\u201d ile \u00e7e\u015fitli kentlerine turist \u00e7ekmeyi hedefleyen \u00c7in, son d\u00f6nemde pop\u00fcler bir turistik \u00e7ekim merkezi haline gelmi\u015ftir ve bu alanda da d\u00fcnya dengelerini de\u011fi\u015ftirmeye do\u011fru ilerlemektedir. 2002 y\u0131l\u0131nda Asya-Pasifik b\u00f6lgesini ziyaret eden 131 milyon turistten 37 milyonu (%28) \u00c7in\u2019i se\u00e7mi\u015f ve bu da bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re %11\u2019lik bir b\u00fcy\u00fcmeye kar\u015f\u0131l\u0131k gelerek \u00c7in\u2019e k\u00fcresel turizmde %5,2\u2019lik bir pay vermi\u015f ve Fransa, \u0130spanya, ABD ve \u0130talya\u2019n\u0131n ard\u0131ndan be\u015finci konuma getirmi\u015ftir. Turizm gelirlerinde de be\u015finci s\u0131rada olan \u00c7in, 2002 y\u0131l\u0131nda 20,4 milyar dolar turizm geliri elde ederek d\u00fcnya turizminin %4,3\u2019l\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmu\u015ftur. 2003 y\u0131l\u0131nda Irak sava\u015f\u0131 ve SARS gibi nedenlerle darbe yiyen \u00c7in, %10\u2019luk bir daralmayla sadece 33 milyon turist a\u011f\u0131rlam\u0131\u015f ve 17,4 milyar dolar gelir elde edebilmi\u015f; ancak takip eden 2004 y\u0131l\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yaralar\u0131n\u0131 sarm\u0131\u015ft\u0131r. 2020 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde y\u0131l\u0131k (g\u00fcn\u00fcbirlik ziyaretler d\u00e2hil) 130 milyon ziyaret\u00e7inin bu \u00fclkeyi ziyaret etmesi ve d\u00fcnyan\u0131n en fazla turist \u00e7eken \u00fclkesinin \u00c7in olmas\u0131 beklenmektedir. Bu da ayn\u0131 y\u0131l 2 trilyon dolar olmas\u0131 beklenen d\u00fcnya turizm sekt\u00f6r\u00fc pastas\u0131ndan \u00c7in\u2019in yakla\u015f\u0131k 130 milyar dolarl\u0131k bir pay alacak olmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n

Turist g\u00f6ndermede de iddial\u0131 konuma gelen \u00c7in, vatanda\u015flar\u0131n\u0131n yabanc\u0131 \u00fclkelere ziyaretleri \u00fczerindeki kontrol ve k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 kademeli olarak hafifletilmektedir. Ayr\u0131ca \u00c7in Ulusal Turizm \u0130daresi (CNTA) taraf\u0131ndan turizm destinasyonu stat\u00fcs\u00fc verilen 63 \u00fclkeyi giderek daha fazla say\u0131da \u00c7inli turist ziyaret etmektedir. Gelirlerin artmas\u0131, orta s\u0131n\u0131f\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesi, televizyon ve internet gibi yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcrlerine olan ilgiyi art\u0131rmas\u0131 gibi etmenler sonucu \u00c7in\u2019de turizm patlamas\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015f ve ki\u015fisel nedenlerle yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan \u00c7inlilerin toplam yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kanlara oran\u0131 1998\u20132002 d\u00f6neminde %38,1\u2019den %60,8\u2019e y\u00fckselmi\u015ftir. Ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00fclkedeki turizm acentelerinin say\u0131s\u0131 6222\u2019den 11552\u2019ye y\u00fckselmi\u015ftir. Bu acentelerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc yerli acentelerken takriben 1300 acente da yabanc\u0131 stat\u00fcs\u00fcnde faaliyet g\u00f6stermektedir. Bu g\u00f6stergeler bir\u00e7ok \u00fclkenin turizm stratejisinde \u00c7in\u2019e giderek daha fazla \u00f6nem vermesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya Turizm \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn tahminlerine g\u00f6re 2020 itibariyle y\u0131lda 100 milyon \u00c7inli turist d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerine seyahat edecek ve Almanya, Japonya ve ABD\u2019den sonra d\u00fcnyada en fazla turist g\u00f6nderen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00fclke konumuna y\u00fckselecektir. Bu tahminler \u00c7in taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015f turizm \u00fclkelerindeki tan\u0131t\u0131m \u00e7abalar\u0131n\u0131 artt\u0131rmakta ve \u00c7inli turistleri \u00e7ekebilmek i\u00e7in k\u00fcresel rekabet giderek k\u0131z\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu rekabetin 2004 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya turizminin hareketlenmesine ve sava\u015f ve ter\u00f6r gibi nedenlerle birikmi\u015f potansiyelin de\u011ferlendirilmesine \u00f6nemli katk\u0131s\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Bu rekabete \u00f6nemli bir akt\u00f6r olan Avrupa Birli\u011fi ile \u00c7in aras\u0131nda 2004\u2019\u00fcn \u015eubat ay\u0131nda Onaylanm\u0131\u015f Destinasyon Stat\u00fcs\u00fc Anla\u015fmas\u0131 ve May\u0131s ay\u0131nda da Turizm Anla\u015fmas\u0131 imzalanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f ve \u00c7inli acenteler bu \u00fclkelere turist g\u00f6t\u00fcrebilme hakk\u0131 kazanm\u0131\u015flard\u0131r. 2004 y\u0131l\u0131nda fiyatlar\u0131 \u00e7o\u011funlukla 1000 ila 1800 dolar aras\u0131nda de\u011fi\u015fen 5\u201315 g\u00fcnl\u00fck turlarla 900.000 \u00c7inli turist Avrupa\u2019y\u0131 ziyaret etmi\u015ftir. Bunlar\u0131n 200.000\u2019i \u00c7inli turistlerin en \u00e7ok ilgisini \u00e7eken Paris\u2019i se\u00e7mi\u015ftir ve 2005 y\u0131l\u0131nda bu rakam\u0131n 280.000\u2019i bulmas\u0131 beklenmektedir. Fransa bu rakam\u0131 yakalamak i\u00e7in \u00c7in\u2019de yo\u011fun tan\u0131t\u0131m kampanyalar\u0131 d\u00fczenlemi\u015f ve Fransa\u2019da yerle\u015fik \u00c7inlileri bu kampanyalar\u0131n organizasyonunda \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.  Almanya da benzer tan\u0131t\u0131m giri\u015fimlerinde bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Bavarya Eyaleti Turizm \u0130daresi \u015eanghayl\u0131 bir televizyon kanal\u0131yla anla\u015farak rekl\u00e2m niteli\u011finde bir program haz\u0131rlam\u0131\u015f ve yay\u0131nlatm\u0131\u015f, ayr\u0131ca \u00c7ince bir internet sitesi haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ngiltere ve ABD gibi \u00fclkeler \u00c7in vatanda\u015flar\u0131na vizede kolayl\u0131klar sa\u011flam\u0131\u015f; Hong Kong ise ekolojik parklar ve elektrikli gezi arabalar\u0131 gibi seyahate beraber \u00e7\u0131kma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olan \u00c7inli ailelere y\u00f6nelik projeler hayata ge\u00e7irmi\u015ftir. Benzer giri\u015fimlerde bulunan \u00fclkeler aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye b\u00f6lgesel bir \u00f6rnek vermek gerekirse \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 dikkate de\u011ferdir. Ekim 2004\u2019te imzalanan anla\u015fmayla \u00c7in\u2019in 64. onaylanm\u0131\u015f turizm destinasyonu olan \u00dcrd\u00fcn, bir turizm heyetiyle \u00c7in\u2019i ziyaret etmi\u015f ve \u201c\u00e7\u00f6l ve denizi birle\u015ftiren\u201d ve \u201ckom\u015fular\u0131yla iyi ili\u015fkileri olan\u201d \u00e7ekici ve g\u00fcvenli \u00fclke g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kampanya etraf\u0131nda \u0130srail ve M\u0131s\u0131r gibi b\u00f6lgesel rakiplerle rekabete girilmi\u015ftir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye ise 2001 y\u0131l\u0131nda \u00c7in taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015f destinasyon stat\u00fcs\u00fc kazanm\u0131\u015f ve pazar pay\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmada nispeten erken bir avantaj kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu stat\u00fc ile turizm sekt\u00f6r\u00fcnde bir at\u0131l\u0131m g\u00f6r\u00fclece\u011fi ve y\u0131lda 2 milyon \u00c7inli turistin \u00fclkeye giri\u015f yapaca\u011f\u0131 beklentileri olu\u015fmu\u015f; ancak ger\u00e7ekte bu rakam 2003 y\u0131l\u0131nda 35.000\u2019le s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki tabloda y\u0131lar i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye\u2019ye giri\u015f yapan \u00c7inlilerin say\u0131s\u0131, toplam giri\u015fler i\u00e7indeki oranlar\u0131 ve bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re de\u011fi\u015fimleri verilmi\u015ftir.<\/p>\n

2002                     2003                       2004<\/p>\n

Giri\u015fler                    31.951                 27.557                     35.339<\/p>\n

Pay, %                        0,24                    0,20                         0,20<\/p>\n

De\u011fi\u015fim, %                    –                    -13,75                       28,24<\/p>\n

Kaynak: www.turizm.gov.tr<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere T\u00fcrkiye\u2019ye giren \u00c7inli turist say\u0131s\u0131 beklentileri kar\u015f\u0131lamaktan \u00e7ok uzak kalm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya Turizm Organizasyonu\u2019nun tahminlerine g\u00f6re 2020 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada en fazla turist \u00e7ekecek ilk 10 \u00fclke aras\u0131nda T\u00fcrkiye yer almamaktad\u0131r. Bunun de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in uzun vadeli bir strateji \u00e7er\u00e7evesinde hareket edilmeli ve tan\u0131t\u0131m faaliyetlerine a\u011f\u0131rl\u0131k verilmelidir. Bu faaliyetlere giri\u015fmeden \u00f6nce \u00c7inli turistlerin davran\u0131\u015f \u015fekillerinin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde incelenmesi gerekir. \u00c7in turistlerine dair baz\u0131 \u00f6zelikler \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

\uf0d8  \u00c7inli turistler gezileri s\u0131ras\u0131nda ailece hareket etmeye meyillilerdir<\/p>\n

\uf0d8  \u00c7in pazar\u0131nda rekabet eden turizm acenteleri \u00e7ocuklar\u0131 hedefleyerek ailelerin karar\u0131n\u0131 etkilemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar<\/p>\n

\uf0d8  \u00c7in halk\u0131n\u0131n 60 milyonunun varl\u0131kl\u0131 gelir grubuna, 180 milyonunun orta gelir grubuna d\u00e2hil oldu\u011fu kabul edilmektedir<\/p>\n

\uf0d8  Geli\u015fen Asya ekonomilerinde potansiyel turistler ilk tatil deneyimlerini ya\u015famaktad\u0131r<\/p>\n

\uf0d8  \u00c7inli bir turist ortalama 772 dolar harcamakta; bunun y\u00fczde 12,3\u2019\u00fcn\u00fc otel, y\u00fczde 68,5\u2019lik oran\u0131 ise al\u0131\u015fveri\u015f masraflar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130nceleme – \u00c7inli Firmalar\u0131n \u00c7e\u015fitlendirme Stratejileri<\/strong><\/p>\n

\u00c7in\u2019in en b\u00fcy\u00fck beyaz e\u015fya ve ev elektroni\u011fi \u00fcr\u00fcnleri firmas\u0131 Haier Group, 1993 y\u0131l\u0131nda i\u015ften \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7ilerine yeniden istihdam yaratabilmek ve h\u0131zl\u0131-yemek zinciri devi KFC ile rekabet edebilmek i\u00e7in bir restoran zinciri a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.  \u015eirket bununla da kalmam\u0131\u015f; bilgisayar, cep telefonu ve ila\u00e7 sekt\u00f6rlerine de girmi\u015ftir. Ancak zaman i\u00e7erisinde restoran i\u015fletmecili\u011fi, cep telefonu, ila\u00e7, bilgisayar gibi sekt\u00f6rlerdeki varl\u0131\u011f\u0131 giderek zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7inli firmalar aras\u0131nda b\u00f6yle \u00f6rnekleri \u00e7o\u011faltmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; zira nakit fazlas\u0131 olan ve yerel bankalardan sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir denetime tabi tutulmadan kredi kullanabilen \u00c7inli firmalar \u00f6zelikle elektronik gibi rekabetin kar marjlar\u0131n\u0131 azalt\u0131\u011f\u0131 nispeten doygun sekt\u00f6rlerden di\u011fer alanlara ge\u00e7i\u015f yapmay\u0131 hedeflemektedirler. Yerli kaynaklara g\u00f6re \u00fclkede bu \u015fekilde \u00e7e\u015fitlendirme stratejisi g\u00fcden ve ayn\u0131 anda farkl\u0131 alanlarda rekabet etmeye \u00e7al\u0131\u015fan yerli firmalar\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Bu tip giri\u015fimlere bir \u00f6rnek de \u00fclkenin en b\u00fcy\u00fck bilgisayar firmas\u0131 Lenovo\u2019dur. \u015eirket, amiral gemisi olan bilgisayar \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131\u015f\u0131na ek olarak 2001 y\u0131l\u0131ndan itibaren bili\u015fim hizmetleri ve dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 pazar\u0131na da giri\u015f yapmak istemi\u015f; ancak takip eden 3 y\u0131l boyunca sat\u0131\u015flardaki b\u00fcy\u00fcme azalm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun \u00fczerine eski pozisyonuna geri d\u00f6nmeye karar veren \u015firket, 2004 Aral\u0131k ay\u0131nda d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc IBM firmas\u0131n\u0131n bilgisayar operasyonlar\u0131n\u0131 1,75 milyar dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 sat\u0131n almak i\u00e7in anla\u015fm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece \u00e7e\u015fitlendirme stratejisini geride b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Genel De\u011ferlendirme \u00c7in Halk Cumhuriyeti d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 20\u2019sini bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir \u00fclkenin k\u00fcresel ekonomi ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi hem \u00c7in hem de d\u00fcnya \u00fclkeleri i\u00e7in dengeleri de\u011fi\u015ftirmekte ve \u00f6zelikle k\u00fcresel ticaret kompozisyonunda b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc beraberinde getirmektedir. Son 25 y\u0131lda \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi taraf\u0131ndan kademeli olarak uygulanan reform s\u00fcreci, 2001 y\u0131l\u0131nda \u00fclkenin D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc …<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1123,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[86],"tags":[43],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/612"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=612"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/612\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2556,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/612\/revisions\/2556"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}