{"id":656,"date":"2015-05-04T14:15:58","date_gmt":"2015-05-04T11:15:58","guid":{"rendered":"https:\/\/tesam.org.tr\/?p=656"},"modified":"2015-05-04T14:15:58","modified_gmt":"2015-05-04T11:15:58","slug":"parayi-veren-emri-verir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/parayi-veren-emri-verir-2\/","title":{"rendered":"\u201cPARAYI VEREN EMR\u0130 VER\u0130R!\u201d"},"content":{"rendered":"

Hakan Kalkan<\/strong><\/p>\n

Son y\u0131llarda, sanayi ink\u0131lab\u0131n\u0131 ba\u015flatan, d\u00fcnyaya modern ekonomiyi, bankay\u0131, finans\u0131 \u00f6\u011freten Avrupa ve Amerika\u2019n\u0131n ekonomik anlamda i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 halini ibretle izliyoruz. Bunlar i\u00e7inde ihracat\u0131m\u0131z\u0131n %40\u2019\u0131n\u0131 ihtiva etmesi hasebiyle Avrupa\u2019n\u0131n hal-i p\u00fcr mel\u00e2li bizi biraz daha yak\u0131ndan ilgilendiriyor.<\/p>\n

Avrupa\u2019da neler oluyor. Bunu biraz daha yak\u0131ndan inceleyelim.<\/p>\n

Bilindi\u011fi \u00fczere, baz\u0131 Avrupa devletlerinin \u00fclke bor\u00e7lar\u0131 ve kamu bor\u00e7 stoklar\u0131 yani devletlerin bor\u00e7lar\u0131 makul s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7oktan a\u015fm\u0131\u015f vaziyette. Bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
2011 haziran itibariyle<\/td>\nGsyih<\/td>\n\u00dclkenin D\u0131\u015f borcu<\/td>\nKi\u015fi ba\u015f\u0131 d\u0131\u015f bor\u00e7<\/td>\nD\u0131\u015f borcun gsyih ya oran\u0131<\/td>\nDevlet borcunun gsyih ya oran\u0131<\/td>\n<\/tr>\n
ispanya<\/td>\n0,7 trilyon \u20ac<\/td>\n1,9 trilyon \u20ac<\/td>\n41.366 \u20ac<\/td>\n% 284<\/td>\n% 67<\/td>\n<\/tr>\n
portekiz<\/td>\n0,2 trilyon \u20ac<\/td>\n0,4 trilyon \u20ac<\/td>\n38.081 \u20ac<\/td>\n% 251<\/td>\n% 106<\/td>\n<\/tr>\n
italya<\/td>\n1,2 trilyon \u20ac<\/td>\n2 trilyon \u20ac<\/td>\n32.875<\/td>\n% 163<\/td>\n% 121<\/td>\n<\/tr>\n
irlanda<\/td>\n0,2 trilyon \u20ac<\/td>\n1,7 trilyon \u20ac<\/td>\n390.969 \u20ac<\/td>\n% 850<\/td>\n% 109<\/td>\n<\/tr>\n
yunanistan<\/td>\n0,2 trilyon \u20ac<\/td>\n0,4 trilyon \u20ac<\/td>\n38.073 e<\/td>\n% 252<\/td>\n% 166<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Biz burada \u00f6zellikle devletlerin kamu bor\u00e7lar\u0131n\u0131 inceleyece\u011fiz. Bir devletin kamu maliyesi nas\u0131l bu hale gelebilir? \u015e\u00f6yle ki;<\/p>\n

En basit ifadesiyle, \u015fayet giderleriniz gelirlerinizden fazla ise b\u00fct\u00e7eniz a\u00e7\u0131k verir. Bu durumda ya giderlerinizi k\u0131sacaks\u0131n\u0131z, ya gelirlerinizi art\u0131racaks\u0131n\u0131z ya da bor\u00e7lanacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Giderlerinizi \u00e7o\u011funlukla k\u0131samazs\u0131n\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 personel maa\u015flar\u0131 ve sosyal g\u00fcvenlik giderleridir. Bunlar\u0131 k\u0131sarsan\u0131z, h\u00fck\u00fcmet olarak orada oturman\u0131z pek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Gelirlerinize gelince, bir devletin geliri vergidir. Verginin artmas\u0131 i\u00e7in ya vergi oran\u0131n\u0131 art\u0131racaks\u0131n\u0131z, ya da milli gelirinizi art\u0131racaks\u0131n\u0131z ki, daha \u00e7ok vergi alas\u0131n\u0131z. Bu iki se\u00e7enek her zaman en zor se\u00e7enekler olmu\u015flard\u0131r ve \u00f6zellikle milli geliri art\u0131rarak gelirleri art\u0131rma y\u00f6ntemi uzun vadeli bir y\u00f6ntem oldu\u011fu i\u00e7in k\u0131sa vadede sizin b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 kapatmada i\u015fe yaramaz.<\/p>\n

K\u0131sa vadeli \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in elinizdeki di\u011fer se\u00e7enek vergi artt\u0131rmad\u0131r. Vergileri artt\u0131rman\u0131n hem enflasyonu art\u0131r\u0131c\u0131 hem de piyasay\u0131 yava\u015flat\u0131c\u0131 etkisi vard\u0131r. \u0130kisi de orta ve uzun vadede GSY\u0130H ivmesinin d\u00fc\u015fmesine ve o da devletin vergi gelirlerinin zamanla d\u00fc\u015fmesine sebep olur. Yani bumerang gibidir vergi art\u0131\u015flar\u0131, d\u00f6ner tekrar devleti vurur.<\/p>\n

Bu durumda da siz bor\u00e7 bulmak zorunda kal\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

B\u00f6yle bir durumda devlet, ya halk\u0131n\u0131n tasarruflar\u0131n\u0131 bor\u00e7 olarak al\u0131r, ya da d\u0131\u015far\u0131dan bor\u00e7lan\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir y\u00f6ntemi yoktur. Halk\u0131n\u0131z\u0131n yeteri kadar tasarrufu yoksa, yani halk\u0131n t\u00fcketim e\u011filimi \u00e7ok fazla ise, eline ge\u00e7eni harc\u0131yorsa, siz bu durumda b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ister istemez d\u0131\u015f \u00fclkelerden bor\u00e7 alarak kapatmak zorunda kal\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Burada \u015f\u00f6yle bir durum vard\u0131r. Siz \u015fayet ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z borcu yat\u0131r\u0131mda kullan\u0131yorsan\u0131z, o para ile para kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in, borcunuzu geri \u00f6demeniz nispeten kolayd\u0131r. Ama ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z borcu direkt t\u00fcketime harc\u0131yorsan\u0131z, onunla para kazanmak gibi bir derdiniz yoksa, o borcunuzu zaman\u0131 geldi\u011finde geri \u00f6deminiz \u00e7ok zordur.<\/p>\n

O y\u00fczden bir devlet, b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 sebebi ile bor\u00e7 al\u0131yorsa, o borcun \u00f6denmesi nispeten zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc devletin ald\u0131\u011f\u0131 bu bor\u00e7 para \u00e7o\u011funlukla personel giderlerine, transfer \u00f6demelerine (sosyal g\u00fcvenlik giderleri vb.) gidiyordur. Bunlar da geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olan \u015feyler de\u011fil. Yani o paray\u0131 \u00f6dedi\u011finiz anda o para gitmi\u015ftir, onun size ekstra bir para kazand\u0131rmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

\u0130kincisi, devlet o para ile yat\u0131r\u0131m harcamas\u0131 yap\u0131yorsa, yani okul, hastane, yol vs. yap\u0131yorsa, devletin yapt\u0131\u011f\u0131 bu yat\u0131r\u0131mlar da \u00e7ok ge\u00e7 \u00fcr\u00fcn vermeye ba\u015flayaca\u011f\u0131 i\u00e7in, yine bir anlamda k\u0131s\u0131r yat\u0131r\u0131m s\u00f6z konusudur. Yani o para size ekstra para getirmez.<\/p>\n

\u0130\u015fte Avrupa \u00fclkelerinde ya\u015fanan durum budur. Devletler b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131 vermekte, bunu da Avrupa\u2019n\u0131n \u00f6nde gelen \u00fclkelerinden yani \u00f6zellikle Almanya ve Fransa\u2019dan bor\u00e7 alarak kapatmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktalar. Fakat ald\u0131klar\u0131 bu paralar personel giderleri gibi harcamalara gitti\u011finden, k\u0131sa vadede o devleti ferahlatmakta, ama orta ve uzun vadede daha ciddi krizlere sokmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu durumu Almanya ve Fransa tabii ki g\u00f6r\u00fcyor. O \u00fclkelerin bor\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, zaman\u0131 geldi\u011finde \u00f6deme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ekeceklerini biliyorlar. Ama buna ses etmiyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durum onlar\u0131n da i\u015fine geliyor.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc Almanya ve Fransa Avrupan\u0131n lideri. Bu liderliklerini ve g\u00fc\u00e7lerini her ge\u00e7en g\u00fcn peki\u015ftirmek istiyorlar. Bunun i\u00e7in de her f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendiriyorlar. Bunun da en b\u00fcy\u00fck silah\u0131 bug\u00fcn devletlerin bu b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131 ve kamu bor\u00e7lar\u0131.<\/p>\n

Kamu a\u00e7\u0131klar\u0131 olan devletlere \u00f6nce bor\u00e7 veriyorlar, zaman\u0131 gelince de emir veriyorlar. O devletleri y\u00f6netmeye ba\u015fl\u0131yorlar. Ayn\u0131 bir zamanlar IMF\u2019nin bize yapt\u0131\u011f\u0131 gibi. \u00d6nce bor\u00e7 veriyor, sonra \u201cbuna harcama yapamazs\u0131n, \u015funa harcama yapamazs\u0131n, \u015funu destekleyemezsin\u201d gibi emirler veriyorlar, bir yandan da bizden siyasi ve ekonomik kararlar almam\u0131z\u0131 istiyorlar. Mesela bankalar\u0131m\u0131z\u0131 yabanc\u0131lar\u0131n almas\u0131na m\u00fcsaade edilmesini istiyorlar.<\/p>\n

Di\u011fer yandan da \u00f6zelle\u015ftirmeleri destekliyorlar ve \u00fclkenin en stratejik ve k\u0131ymetli \u015firketlerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesini, b\u00f6ylece borcun \u00f6denmesini sa\u011fl\u0131yorlar. B\u00f6ylece \u00fclkenin en k\u0131ymetli \u015firketlerini, krizde oldu\u011fu i\u00e7in o \u00fclke, kelepir fiyat\u0131na al\u0131yorlar. Yani devletinizi sat\u0131n al\u0131yorlar. Yunan adalar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131n\u0131 art\u0131k internet sitelerinden okumaya ba\u015flad\u0131k mesela.<\/p>\n

\u0130\u015fte Avrupa\u2019da ya\u015fanan budur: Almanya ve Fransa\u2019n\u0131n Avrupan\u0131n kalan\u0131n\u0131 sat\u0131n almas\u0131 ve adeta modern anlamda k\u00f6lele\u015ftirmesidir.<\/p>\n

Bu Almanlar, kavimler g\u00f6\u00e7\u00fc ile beraber Avrupaya geldiklerinden bu yana Avrupan\u0131n ba\u015f\u0131na bela olmu\u015f ve Avrupal\u0131lar\u0131 y\u00f6netmek istemi\u015flerdir.<\/p>\n

Bu durum iki bin y\u0131l \u00f6nce de b\u00f6yleydi, y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce de b\u00f6yleydi, \u015fimdi de b\u00f6yle ve emin olun gelecekte de b\u00f6yle olacak.<\/p>\n

O y\u00fczden Almanlar\u2019da bu y\u00f6netme h\u0131rs\u0131 ve para olduk\u00e7a, Avrupal\u0131da da bu zevk d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc olduk\u00e7a, biz bu filmi daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hakan Kalkan Son y\u0131llarda, sanayi ink\u0131lab\u0131n\u0131 ba\u015flatan, d\u00fcnyaya modern ekonomiyi, bankay\u0131, finans\u0131 \u00f6\u011freten Avrupa ve Amerika\u2019n\u0131n ekonomik anlamda i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 halini ibretle izliyoruz. Bunlar i\u00e7inde ihracat\u0131m\u0131z\u0131n %40\u2019\u0131n\u0131 ihtiva etmesi hasebiyle Avrupa\u2019n\u0131n hal-i p\u00fcr mel\u00e2li bizi biraz daha yak\u0131ndan ilgilendiriyor. Avrupa\u2019da neler oluyor. Bunu biraz daha yak\u0131ndan inceleyelim. Bilindi\u011fi \u00fczere, baz\u0131 Avrupa devletlerinin \u00fclke bor\u00e7lar\u0131 ve …<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=656"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":954,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656\/revisions\/954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}