{"id":736,"date":"2014-05-30T17:22:10","date_gmt":"2014-05-30T14:22:10","guid":{"rendered":"https:\/\/tesam.org.tr\/?p=736"},"modified":"2015-03-31T10:16:45","modified_gmt":"2015-03-31T07:16:45","slug":"enerji-sorunu-ve-cevre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/enerji-sorunu-ve-cevre\/","title":{"rendered":"ENERJ\u0130 SORUNU ve \u00c7EVRE"},"content":{"rendered":"<p><strong>Akif \u00c7ukur\u00e7ay\u0131r &#8211; Hayriye Sa\u011f\u0131r<\/strong><br \/>\nEnerji, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n her an\u0131nda ve yap\u0131lan her etkinlikte insan\u0131n en \u00f6nemli gereksinimidir. Yeterli d\u00fczeyde ve \u00e7evresel de\u011ferleri tehdit etmeyen enerji sa\u011flama ve kullanma toplumlar\u0131n en \u00f6nemli sorunudur. Enerji sa\u011flamada fosil yak\u0131tlar ve yenilenebilir kaynaklar olmak \u00fczere ba\u015fl\u0131ca iki kaynak vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Amerika Birle\u015fik Devletleri ve di\u011fer sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerde enerjinin nerdeyse tamam\u0131 k\u00f6m\u00fcr, do\u011fal gaz gibi fosil yak\u0131tlardan elde edilmektedir. Kullan\u0131m\u0131 esnas\u0131nda ise, enerjinin nas\u0131l \u00fcretildi\u011fi yada \u00e7evreye verece\u011fi zarar pek fazla g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmamaktad\u0131r. \u00d6nemli olan enerjinin hayat\u0131m\u0131za ula\u015fmas\u0131d\u0131r (Geller, 2002, s.1).<\/p>\n<p>\u00d6zellikle geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan ve onu geleneksel ya\u015fam bi\u00e7imlerinden farkl\u0131la\u015ft\u0131ran ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayan \u00f6zellik, enerji bollu\u011fudur (Prug vd., 2005, s.127). Hatta Ivan Ill\u0131ch\u2019e g\u00f6re (1992, s.14-16) ABD, Fransa ve Japonya gibi baz\u0131 s\u00fcper g\u00fc\u00e7ler \u201cenerji komas\u0131na girmi\u015flerdir\u201d ve hi\u00e7bir zaman enerji t\u00fcketimine doymayacakt\u0131r. Enerji t\u00fcketimi artt\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte refah\u0131n ve iyili\u011fin artaca\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131r. Oysa, bu\u00a0olduk\u00e7a k\u00f6t\u00fc bir \u201cba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kt\u0131r\u201d ve enerji t\u00fcketimi artt\u0131k\u00e7a \u201ce\u015fitsizlik\u201d ve \u201ck\u00f6lelikte\u201d artacakt\u0131r. Elbette bu \u201ce\u015fitsizlik\u201d ve \u201ck\u00f6lelik\u201d yaln\u0131zca toplumsal ili\u015fkileri ya da k\u00fcresel bar\u0131\u015f\u0131 tehdit etmekle kalmamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, insan ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir tehdit alt\u0131na sokmaktad\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7evresel b\u00fct\u00fcn tehditlerin nedeni a\u015f\u0131r\u0131 miktarda enerji kullan\u0131m\u0131d\u0131r. Bu tehdit hem enerji \u00fcretimi hem de enerjinin kullan\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmektedir. \u00d6zellikle fosil yak\u0131tlar\/yenilenemeyen enerji kaynaklar\u0131 d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tehdit alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nSon iki y\u00fczy\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te fosil k\u00f6kenli yak\u0131tlar, \u00fcretim teknolojilerinde meydana gelen geli\u015fmelerle ve ucuz olmalar\u0131 nedeniyle yayg\u0131n bir kullan\u0131m alan\u0131 bulmu\u015flar, bunun sonucunda da yenilenebilir teknolojiler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcst\u00fcn bir konuma gelmi\u015flerdir. Petrol ve k\u00f6m\u00fcr egemenli\u011fine dayanan enerji \u00e7a\u011f\u0131, 1973\u00a0y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan petrol krizi sonucunda bir g\u00fcvensizlik ortam\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.<br \/>\nBu g\u00fcvensizlik ortam\u0131 neticesinde t\u00fcm d\u00fcnyada yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na kar\u015f\u0131 yo\u011fun bir ilgi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece petrol krizi sonras\u0131nda \u201cenerji g\u00fcvenli\u011fi\u201d ve \u201cenerji \u00e7e\u015fitlendirilmesi\u201d kavramlar\u0131 enerji politikalar\u0131n\u0131n belirleyici unsuru olmu\u015ftur (B\u00fcy\u00fckm\u0131hc\u0131, 2003, s.15).<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya \u00dclkeleri\u2019nde, d\u00fcnya n\u00fcfusuna eklenmesi beklenen iki milyar dolay\u0131nda insanla birlikte, mevcut enerji kullan\u0131m d\u00fczeyinin en az %50 ila %60 oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6sterece\u011fi hesaplanmaktad\u0131r (Gupta, 1993,s.98). Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, fosil yak\u0131t rezervlerinin azalmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00fcrekli artan enerji talebine, kar\u015f\u0131l\u0131k veremeyece\u011fini g\u00f6stermektedir. 1996 y\u0131l\u0131 rakamlar\u0131na g\u00f6re; k\u00f6m\u00fcr\u00fcn 235 y\u0131l, petrol\u00fcn 43 y\u0131l, do\u011falgaz\u0131n ise 66 y\u0131l sonra t\u00fckenece\u011fi tahmin edilmektedir. D\u00fcnyadaki enerji t\u00fcketim h\u0131z\u0131 ise, fosil yak\u0131tlar\u0131n olu\u015fum h\u0131z\u0131n\u0131n 300 bin kat\u0131 kadard\u0131r. Bir ba\u015fka ifade ile, bir g\u00fcnde bin y\u0131ll\u0131k bir fosil yak\u0131t olu\u015fumu t\u00fcketilmektedir (Y\u0131lmaz vd., 2003, s.401). Sonu\u00e7 olarak fosil yak\u0131t rezervlerinin t\u00fckenmesi ve s\u00fcrekli artan enerji talebini kar\u015f\u0131layamamas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r. Yeni d\u00fcnya d\u00fczeni politikalar\u0131nda \u00fclkeler i\u00e7in iki konu \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r: \u0130lki teknoloji, di\u011feri ise enerjidir. Teknolojik y\u00f6nden geri kalm\u0131\u015f \u00fclkeler, bol ve ucuz enerji kaynaklar\u0131na sahip olmak zorundad\u0131rlar (\u00d6nder, 2001, s.15).<\/p>\n<p>Yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in ya\u015famsal bir \u00f6neme sahiptir. Karbondioksit gaz\u0131n\u0131n atmosferde yo\u011fun olarak birikmesi, k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya yol a\u00e7maktad\u0131r. Meydana gelen s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131, d\u00fcnya ikliminin de\u011fi\u015fmesine, kutuplardaki buzullar\u0131n erimesine, deniz seviyelerinin y\u00fckselmesine ve neticede bir \u00e7ok verimli tar\u0131m topraklar\u0131n\u0131n sular alt\u0131nda kalmas\u0131na neden olacakt\u0131r. K\u00fcresel \u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6nlemenin ilk ko\u015fulu, fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltarak, enerji altyap\u0131s\u0131n\u0131\u00a0yenilenebilir enerjileri kullanmaya uygun duruma getirmektir (Kele\u015f ve Hamamc\u0131, 2002, s.105).<\/p>\n<p>\u00c7evre k\u00fcresel bir sorun olarak t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 ilgilendirmektedir. Bu nedenle sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in k\u00fcresel d\u00fczeyde d\u00fczenlenen konferanslarda soruna kat\u0131l\u0131mc\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 aranmaktad\u0131r.(\u00c7ukur\u00e7ay\u0131r, 2002, s.188).<\/p>\n<p>Fosil yak\u0131tlar\u0131n miktar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 ve bir g\u00fcn t\u00fckenecek olmalar\u0131 alternatif enerji kullan\u0131m\u0131n\u0131n gereklili\u011fini ortaya koysa da ortada bir di\u011fer ciddi sorun daha bulunmaktad\u0131r, oda insan faaliyetlerinin atmosfere verdi\u011fi zarard\u0131r. Fosil yak\u0131tlar g\u00fcn\u00fcn birinde t\u00fckenecek ve enerji ihtiyac\u0131 bir \u015fekilde ba\u015fka\u00a0kaynaklarla ikame edilebilecek ancak ya\u015fam ortam\u0131m\u0131z olan atmosferi t\u00fcketti\u011fimiz zaman herhangi bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn \u00f6z\u00fckmemektedir. Teknoloji alternatifleri mutlaka yaratacakt\u0131r. Do\u011fal kaynaklar\u0131n miktar\u0131 azald\u0131k\u00e7a fiyatlar\u0131 artmakta, b\u00f6ylece bu kaynaklar\u0131n korunmas\u0131 ve ikamelerinin\u00a0bulunmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 bir zorunluluk olmaktad\u0131r. Ancak, ikamelerin de bir s\u0131n\u0131r\u0131 vard\u0131r ve baz\u0131 do\u011fal kaynaklar\u0131n ikame edilmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin ozon tabakas\u0131ndaki incelmenin bir ikamesi yoktur. Azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki fakirlik insanlar\u0131, \u00e7evreyi kendini yenileyebilme yetene\u011finden daha h\u0131zl\u0131 kullanmaya zorlamaktad\u0131r. Kalk\u0131nmakta olan \u00fclkelerin n\u00fcfuslar\u0131 s\u00fcrekli art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in bu \u00fclkelerin kaynaklar\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 da g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artmaktad\u0131r (Fisuno\u011flu, 1989, s.40).<\/p>\n<p>Ekolojik krize yol a\u00e7an etkenlerin kayna\u011f\u0131n\u0131n \u201cb\u00fcy\u00fcme ekonomisi\u201d ve \u201cteknolojik geli\u015fme\u201d olarak g\u00f6stererek, azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin kalk\u0131nma h\u0131zlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmelerini istemek ve b\u00f6ylece onlar\u0131 varolan yoksulluklar\u0131yla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmak sorunlar\u0131n daha da b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7acakt\u0131r (\u00c7ukur\u00e7ay\u0131r, 1998, s.43).<\/p>\n<p>Bilim adamlar\u0131 aras\u0131nda, fosil yak\u0131t kullan\u0131m miktarlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda bir oyda\u015fma\/uzla\u015f\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya enerji t\u00fcketimi, de\u011fi\u015ftirilmeden fosil yak\u0131t ikameleri ile sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunabilir. Fosil yak\u0131t ikameleri konusunda \u00f6nerilen alternatifler ise, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 ve n\u00fckleer enerjidir. Ancak yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 konusunda ekonomik rekabet g\u00fcc\u00fc gibi hen\u00fcz tam olarak a\u015f\u0131lamayan bir tak\u0131m problemler bulunmaktad\u0131r. N\u00fckleer enerji konusunda ise, n\u00fckleer at\u0131klar\u0131n yok edilmesiyle ilgili problemler s\u00f6z konusudur. Enerji fiyatlar\u0131n\u0131n, fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00e7evre a\u00e7\u0131s\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 hesaba katacak \u015fekilde d\u00fczenlenmesi durumunda enerji fiyatlar\u0131 \u00f6nemli bir politika arac\u0131 haline gelecektir. Fakat bu d\u00fczenleme tek ba\u015f\u0131na yeterli olmamaktad\u0131r. Bilgi eksikli\u011fi ve kimi end\u00fcstrilerdeki pazara giri\u015f engelleri, yeni\u00a0teknoloji ve uygulamalar\u0131n i\u015flerlik kazanmas\u0131n\u0131 engellemektedir (Flavin ve Dunn, 1998, s.209).<\/p>\n<p>Yenilenemeyen enerjilerin, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 ile 2030-2050 y\u0131llar\u0131na kadar %50\u2019lik bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ikame edilebilmesi planlar\u0131 konusunda, merkezi ve yerel y\u00f6netimlerden ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131ndan destek<br \/>\nsa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir. Ayn\u0131 zamanda bireylerin de ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 bu y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirmeleriyle ilgili bilin\u00e7lendirilmeleri gerekmektedir (Atag\u00fcnd\u00fcz, 2001, s.262). ABD Ulusal Biyoenerji Merkezi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Michael Pacheco, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle bir yorum yapmaktad\u0131r: \u201cBiyok\u00fctle r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015ften elde edebilece\u011fimiz enerjinin t\u00fcm\u00fcne gereksinimimiz olacak t\u00fcm bu say\u0131lanlar\u0131n bir araya getirilmesi durumunda dahi, fosil yak\u0131tlar\u0131n yoklu\u011fu halinde, enerji gereksinimimizin kar\u015f\u0131lan\u0131p kar\u015f\u0131lanmayaca\u011f\u0131 sorusu halen ge\u00e7erli\u201d (Parfit, 2005, s.81).<\/p>\n<p>Enerji kullan\u0131m\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artarak b\u00fcy\u00fcmektedir. Fosil yak\u0131tlara olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ise, gerek gezegenimize verdi\u011fi zarar gerekse de miktarlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle azalt\u0131lmak zorundad\u0131r. Bu nedenle insanlar, art\u0131k eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7ip yeni bir ya\u015fam tarz\u0131 bulmal\u0131d\u0131rlar. Fosil yak\u0131tlara kar\u015f\u0131 alternatif enerjiler t\u00fcm d\u00fcnyada giderek destek bulmaktad\u0131r. Zaten fosil yak\u0131tlara herhangi bir \u015fekilde alternatif bulmak i\u00e7in \u00e7ok da fazla zaman\u0131m\u0131z kalmam\u0131\u015ft\u0131r. ABD Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan tahminlere g\u00f6re, geli\u015fmekte olan\u00a0\u00fclkeler ve \u00f6zellikle \u00c7in\u2019de enerji talep art\u0131\u015f\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde devam etmektedir. Bu talep dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman, d\u00fcnyadaki enerji ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanabilmesi i\u00e7in, toplam petrol \u00fcretiminin 2005 \u2013 2025 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda %50 oran\u0131nda artt\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u015eayet petrol \u015firketleri taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck yeni petrol\u00a0rezervleri ke\u015ffedilmezse, k\u00fcresel petrol end\u00fcstrisi b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla gerekli olan fazladan \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015ftiremeyecektir. B\u00f6yle bir enerji darbo\u011faz\u0131 ile ne zaman kar\u015f\u0131la\u015f\u0131laca\u011f\u0131 hen\u00fcz tart\u0131\u015fma konusudur. Yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131ndaki geli\u015fme h\u0131z\u0131 de\u011ferlendirildi\u011finde ise alternatiflerin hi\u00e7biri yeterince geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli kullan\u0131ma haz\u0131r olamayacakt\u0131r (Klare, 2005).<\/p>\n<p>Ancak s\u0131n\u0131rl\u0131 petrol rezervlerinin, h\u0131zla artan t\u00fcketim ve enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 yeterli oranda olmayacakt\u0131r. Bu sebeple, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n ayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n amac\u0131yla ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme faaliyetlerine h\u00fck\u00fcmetlerce daha fazla destek verilmesi\u00a0gerekmektedir. Yenilenemeyen enerjilerin, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 ile 2030-2050 y\u0131llar\u0131na kadar %50\u2019lik bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ikame edilebilmesi planlar\u0131 konusunda, merkezi ve yerel y\u00f6netimlerden ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131ndan destek sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir. Ayn\u0131 zamanda bireylerin de ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 bu y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirmeleriyle ilgili bilin\u00e7lendirilmeleri gerekmektedir (Atag\u00fcnd\u00fcz, 2001, s.262).<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekte b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131n k\u00f6keninde etik sorun vard\u0131r. A\u00e7g\u00f6zl\u00fc bir sald\u0131rganl\u0131kla var olan b\u00fct\u00fcn do\u011fal kaynaklar\u0131 t\u00fcketme anlay\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece hem sosyal dengeleri, hem k\u00fcresel bar\u0131\u015f\u0131 hem de \u00e7evresel dengeyi korumak olanakl\u0131 olmayacakt\u0131r. Gelecek ku\u015faklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek ya\u015fama felsefesi olan \u201cs\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n da d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen uygulanabilir bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu belirtmek fazlas\u0131yla hayalcilik olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>K\u0131sa Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n<p>ATAG\u00dcND\u00dcZ, G\u00fcrb\u00fcz. (2001). \u201cD\u00fcnya \u0130klim Modelleri ve \u0130klim De\u011fi\u015fim H\u0131z\u0131n\u0131 Yava\u015flatacak Baz\u0131 Tedbirler\u201d, T\u00fcrkiye 3. Enerji Sempozyumu, \u201cK\u00fcreselle\u015fmenin\u201d Enerji Sekt\u00f6r\u00fcnde Yap\u0131sal De\u011fi\u015fim Program\u0131 ve Ulusal Enerji Politikalar\u0131, 5-6-7 Aral\u0131k Ankara, ss.253-262.<\/p>\n<p>B\u00dcY\u00dcKMIHCI, M. Kemal. (2003). \u201cYenilenebilir Enerji Kaynaklar\u0131 Avrupa Birli\u011fi \u00dclkelerindeki Uygulamalar ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 Taraf\u0131ndan Haz\u0131rlanmakta Olan Kanun Tasar\u0131s\u0131 Tasla\u011f\u0131 \u00c7er\u00e7evesinde Planlanan \u00d6nlemler\u201d, Yeni ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklar\u0131 Sempozyumu, TMMOB, 3-4 Ekim 1992, Kayseri, ss.15-22<\/p>\n<p>\u00c7UKUR\u00c7AYIR, M. Akif. (1998). \u201cSanayi Uygarl\u0131\u011f\u0131, Kapitalizm ve Ekolojik Kriz\u201d, Belediye Dergisi, C. 5, S. 6, Aral\u0131k, ss.37-43<\/p>\n<p>\u00c7UKUR\u00c7AYIR, M. Akif. (2002). Siyasal Kat\u0131lma ve Yerel Demokrasi, \u00c7izgi Kitabevi, Konya<\/p>\n<p>F\u0130SUNO\u011eLU, Mahir. (1989). \u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma ve Ekonomi\u201d, S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Konferans\u0131, T\u00fcrkiye \u00c7evre Sorunlar\u0131 Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 29-30 Kas\u0131m 1989, ss.27-43<\/p>\n<p>FLAVIN, Christopher, DUNN, Seth. (1998). &#8220;\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Tehlikesini Bertaraf Etmek&#8221;, D\u00fcnyan\u0131n Durumu 1998, \u00c7ev. \u0130dil Eser, Tema Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, No:23, \u0130stanbul, ss.183-212.<\/p>\n<p>GELLER, Howard. (2002). Energy Revolution : Policies for a Sustainable Future, Island Pres, Washington DC<\/p>\n<p>GUPTA, Avijit. (1993). \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya \u00dclkelerinde \u00c7evre ve Kalk\u0131nma, \u00c7ev:\u015e\u00fckr\u00fc Alpagut, Kabalc\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.<\/p>\n<p>ILLICH, Ivan. (1992). Enerji ve E\u015fitlik, \u00c7ev: Ufuk Uyan, Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.<\/p>\n<p>KLARE, Michal, T.(2005). &#8220;Yakla\u015fan Enerji Darbo\u011faz\u0131, Y\u00fckselen Petrol Karlar\u0131, Azalan Ke\u015fifler ve Tehlike \u0130\u015faretleri&#8221;, \u00c7ev: Umut Hasdemir, http:\/\/www.bgst.org\/enerji\/yaklasan-enerji-darbogazi-yukselen-petrol-karlari-azalan-kesifler-ve-tehlike-isaretleri, Eri\u015fim Tarihi: 12\/09\/2005.<\/p>\n<p>KELE\u015e, Ru\u015fen &amp; HAMAMCI, Can. (2002). \u00c7evrebilim, \u0130mge Kitabevi, Ankara<\/p>\n<p>\u00d6NDER, \u0130zzettin. (2001). \u201cYeni D\u00fcnya D\u00fczeni ve Enerji Politikalar\u0131\u201d, T\u00fcrkiye \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enerji Sempozyumu, TMMOB, Ankara, ss.8-18.<\/p>\n<p>PARFIT, Michael. (2005). \u201cAlternatif Enerji\u201d, National Geographic, A\u011fustos-2005, ss.76-106.<\/p>\n<p>PRUG, Thomas, FLAVIN, Christopher, &amp; SAVIN, Janet L. (2005). \u201cPetrol Ekonomisini De\u011fi\u015ftirmek, D\u00fcnyan\u0131n Durumu 2005 K\u00fcresel G\u00fcvenli\u011fi Yeniden Tan\u0131mlamak, TEMA Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, ss.125-153<\/p>\n<p>YILMAZ, \u0130lker, \u0130LBA\u015e, Mustafa &amp; SU, \u015e\u00fckr\u00fc. (2003). \u201cT\u00fcrkiye R\u00fczgar Enerjisi Potansiyelinin De\u011ferlendirilmesi\u201d, Yeni ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklar\u0131 Sempozyumu, TMMOB, 3-4 Ekim 2003, Kayseri, ss.399-401.<\/p>\n<p>Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi<br \/>\n\u0130ktisadi ve \u0130dari Bilimler Fak\u00fcltesi<br \/>\nProf.Dr. AK\u0130F \u00c7UKUR\u00c7AYIR<br \/>\nDr. HAYR\u0130YE SA\u011eIR<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Akif \u00c7ukur\u00e7ay\u0131r &#8211; Hayriye Sa\u011f\u0131r Enerji, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n her an\u0131nda ve yap\u0131lan her etkinlikte insan\u0131n en \u00f6nemli gereksinimidir. Yeterli d\u00fczeyde ve \u00e7evresel de\u011ferleri tehdit etmeyen enerji sa\u011flama ve kullanma toplumlar\u0131n en \u00f6nemli sorunudur. Enerji sa\u011flamada fosil yak\u0131tlar ve yenilenebilir kaynaklar olmak \u00fczere ba\u015fl\u0131ca iki kaynak vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Amerika Birle\u015fik Devletleri ve di\u011fer sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelerde enerjinin &#8230;<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":737,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[48],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/736"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=736"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/736\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":738,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/736\/revisions\/738"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/737"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=736"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=736"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tesam.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=736"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}